HESS J1507−622 adı verilen kaynak, Namibya’daki Yüksek Enerji Stereoskopik Sistem (HESS) teleskopları tarafından 2006-2007 yıllarında tespit edildi. Kaynak, radyo dalgaları ve X-ışınları gibi daha düşük enerjili sinyallerle eşleşmemesi ve Samanyolu’nun yıldızların yoğunlaştığı ana düzleminden uzakta bulunması nedeniyle bilim insanlarının ilgisini çekti.
İKİ NÖTRON YILDIZININ ÇARPIŞMASI İHTİMALİ
Önceki araştırmalarda bu gama ışınlarının bir süpernova patlamasının ardından kalan maddeden kaynaklanabileceği öne sürülmüştü. Ancak 2010’dan bu yana yapılan çok sayıda çalışmaya rağmen kaynağın gerçek doğası açıklığa kavuşmadı.
Galaksinin kıyısında dev patlama: Gezgin kara delik bir yıldızı parçaladı
ArXiv’de yayımlanan yeni çalışmada araştırmacılar, sinyallerin iki nötron yıldızının birleşmesiyle meydana gelen bir kilonovanın kalıntılarından kaynaklanabileceğini savunuyor. Nötron yıldızları, büyük kütleli yıldızların yaşamlarının sonunda geride kalan son derece yoğun gök cisimleri arasında yer alıyor.
Birbirlerinin çevresinde dönen iki nötron yıldızı zamanla enerji kaybederek birbirlerine yaklaşabiliyor. Sonunda gerçekleşen birleşme sırasında büyük miktarda enerji açığa çıkarken, nötron bakımından zengin madde uzaya saçılıyor.
ALTIN VE PLATİN GİBİ ELEMENTLER NASIL OLUŞUYOR?
Nötron yıldızlarının birleşmesi, evrendeki ağır elementlerin oluşumunu açıklayan önemli süreçlerden biri olarak kabul ediliyor. Çarpışma sırasında uzaya yayılan madde, hızlı nötron yakalama süreciyle altın ve platin gibi ağır elementlerin oluşmasına katkıda bulunabiliyor.
Independent Türkçe'de yer alan habere göre araştırmacılar, HESS J1507−622’nin özelliklerini açıklamak için varsayımsal bir kilonova kalıntısı modeli geliştirdi. Modelde kaynağın yaşı ve uzaklığının yanı sıra birleşme sırasında açığa çıkan enerji, uzaya atılan maddenin miktarı ve genişleme hızı da hesaba katıldı.
Hesaplamalar sonucunda, modelin gözlemlenen gama ışını emisyonunu yeniden üretebildiği görüldü. Çalışmada ayrıca kalıntının bin yıldan daha genç olabileceği ihtimali üzerinde duruldu.
Samanyolu'nun gizemi çözülüyor: Galaksimiz geçmişte "yan dönmüş" olabilir
SAMANYOLU’NDAKİ İLK KİLONOVA OLABİLİR
Samanyolu’ndaki yıldızların büyük bölümü galaksinin ince ana düzleminde yer alıyor. Araştırmacılar, HESS J1507−622’nin bu düzlemin dışında bulunmasını, nötron yıldızlarını içeren bir sistemin geçmişte aldığı hareketle açıklıyor. Böyle bir sistem, yıldızlardan birinin ya da her ikisinin oluşumu sırasında kazandığı hız nedeniyle galaktik düzlemin dışına savrulmuş olabilir.
Yeni model gözlemlerle uyumlu sonuçlar verse de kilonova açıklamasının doğrulanması için daha fazla araştırmaya ihtiyaç var. Hipotezin doğrulanması halinde HESS J1507−622, Samanyolu’nda belirlenen ilk kilonova kalıntısı olabilir.
