Son yıllarda popüler kültürün etkisiyle "daha sağlıklı" olduğu düşünülerek yaygınlaşan glütensiz beslenme akımı, sanılanın aksine sağlıklı bireyler için riskler barındırıyor. Uzmanlar, bilinçsizce yapılan bu diyetin vücutta vitamin ve mineral eksikliklerine yol açabileceği konusunda hemfikir. Diyetisyen Yüksel Esra Yetim, glütenin sadece bir protein grubu olmadığını, aynı zamanda önemli besin öğelerinin taşıyıcısı olduğunu belirterek, "Glütensiz ürün sağlıklıdır" algısının bir yanılgı olduğunu vurguladı.
GLÜTEN NEDİR VE HANGİ BESİNLERDE GİZLENİYOR?
Glüten; buğday, arpa ve çavdar gibi temel tahıllarda doğal olarak bulunan, hamura elastikiyet veren ve ekmeğin dokusunu oluşturan bir protein grubudur. Ancak glüten sadece ekmekte değil, mutfaklarımızın vazgeçilmezi olan birçok gıdada karşımıza çıkıyor.
Diyetisyen Yetim, glüten içeren gıdaları şöyle sıralıyor:
- Buğday unu ve bulgur,
- İrmik ve makarnalar,
- Kek, bisküvi ve tüm pastane ürünleri.
Bunun yanı sıra "gizli glüten" tehlikesine de dikkat çeken Yetim; hazır soslar, işlenmiş et ürünleri (salam, sosis vb.) ve bazı hazır gıdaların içeriğinde de bu proteinin bulunabileceğini hatırlatıyor.
GLÜTENSİZ DİYET KİMLER İÇİN HAYATİ ÖNEM TAŞIYOR?
Glütensiz beslenmenin bir tercih değil, bir zorunluluk olduğu belirli gruplar mevcut. Yetim’e göre bu diyetin kesinlikle uygulanması gereken durumlar şunlar:
- Çölyak Hastaları: Bağışıklık sisteminin glütene karşı gösterdiği şiddetli reaksiyon nedeniyle bu grup için diyet hayati bir zorunluluktur.
- Buğday Alerjisi Olanlar: Buğday proteinlerine karşı alerjik reaksiyon gösteren bireyler.
- Non-Çölyak Glüten Hassasiyeti: Çölyak olmamasına rağmen glüten tükettiğinde şişkinlik, ishal ve yorgunluk gibi semptomlar yaşayanlar.
Ancak Yetim, bu tanıların mutlaka bir hekim ve diyetisyen gözetiminde konulması gerektiğinin altını çiziyor.
SAĞLIKLI BİREYLER İÇİN NEDEN RİSKLİ?
Toplumdaki "glüten zararlıdır" algısının bilimsel bir temeli olmadığını ifade eden Diyetisyen Yetim, sağlıklı bireylerin bu proteini kesmesinin vücutta eksikliklere yol açabileceğini belirtiyor. Tam tahılların posa (lif), B grubu vitaminleri (B1, B2, B3) ve demir, folat gibi mineraller açısından zengin olduğunu hatırlatan uzman, gereksiz kısıtlamaların şu sonuçları doğurabileceğini söylüyor:
- Posa yetersizliği ve kronik kabızlık,
- B grubu vitamin eksiklikleri,
- Demir ve çinko yetersizliği.
GLÜTENSİZ ÜRÜN DEMEK SAĞLIKLI ÜRÜN DEMEK DEĞİLDİR
Piyasada satılan "glütensiz" etiketli paketli gıdaların masum olmadığını belirten Yetim, bu ürünlerin tat ve dokusunu korumak için daha fazla şeker, yağ ve katkı maddesi içerebildiğine dikkat çekiyor. "Bir besinin sağlıklı olup olmadığını belirleyen şey glüten içermesi değil, işlenmişlik düzeyi ve besin değeridir" diyen Yetim, glütensiz ürünlerin genellikle lif açısından fakir ve rafine karbonhidrat açısından yüksek olduğunu vurguluyor.
ÇOCUKLARDA GELİŞİM GERİLİĞİNE YOL AÇABİLİR
Gelişim çağındaki çocuklarda tıbbi bir gerekçe yokken glütensiz diyet uygulanması, uzmanlar tarafından "tehlikeli" olarak nitelendiriliyor. Yetim, çocuklarda gereksiz kısıtlamaların mikrobesin eksikliğine ve buna bağlı gelişim sorunlarına yol açabileceği konusunda ebeveynleri uyarıyor.
