9 Nisan 2020 Perşembe
BIST 100
95834.4
%2,8
DOLAR
6,6536
%-1,77
EURO
7,2832
%-1,25
ALTIN
360.458
%0,65
5°/13°
İSTANBUL
Çoğunlukla güneşli
25.02.2020  00:32
Saklayınca ölmemiş mi sayılıyorlar!
14
+
-
Kara ölüm veba 1300'lerde Çin'den, dünyayı kasıp kavuran kolera 1800'lerde Hint'ten çıktı. Ama ne ilkine Çin vebası ne de ikincisine Hint kolerası dendi. 

Bu ikisinden daha ölümcül salgın ise İspanyol nezlesi. Domuz gribinin bir alt türü. Oysa İspanya'dan dünyaya yayılmadı. İlk Amerika'da görüldü.

Peki neden mi adı Ispanyol nezlesi olarak kaldı?

Çünkü ilk haber olduğu yer İspanya! Ondan önce, tarihin bilinen bu en ölümcül salgını, kırıp geçirdiği ülkelerde halktan saklandı.

"Bilgi bulaşıcıdır ama öldürmez" başlığıyla ocak 2016'da yazmıştım. 

1918-1920 yılları arasında 50 ile 100 milyon arasında insanın canına mal oldu. 

O kadar hızlı ve kitlesel bir yıkıma yol açtı ki, bir rivayete göre, dört yıldır süren Birinci Dünya Savaşı'nın da sonunu getirdi. Tarafların direncini kırdı, daha fazla dayanamadılar ve savaşı bitirdiler.

İlk çıktığı yer değil. En kötü vurduğu yer değil. Adını buradan alması, İspanya'nın savaşa katılmamasıyla da ilgili değil.

Adı, ilk kez İspanya'da haberlere konu olmasından geliyor.

Korkunç sırrı halktan saklamayan, gazetelerde adının açıkça yazılmasını yasaklamayan ilk ülkeydi İspanya.

Diğerleri, savaş yorgunu toplumlarında panik ve ayaklanmalara sebebiyet vermemek için gerçeği gizlediler. Dünya savaşının sürdürülmesini anlamsızlaştıracak kadar çok insan öldüren bir salgına, salgın demekten korktular. 

O korku, salgının aldığı canların önüne geçmedi. Patır patır toprağa düştü yüz binler, milyonlar.

Ancak, savaş hükümetleri, bu insanların niye öldüğünü halklarından kaçırdılar. Vatandaşlarına gerçeği söylemediler. 

Bilmemek, daha çok insanın hayatta kalmasını sağlamadı. Sansür uygulanan ülkelerde insanlar topluca ölmeye devam etti. Adı konmadı sadece, öldükleri bilinmesin diye başlarına mezar taşı dikmemek ya da ölüm ilanı vermemek gibi.

Salgın İstanbul'a da uğramıştı. Hatta Samsun'a çıkmadan önce Mustafa Kemal'i de yatağa düşürdüğü rivayetleri bile var.

Nazım Hikmet'in "Kuvayı Milliye Destanı"yla Hüseyin Rahmi Gürpınar'ın "Hakka Sığındık" adlı romanında da geçer.

Nazım "914'ten 18'e yedi bitirdi bizi" dediği belalar arasında sayar grip salgınını.

Hüseyin Rahmi ise bugün de güncelliğini koruyan yanıyla alır ele: Doğru bilginin bastırıldığı yerde hurafe dolaşıma girer, sağlam haber sansürlendiğinde yalan dolandır boşluğu dolduracak olan.

Canan Karatay’a roman tavsiyesi

Koronavirüsü, Çin’den yayılan ikinci küresel salgın. 

Açıklanandan daha fazla can aldığı tahmin ediliyor. Yani aynı zamanda iç yüzü ve etkileri halklardan gizlenen ikinci grip tufanı.

İlki dünya savaşını bitirmişti. Bunun ise biyolojik bir saldırı silahı olduğu ve yayıldığı ülkelere savaş açıldığına delalet ettiği komploları üretiliyor.

Buna karşılık, abartıldığı kadar olmadığını savunanlar da mevcut. Canan Karatay onlardan biri. 

Çin’i çökertecek kadar tehlikeli bir silah gibi gösterenlere inat, basit bir reçete sunuyor Karatay. ‘Bol bol kelle paça çorbası için, sabah akşam lahana turşusu yiyin, hiçbir şey bulaşmaz size Allah’ın izniyle, korkmayın’ şeklinde özetlenebilecek bir reçete.

Cumhurbaşkanı’nın önlem olarak dut pekmezi, bilhassa Erzurum’dan gelenini önermesiyle de aynı bilimsel yaklaşıma dayanıyor. Amaç, bünyeyi takviye ve bağışıklığı güçlendirerek koronavirüsün sızacağı zayıf nokta bırakmamak.

Hüseyin Rahmi, 1919’da Hakka Sığındık’ı yayınladığında bilim bu kadar ilerlememişti henüz.

Gerçi, mikrobun daha keşfedilmediği veba ile nasıl mücadele edilebileceğinin bugünkü ölçüde bilinmediği kolera çağlarındaki kadar geri de değil insanlık.

Fakat Hüseyin Rahmi’den öyle anlaşılıyor ki...Üç harflilerin işi sanıp taun illetine karşı cin muskası yazdırılan, korunmak için yatsıdan önce minarelerden Ahkaf suresi okutulan devirler, İspanyol nezlesi zamanında tam aşılmamıştı daha.

Bütün dünyayı kırıp geçiren İspanyol nezlesini “İşitilmedik Bir Vaka” başlığıyla romanına taşıyor: “İspanyol nezlesi de yoksul tabakayı kasıp kavuruyor..”

Yoksulların dünyasında ölüm kol gezerken, Sultan Hamid devri zenginleri, İttihat ve Terakki düzeninde de servetlerine servet katmakla meşgul.

Şehri sarmış olan İspanyol nezlesi, tam bu sıraya rastlıyor. Abdal Veli Hazretleri adlı yarı meczup bir kişinin okuyup üflemesiyle İspanyol nezlesinin geçip gittiği söylentileri de yayılıyor peşi sıra.

Fırsatçı bir yazar da bu üfürükçü söylentilerini kullanarak punduna getirip, salgından gözü korkmuş vurgunculardan para sızdırmaya başlamasın mı! Topladıklarını fakir fukaraya dağıtan yazarın entrikaları, Hüseyin Rahmi’nin muzip kaleminden sürükleyici bir polisiye tadında akıp gidiyor.

Koronavirüs salgını giderek ciddiyet kazanırken gayet bilimsel bir yaklaşım sergileyen Canan Karatay’a belki yardımı olur. Aldatanlara karşı halkı bilinçlendirmesine katkı yapması dileğiyle.

YORUMLAR (14)
YORUM YAZ
KARAR OKURU olarak yorum yazıyorsunuz.
Yorumların her türlü cezai ve hukuki sorumluluğu yazan kişiye aittir. Karar Yayıncılık A.Ş ve yazar, yapılan yorumlardan sorumlu değildir. Yorumların 600 karakteri (boşluklu) aşmaması gerekmektedir.
İhsan canpolat
25.02.2020 22:58
Akif bey yazınızın serlevhasına cevap veriyorum EVET
YORUM YAZ
KARAR OKURU olarak yorum yazıyorsunuz.
Yorumların her türlü cezai ve hukuki sorumluluğu yazan kişiye aittir. Karar Yayıncılık A.Ş ve yazar, yapılan yorumlardan sorumlu değildir. Yorumların 600 karakteri (boşluklu) aşmaması gerekmektedir.
KARAR OKURU
25.02.2020 14:49
01.50: Onu da yazar... Zaten, savaş, saldırı, silahlanma, şehitler... alınan götürülen, yenilen içilen gibi gündemlerimiz var... İnşallah bir gün, doğadan çiçeklerden böceklerden kırlardan bayırlardan okyanuslardan denizlerden göllerden nehirlerden güzel gelişmelerden üretimden adil paylaşımdan söz edilen yazılar yazıldığını da görebileceğimiz günler gelir...
YORUM YAZ
KARAR OKURU olarak yorum yazıyorsunuz.
Yorumların her türlü cezai ve hukuki sorumluluğu yazan kişiye aittir. Karar Yayıncılık A.Ş ve yazar, yapılan yorumlardan sorumlu değildir. Yorumların 600 karakteri (boşluklu) aşmaması gerekmektedir.
KARAR OKURU
25.02.2020 14:41
Akif Bey, dün kara vebayı hatırladım. Kendimce iki satır yazıp da hatırlatayım demiştim. Fırsat olmadı ama bugün siz yazmışsınız. Yazınızı sabah görünce şaşırdık. Telepati olmuş galiba... Sağ olun...
YORUM YAZ
KARAR OKURU olarak yorum yazıyorsunuz.
Yorumların her türlü cezai ve hukuki sorumluluğu yazan kişiye aittir. Karar Yayıncılık A.Ş ve yazar, yapılan yorumlardan sorumlu değildir. Yorumların 600 karakteri (boşluklu) aşmaması gerekmektedir.
KARAR OKURU
25.02.2020 14:36
İngilizce bilenler, Reuters twitter sayfasından “Coronavirus incubation” olarak bakabilirler. Bu musibetin kuluçka süresi 27 güne kadar çıkabiliyormuş. Bir de böyle telef olmayalım... Aman dikkat!
YORUM YAZ
KARAR OKURU olarak yorum yazıyorsunuz.
Yorumların her türlü cezai ve hukuki sorumluluğu yazan kişiye aittir. Karar Yayıncılık A.Ş ve yazar, yapılan yorumlardan sorumlu değildir. Yorumların 600 karakteri (boşluklu) aşmaması gerekmektedir.
Metin Cakir
25.02.2020 13:41
Amaciniz ne tam anlamadim ama iyi niyetli olmadigina eminim
YORUM YAZ
KARAR OKURU olarak yorum yazıyorsunuz.
Yorumların her türlü cezai ve hukuki sorumluluğu yazan kişiye aittir. Karar Yayıncılık A.Ş ve yazar, yapılan yorumlardan sorumlu değildir. Yorumların 600 karakteri (boşluklu) aşmaması gerekmektedir.
DÜNYA TERSİNE DÖNSE
25.02.2020 13:22
SOYTARILAR TAÇ TAKMIŞ SARAYLARDA SEFADA. MİLLET AFYON KOKLUYOR DERİN DERİN HÜLYADA. SARAYLAR DALKAVUK DOLMUŞ, KÜMESLER TİLKİ... NE ETİK NE ADALET! ÇIKMIŞ HERŞEYİN CILKI...
YORUM YAZ
KARAR OKURU olarak yorum yazıyorsunuz.
Yorumların her türlü cezai ve hukuki sorumluluğu yazan kişiye aittir. Karar Yayıncılık A.Ş ve yazar, yapılan yorumlardan sorumlu değildir. Yorumların 600 karakteri (boşluklu) aşmaması gerekmektedir.
SORGULAYAN
25.02.2020 12:13
Akif bey ben geçenlerde ne yazmıştım? dedimki rte öso lardan kurtulmak için onları tırablusa gönderecek, çünkü öso lar artık ne türkiyede nede suriye deveti rejiminde istenmeyen tererüstler bunların arap ülkelirine tc ismi altında buharlaşması sağlanacak göreceksiniz. İdlibteki cihatçılarda bu yollarla sevk edilecek orası boşaltılacak. rte her şeyi eline gözüne bulaştırdı işin doğrusunuda gizliyor ama rusya ve abd ile bu yazdıklarım hakkında bilgi veriyor OLAN BİTEN HERŞEY bu iki büyük devlet kontrolünde gerçekleşiyor.
YORUM YAZ
KARAR OKURU olarak yorum yazıyorsunuz.
Yorumların her türlü cezai ve hukuki sorumluluğu yazan kişiye aittir. Karar Yayıncılık A.Ş ve yazar, yapılan yorumlardan sorumlu değildir. Yorumların 600 karakteri (boşluklu) aşmaması gerekmektedir.
KARAR OKURU
25.02.2020 11:00
Iran'dan binlerce insan geldi düne kadar. Geç kaldik sinirlari, hava ve tren ulasimini kesmekte. Öyle termal kamera filan çare degil. Irak'da da basladi. Irak'la alis veris devam ediyor..Sinirlarimiz zaten aćik kapi, kaçak göçek giden gelen.. Ben hastaligin buraya da iran'dan çoktan tasinmis olabilecegini düsünüyorum. En yakin iki ülke...
YORUM YAZ
KARAR OKURU olarak yorum yazıyorsunuz.
Yorumların her türlü cezai ve hukuki sorumluluğu yazan kişiye aittir. Karar Yayıncılık A.Ş ve yazar, yapılan yorumlardan sorumlu değildir. Yorumların 600 karakteri (boşluklu) aşmaması gerekmektedir.
KARAR OKURU
25.02.2020 09:19
Elinize sağlık Akif bey.
YORUM YAZ
KARAR OKURU olarak yorum yazıyorsunuz.
Yorumların her türlü cezai ve hukuki sorumluluğu yazan kişiye aittir. Karar Yayıncılık A.Ş ve yazar, yapılan yorumlardan sorumlu değildir. Yorumların 600 karakteri (boşluklu) aşmaması gerekmektedir.
KARAR OKURU
25.02.2020 07:19
Saklamadan bile olmamış sayılanların yanında, saklayınca ölmemiş sayılmanın lafı bile olmaz...
YORUM YAZ
KARAR OKURU olarak yorum yazıyorsunuz.
Yorumların her türlü cezai ve hukuki sorumluluğu yazan kişiye aittir. Karar Yayıncılık A.Ş ve yazar, yapılan yorumlardan sorumlu değildir. Yorumların 600 karakteri (boşluklu) aşmaması gerekmektedir.
KARAR OKURU
25.02.2020 06:55
"Yoksulların dünyasında ölüm kol gezerken, Sultan Hamid devri zenginleri, İttihat ve Terakki düzeninde de servetlerine servet katmakla meşgul." diyorsunuz Akif bey! Ne kadar da Edoğan ve AKP devrine benziyor muş!Kendi evlatları yok ya bir kaç şehit var deyip halktan gerçek sayıları saklıyorlar.Yetmiyor gazetecilerin hesaplarına çöküyorlar yazmasınlar diye!
YORUM YAZ
KARAR OKURU olarak yorum yazıyorsunuz.
Yorumların her türlü cezai ve hukuki sorumluluğu yazan kişiye aittir. Karar Yayıncılık A.Ş ve yazar, yapılan yorumlardan sorumlu değildir. Yorumların 600 karakteri (boşluklu) aşmaması gerekmektedir.
karar okuru
25.02.2020 02:28
Türk usulü Cumhurbaşkanlığı olur da Türk usulü virüssavar olamaz mı? Kellpaça1453 savunma sistemi Putinde bilem yok. Bizde yanmaz kefen, cennetten tapu pazarlaması yapan üfürükçü tayfayı gören malum virüs sırra kadem basar zaten. Paniğe gerek yok yani...
YORUM YAZ
KARAR OKURU olarak yorum yazıyorsunuz.
Yorumların her türlü cezai ve hukuki sorumluluğu yazan kişiye aittir. Karar Yayıncılık A.Ş ve yazar, yapılan yorumlardan sorumlu değildir. Yorumların 600 karakteri (boşluklu) aşmaması gerekmektedir.
Orhun
25.02.2020 01:50
Bende libyada ölenleri yazdınız sandim sayin beki,iki satırda onlara ayirsaydiniz,onlarda gizlendiği için ölmemiş sayilanlardan.
YORUM YAZ
KARAR OKURU olarak yorum yazıyorsunuz.
Yorumların her türlü cezai ve hukuki sorumluluğu yazan kişiye aittir. Karar Yayıncılık A.Ş ve yazar, yapılan yorumlardan sorumlu değildir. Yorumların 600 karakteri (boşluklu) aşmaması gerekmektedir.
SON DAKİKA HABERLERİ
  • Koronavirüsü, Türklerle yapılan savaşlara benzetti
    20:06
  • 23 Nisan Bayramı bu yıl evlerden kutlanacak
    20:05
  • Emekli ikramiyesiyle vatandaşın borcunu ödedi
    20:02
  • Can kaybı 96, yeni vaka 4 bin 56, iyileşen 296
    19:53
  • İtalya'da ölü sayısı 18 bini geçti
    19:47
  • Açıklanan sayılarla defnedilenler uyuşmuyor
    19:44
  • İşte il il koronavirüs ölüm ve vaka sayıları
    19:27
  • Koronavirüsün yeni belirtileri ortaya çıktı!
    19:17
  • EuroBasket koronavirüs nedeniyle ertelendi
    19:17
  • Zabıtayı görünce arkalarına bakmadan kaçtılar
    19:17
  • Koronavirüs 9 yıl önce beyaz perdede
    19:12
  • Gezi davasında beraat kararlarına itiraz
    19:09
  • 250 yataklı sahra hastanesi yapılıyor
    18:50
  • Korona zirve saatini değiştirdi
    18:43
  • Onbinlerce Vuhanlı şehri terk etti
    18:28
YUKARI