Mars araştırmalarını sürdüren NASA’nın Perseverance gezgini, Jezero Krateri’nde yaptığı incelemeler sırasında şimdiye kadar gezegende tespit edilmemiş bir minerale rastladı.
Gezginin lazer tabanlı analiz sistemleriyle açık renkli kaya parçalarını incelemesi sonucunda korundum bulundu. Dünya’da yakut ve safirin temelini oluşturan bu mineralin Mars’ta keşfedilmesi, gezegenin geçmişteki oluşum koşullarına dair önemli bir ipucu olarak değerlendiriliyor.
Korundumun yapısında bulunan krom, Dünya’daki yakutların karakteristik kırmızı ve pembe renklerinin ortaya çıkmasında rol oynuyor.
MARS’TA NASIL OLUŞTU?
Korundum, genellikle alüminyum açısından zengin, silisyum bakımından fakir ortamlarda meydana geliyor. Dünya’da mineralin oluşumunda yüksek sıcaklık ve basınç ile tektonik süreçler önemli rol oynuyor.
Ancak Mars’ın günümüzdeki koşulları, bu mineralin nasıl ortaya çıktığı sorusunu daha ilginç hale getiriyor.
Perseverance’ın incelediği üç kaya parçasına “Hampden River”, “Coffee Cove” ve “Smiths Harbour” isimleri verildi. Araştırmacılar, bu örneklerin Jezero Krateri’nin farklı bölgelerinde bulunan ve daha büyük ana kayalardan koparak başka noktalara taşınmış parçalar olduğunu belirledi.
DEV METEOR ÇARPMASI İHTİMALİ
Los Alamos Ulusal Laboratuvarı’ndan jeokimyacı Ann Ollila’nın liderliğindeki araştırma ekibi, korundumun kökenine ilişkin bir senaryo üzerinde duruyor.
Buna göre mineral, milyarlarca yıl önce Jezero Krateri’ni meydana getiren dev meteor çarpmasının ardından oluşmuş olabilir. Çarpışmanın ortaya çıkardığı aşırı sıcaklık ve basıncın yanı sıra, sonrasında gelişen hidrotermal sıvıların kayaçlarla etkileşime girmesi mineralin oluşması için uygun koşulları yaratmış olabilir.
Araştırmacılar, bu süreçte kayaların kimyasal yapısının değişerek alüminyum bakımından zenginleşmesinin korundum oluşumunu mümkün kılmış olabileceğini değerlendiriyor.
MARS’IN GEÇMİŞİNE YENİ BİR PENCERE
Keşfin önemi yalnızca Mars’ta yakut veya safirin bulunma ihtimaliyle sınırlı değil. Korundumun tespit edilmesi, gezegenin geçmişinde ne kadar yüksek sıcaklık ve basınç koşullarının yaşanmış olabileceği konusunda da yeni araştırma alanları açıyor.
Bilim insanları, mineralin oluşum sürecinin çözülebilmesinin Jezero Krateri’nin jeolojik geçmişinin daha iyi anlaşılmasına yardımcı olabileceğini düşünüyor.
Keşfe ilişkin ayrıntılı araştırma Geophysical Research Letters dergisinde yayımlandı.
