ABD'deki Dartmouth College'da astrofizik alanında çalışmalarını sürdüren Türk bilim insanı Dr. Burçin Mutlu Pakdil, uluslararası bilim dünyasında önemli bir başarıya daha imza attı. Bilimsel araştırmaları destekleyen Schmidt Sciences, 3 Kasım'da yaptığı açıklamayla yeni başlattığı FirstLight Ödül Programı'nın ilk kazananlarını duyurdu. Dünya genelinden 100'ün üzerinde başvuru arasından seçilen beş araştırmacıdan biri de Mutlu Pakdil oldu.
Ödül kapsamında seçilen beş bilim insanına beş yıl boyunca toplam 12,5 milyon dolara kadar araştırma desteği sağlanacak. Her araştırmacı, çalışmalarını yürütmek ve kendi araştırma ekibini oluşturmak amacıyla yıllık 500 bin dolara, beş yılda ise 2,5 milyon dolara kadar kaynak kullanabilecek.
"BU YILIN İLK FİRSTLIGHT ÖDÜLÜ SAHİPLERİNDEN BİRİ SEÇİLDİM"
Başarısını sosyal medya hesabından Türkçe ve İngilizce olarak paylaşan Burçin Mutlu Pakdil, duyduğu mutluluğu şu sözlerle ifade etti:
"Harika bir haberi paylaşmak istiyorum! Schmidt Sciences tarafından bu yıl ilk kez verilen FirstLight Ödülü'nü kazanan beş bilim insanından biri seçildim!"
Ödülün araştırmalarına beş yıl boyunca destek sağlayacağını belirten Mutlu Pakdil, çalışmalarının kapsamını şöyle anlattı:
"Toplam 2,5 milyon dolarlık bu ödül, önümüzdeki beş yıl boyunca evrendeki en küçük ve en sönük galaksileri keşfetmeyi hedefleyen araştırmalarımıza destek sağlayacak."
Mutlu Pakdil, yeni nesil teleskopları, radyo ve optik gözlemleri ve yapay zekayı bir araya getirerek bugüne kadar tespit edilemeyen galaksileri keşfetmeyi amaçladıklarını belirtti.
YAPAY ZEKA İLE GÖRÜLEMEYEN GALAKSİLER ARANACAK
Mutlu Pakdil'in liderliğindeki araştırma, "Schmidt End-to-End Dwarf Discovery" (SEEDD) adı verilen yeni bir gözlem ve analiz sistemi geliştirilmesini öngörüyor. Proje kapsamında evrendeki en küçük, en sönük ve sayıca en fazla olduğu düşünülen cüce galaksiler araştırılacak.
Büyük ölçekli astronomik gözlemlerden elde edilen veriler yapay zeka destekli yöntemlerle işlenerek geleneksel gözlem teknikleriyle belirlenmesi güç olan gök cisimleri tespit edilmeye çalışılacak.
Araştırmanın en önemli hedeflerinden biri, cüce galaksilerin dağılımını ve özelliklerini inceleyerek galaksilerin nasıl oluştuğuna ilişkin mevcut bilimsel modelleri sınamak.
KARANLIK MADDENİN SIRRINA IŞIK TUTABİLİR
Mutlu Pakdil'in araştırması, modern astrofiziğin en önemli sorularından biri olan karanlık maddenin doğasının anlaşılmasına da katkı sağlamayı hedefliyor. Karanlık madde doğrudan ışık yaymadığı veya yansıtmadığı için teleskoplarla gözlemlenemiyor. Ancak galaksilerin hareketleri ve kütle çekim etkileri, evrende görünür maddeden çok daha fazla miktarda karanlık madde bulunduğuna işaret ediyor.
Özellikle cüce galaksilerin karanlık madde bakımından zengin sistemler olduğu düşünülüyor.
Bu nedenle şimdiye kadar keşfedilemeyen küçük galaksilerin tespit edilmesi, karanlık maddenin evrendeki dağılımının ve galaksi oluşum süreçlerinin daha iyi anlaşılmasını sağlayabilir.
ULUSLARARASI ARAŞTIRMA EKİBİNE LİDERLİK EDECEK
Mutlu Pakdil, ödül kapsamında Arizona Üniversitesinden David Sand ve Kanada'daki Queen's Üniversitesinden Kristine Spekkens ile birlikte çalışacak. Araştırma ekibi, Schmidt Gözlemevi Sistemi'nin gelişmiş imkanlarından yararlanacak. Argus, Lazuli, LFAST ve DSA adlı dört farklı gözlem altyapısını içeren sistem, optik, kızılötesi ve radyo dalga boylarında evreni incelemek üzere geliştiriliyor.
Programın bir diğer hedefi de araştırmalarda kullanılan yazılımların, bilimsel araçların ve elde edilen sonuçların açık erişim yoluyla diğer bilim insanlarının kullanımına sunulması.
DAHA ÖNCE KENDİ ADIYLA ANILAN BİR GALAKSİ KEŞFETMİŞTİ
Burçin Mutlu Pakdil, daha önce alışılmadık yapısıyla dikkat çeken PGC 1000714 galaksisine ilişkin keşfiyle uluslararası bilim dünyasında tanınmıştı. Birbirinden ayrı iki halkaya sahip bu nadir galaksi, bilim dünyasında gayriresmi olarak "Burçin'in Galaksisi" adıyla anılıyor.
Galaksilerin oluşumu ve karanlık madde üzerine araştırmalar yapan Mutlu Pakdil, aynı zamanda bilim iletişimi çalışmalarına katılarak gençlerin, özellikle de kız öğrencilerin bilim alanlarına yönelmesini destekliyor.
BEŞ BİLİM İNSANINA TOPLAM 12,5 MİLYON DOLARLIK DESTEK
Schmidt Sciences'ın ilk FirstLight Ödülü'nü kazanan diğer dört bilim insanı ise Michigan State Üniversitesinden Adina Feinstein, California Üniversitesi San Diego kampüsünden Griffin Hosseinzadeh, Smith College'dan Kimberly Ward-Duong ve Max Planck Radyo Astronomi Enstitüsünden Vivek Venkatraman Krishnan oldu.
Araştırmacılar; yıldız patlamaları, ötegezegen atmosferleri, dev gezegenlerin oluşumu ve pulsarlar gibi farklı astronomi konuları üzerinde çalışacak.
Schmidt Sciences Kurucu Ortağı Wendy Schmidt, ödül programıyla genç bilim insanlarının yeni fikirlerini ve gelişen gözlem teknolojilerini desteklemeyi hedeflediklerini belirtti.
Beş yıllık program, Mutlu Pakdil ve ekibinin yeni galaksiler keşfetmesinin yanı sıra astronomi araştırmalarında yapay zeka kullanımının geliştirilmesine de olanak sağlayacak.
