Gelişen teknolojiyle birlikte ekranlar günlük hayatı kolaylaştırsa da çocuk ve ergenlerin zihinsel ve ruhsal sağlığını tehdit eden bir boyuta ulaşabiliyor. Acıbadem Bayındır İçerenköy Hastanesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı Uzmanı Dr. Nimtaj Abdullayeva, kontrolsüz teknoloji kullanımının özellikle gelişme çağındaki bireylerde ödül sistemini doğrudan etkilediğini açıkladı.
BEYNİN ÖDÜL MEKANİZMASI BAĞIMLILIĞI TETİKLİYOR
Dijital bağımlılığın arka planında beynin ödül mekanizmasının yattığını ifade eden Dr. Nimtaj Abdullayeva, sosyal medyadaki sürekli içerik kaydırma hareketinin veya oyunlardaki küçük ödüllerin davranışı pekiştirdiğini söyledi. Dijital dünyanın başlıca haz kaynağı haline gelmesiyle birlikte bireylerin gerçek hayattaki aktivitelerden tatmin alamamaya başladığını ve bir süre sonra kontrolü tamamen kaybettiğini aktardı.
SOSYAL MEDYA ONAY ARAYIŞI VE OYUN BAĞIMLILIĞI RİSKİ
Erken yaşta maruz kalınan ekran süresinin dil gelişimini yavaşlattığını, yüz yüze iletişimi azalttığını ve duygu yönetimini zorlaştırdığını kaydeden Dr. Abdullayeva, ergenlik dönemindeki tehlikelere de değindi:
Sosyal medya baskısı: Takipçi ve beğeni sayısına endeksli özdeğer algısı; anksiyete, depresyon, yetersizlik hissi ve olumsuz beden algısını tetikliyor.
Oyun odaklı yoksunluk: Oyuna erişim engellendiğinde aşırı öfke ve ajitasyon görülüyor; görev tamamlama dürtüsü zaman algısını yok ederek okul başarısını, beslenmeyi ve uykuyu aksatıyor.
Fiziksel sorunlar: Hareketsiz yaşam obezite riskini artırırken, düzensiz uyku genel ruh sağlığını bozuyor.
"EKRAN ÇOCUĞU SUSTURMA ARACI OLARAK KULLANILMAMALI"
Çocuğun ekran kısıtlandığında gösterdiği aşırı öfke, savunmacı tavır veya "herkes yapıyor, abartıyorsun" gibi savunmaların birer sinyal olduğuna işaret eden Dr. Abdullayeva, ebeveynlere şu önerilerde bulundu:
"Ekranlar çocukları oyalamak, susturmak ya da öfke nöbetlerini durdurmak için bir kurtarıcı gibi kullanılmamalıdır. Bu durum, teknolojiyi stresle baş etmenin tek yolu haline getirir. Telefon ve tablet mümkün olan en geç yaşta verilmeli; yatmadan en az 30-60 dakika önce tüm cihazlar kapatılarak yatak odasından çıkarılmalıdır. Asıl amaç teknolojiyi tamamen yasaklamak değil; yaşına uygun sağlıklı sınırlar koymak ve ebeveyn olarak kendi ekran kullanımımızla doğru örnek olmaktır."
