ABD’de sosyal medya şirketlerine yönelik en kapsamlı davalardan biri, Los Angeles Yüksek Mahkemesi’nde görülmeye başlandı. Davada, Meta Platforms ve YouTube, genç kullanıcıları uzun süre çevrim içi tutmak amacıyla “bağımlılık yaratan” tasarımlar geliştirmekle suçlanıyor.
Dava, kimliği K.G.M. olarak gizlenen 20 yaşındaki bir kadın tarafından açıldı. Davacı, çocuk yaşta kullanmaya başladığı Instagram ve YouTube gibi platformların, kullanıcıların dikkatini sürekli çekmeye ve alışkanlık yaratmaya yönelik bilinçli şekilde kurgulandığını öne sürüyor.
“ÇOCUK BEYİNLERİ HEDEF ALINDI” İDDİASI
Davacı tarafın avukatı Mark Lanier, jüriye hitaben yaptığı açılış konuşmasında, sosyal medya platformlarının kumarhanelerde kullanılan yöntemlere benzer teknikler uyguladığını savundu. Lanier, “Bu şirketler çocukların beyinlerini bağımlı hale getirmek için tasarlanmış makineler kurdu ve bunu bilerek yaptılar.” ifadelerini kullandı.
Lanier, şirketlerin olası riskler konusunda yeterli uyarıda bulunmadığını, yoğun sosyal medya kullanımının müvekkilinin depresyonunu ağırlaştırdığını ve intihar düşüncelerini tetiklediğini ileri sürdü.
Dava başlangıçta TikTok ve Snap Inc.’i de kapsarken, bu iki şirket dava öncesinde uzlaşmaya gitti.
ZUCKERBERG’İN E-POSTALARI DOSYADA
Mahkemeye sunulan belgeler arasında, Mark Zuckerberg’e ait olduğu belirtilen 2015 tarihli bir e-posta da yer aldı. Davacı taraf, bu e-postada Meta platformlarında geçirilen sürenin yüzde 12 artırılmasının hedeflendiğini savundu.
Bu yazışmaların, şirketin kullanıcıları daha uzun süre platformda tutmayı bilinçli bir strateji haline getirdiğini gösterdiği öne sürüldü. YouTube’un çatı şirketi Alphabet Inc. için de genç kullanıcıların reklam gelirleri açısından özel olarak hedeflendiği iddia edildi.
META’DAN SAVUNMA: TEK NEDEN SOSYAL MEDYA DEĞİL
Meta’nın avukatı Paul Schmidt ise savunmasında, davacı K.G.M.’nin yaşadığı ruh sağlığı sorunlarının yalnızca Instagram kullanımına bağlanamayacağını ifade etti. Schmidt, davacının aile içi sorunlar, ihmal, zorbalık ve erken yaşta terapi geçmişi gibi çok sayıda risk faktörüne sahip olduğunu dile getirdi.
Savunma makamı, sosyal medya platformlarının davacının yaşadığı sorunlarda belirleyici ve tek etken olup olmadığının sorgulanması gerektiğini vurguladı.
EMSAL NİTELİĞİ TAŞIYOR
Yaklaşık altı hafta sürmesi beklenen dava sürecinde uzmanlar, aileler ve şirket yöneticilerinin tanık olarak dinlenmesi planlanıyor. Mark Zuckerberg’in de mahkemede ifade vermesinin beklendiği aktarıldı.
Davadan çıkacak kararın, ABD genelinde açılmış ya da açılması planlanan binlerce benzer dava için emsal teşkil edebileceği belirtiliyor. Sosyal medya platformlarının “tasarım gereği zararlı” olup olmadığına ilişkin verilecek hükmün, sektörün geleceğini doğrudan etkileyecek nitelikte olduğu ifade ediliyor.
