İstanbul Büyükşehir Belediyesi (İBB), kentin kronikleşen trafik sorununa çözüm üretmek ve geleceğin ulaşım vizyonunu çizmek amacıyla düzenlediği "İstanbul Ulaşım Çalıştayı"nda 6 ana temadan oluşan stratejik eylem planını kamuoyuna sundu. Akademisyenlerden ulaşım esnafına kadar geniş bir katılımla gerçekleşen çalıştayda, esnek mesai saatlerinden bölgesel fiyatlandırmaya, afet dayanıklılığından yapay zeka destekli trafik yönetimine kadar kritik yol haritaları belirlendi.
İstanbul Planlama Ajansı (İPA) Florya Kampüsü’nde gerçekleştirilen çalıştay, İBB Ulaşım Dairesi koordinasyonunda; 61 üniversiteden akademisyenler, 39 ilçe belediyesi temsilcileri ve sektör profesyonellerinin katılımıyla "ortak akıl" çerçevesinde düzenlendi. Çalıştay sonucunda ortaya çıkan ve Bilim Kurulu’nun değerlendirmesine sunulan "İstanbul’un Ulaşım Anayasası" niteliğindeki 6 stratejik rota şöyle sıralandı:
1. Raylı Sistem Odaklı Kesintisiz Entegrasyon
Eylem planının ilk maddesi, raylı sistemlerin kentin ana omurgası olarak kabul edilmesine dayanıyor. Hedef, tüm ulaşım unsurlarının birbirine fiziksel ve dijital olarak bağlanması.
Öne Çıkanlar: Minibüslerin İstanbulkart sistemine tam entegrasyonu, istasyonlara mikromobilite (scooter, bisiklet vb.) erişimi ve yapay zeka destekli yönlendirmeler. Aktarma merkezleri sadece geçiş noktası değil, konforlu yaşam alanlarına dönüştürülecek.
2. Trafik Talebinin Yönetimi ve Esnek Mesai
Trafiği sadece yol yaparak değil, "talebi yöneterek" çözmeyi hedefleyen bu başlıkta radikal öneriler yer alıyor.
Öne Çıkanlar: Kademeli ve esnek mesai saatlerinin teşvik edilmesi, otoparklarda bölgesel ücretlendirme ve Tarihi Yarımada gibi bölgelerin "Düşük Emisyon Alanı" ilan edilerek özel araç girişine kısıtlanması. Sürücülerin kent merkezine girmeden toplu taşımaya yönlendirilmesi için "Park Et Devam Et" sistemleri yaygınlaştırılacak.
3. Akıllı Trafik Yönetimi ve Altyapı
Mevcut yolların verimliliğini artırmak için teknolojinin gücü kullanılacak.
Öne Çıkanlar: Gerçek zamanlı trafik yönetimi, toplu ulaşım öncelikli şeritler ve kavşaklarda geometrik iyileştirmeler. Ayrıca trafik denetim yetkisinin yerel yönetimlerle paylaşılarak ihlal yönetiminin güçlendirilmesi hedefleniyor.
4. ŞEHİR PLANLAMASI VE ULAŞIM İLİŞKİSİ (MAKROFORM)
Plansız büyümenin önüne geçmek için arazi kullanımı ile ulaşım planlaması paralel yürütülecek.
Öne Çıkanlar: İş, konut ve okul alanlarının bütüncül planlanmasıyla zorunlu yolculuk sürelerinin kısaltılması ve kentsel hareketliliğin dengelenmesi.
5. AFETLERE DAYANIKLI ULAŞIM AĞI
Olası İstanbul depremine hazırlık kapsamında ulaşım ağının kesintisizliği hayati önem taşıyor.
Öne Çıkanlar: Kritik köprü ve viyadüklerin güçlendirilmesi, acil ulaşım yolları ve tahliye koridorlarının engelsiz tutulması. Kurumlar arası veri paylaşım protokolleri ile afet anında koordinasyon sağlanacak.
6. Ulaşım Esnafı ve Hizmet Kalitesi
Sektörün sahadaki yüzü olan şoför ve esnafların standartlarının yükseltilmesi hedefleniyor.
Öne Çıkanlar: Şoför eğitimlerinin standartlaşması, Elektronik Ulaşım Yönetimi Lisansı ve esnafın gelir çeşitliliğinin artırılması. Kayıt dışı taşımacılıkla mücadele edilerek hizmet prestiji artırılacak.
2019'DAN BUGÜNE RAKAMLARLA İSTANBUL ULAŞIMI
Çalıştayda ayrıca İBB'nin son 5 yılda ulaşıma yaptığı yatırımların bilançosu da paylaşıldı. 2019'dan bu yana atılan adımlarla raylı sistemin toplu ulaşımdaki payı yüzde 35,5’ten yüzde 43’e yükseldi.
RAYLI SİSTEM: 65,1 km uzunluğunda 6 yeni metro hattı ve 62 istasyon hizmete alındı.
LASTİK TEKERLEKLİ ULAŞIM: İETT filosuna 785 yeni araç ve 250 elektrikli otobüs eklendi.
TAKSİ DÖNÜŞÜMÜ: Taksi sayısı 17.395’ten 20.311’e çıkarıldı ve 2.500 adet uygulama bazlı taksi ile dijital dönüşüm başlatıldı.
BİSİKLET VE OTOPARK: Bisiklet yolu ağı 569 km’ye çıkarılırken, 67 yeni otopark ile 21 binin üzerinde araç kapasitesi oluşturuldu.
SOSYAL DESTEK: 861 binden fazla anneye "Anne Kart" ile ücretsiz ulaşım imkanı sağlandı.
