PricewaterhouseCoopers (PwC) tarafından hazırlanan "Küresel Veri Merkezi Görünümü 2026-2050" raporuna göre, yapay zeka teknolojilerine olan yüksek talep doğrultusunda küresel veri merkezi yatırımlarının 2050 yılına kadar 31,6 trilyon dolara ulaşacağı tahmin ediliyor. Veri merkezi binaları ile sunucu, depolama, ağ ve gelişmiş işlemcileri kapsayan harcamaların bu yıl 800 milyar dolar seviyesinde gerçekleşeceği, 2030'da 1,1 trilyon dolara, 2050'de ise yıllık 1,8 trilyon dolara yükseleceği öngörülüyor. Bu devasa kaynağın hangi ülkelere akacağını ise elektrik şebekelerinin hızı, güvenilirliği ve maliyeti belirleyecek.
ELEKTRİK ÜRETİMİ KADAR ŞEBEKE VE İLETİM KAPASİTESİ DE KRİTİK
Yapay zeka iş yüklerinin mevcut elektrik sistemleri üzerindeki yükü artırması sebebiyle, yatırımların hayata geçmesinde elektriğe erişim birinci faktör olarak öne çıkıyor. Veri merkezleri için ucuz, güvenilir ve düşük karbonlu enerji sağlamak birçok pazar için en zorlu koşul haline gelirken, iletim kapasitesi, trafo merkezlerine erişim ve transformatör tedarikinde yaşanan gecikmeler projelerin devreye alınmasında darboğaz oluşturuyor. Bu durum, ülkelerin sadece elektrik üretmesini değil, bu enerjiyi taşıyacak şebeke altyapılarını da aynı hızda geliştirmesini zorunlu kılıyor.
Her ne kadar bazı işletmeciler kendi elektrik üretim tesislerini kurmaya başlasa da bu adımların tekil projeleri karşılayabileceği, ancak sektörün genel büyümesi için gerekli şebeke yatırımlarının yerini tutamayacağı vurgulanıyor.
GPU’LAR ENERJİ TÜKETİMİNİ VE YENİLEME İHTİYACINI ARTIRIYOR
Geleneksel bulut sistemlerinin dayandığı merkezi işlem birimlerine (CPU) kıyasla yapay zekada kullanılan grafik işlem birimleri (GPU) ve hızlandırıcılar çok daha fazla enerji tüketiyor ve hızlı bir teknolojik yenilenme döngüsüne sahip. Sunucu ve GPU'ların 4-6 yılda bir yenilenme ihtiyacı nedeniyle, bilgi ve iletişim teknolojileri ekipmanlarının toplam veri merkezi yatırımlarındaki payının bu yılki yüzde 70 seviyesinden 2050'de yüzde 93'e çıkacağı hesaplanıyor. PwC analizine göre, her 1 dolarlık veri merkezi inşaat yatırımı ilerleyen dönemde yaklaşık 12 dolarlık ekipman harcaması gerektirecek.
YENİLENEBİLİR ENERJİ VE İKLİM AVANTAJ SAĞLIYOR
Elektriğin kaynağı ve maliyeti coğrafi dağılımı doğrudan etkiliyor. Uygun fiyatlı yenilenebilir enerji sunan ülkeler yatırım rekabetinde öne geçiyor:
Şili: Güneş enerjisine dayalı rekabetçi elektrik fiyatlarıyla,
Kanada: İstikrarlı şebekesi ve yenilenebilir enerji altyapısıyla,
İskandinav Ülkeleri: Yenilenebilir enerji ağırlıklı sistemleri ve soğutma ihtiyacını azaltan soğuk iklim koşullarıyla avantaj elde ediyor.
BÖLGESEL DAĞILIMDA LİDER ABD
2050'ye kadar küresel yatırımların bölgesel dağılımında Amerika kıtasının 16,5 trilyon dolarla ilk sırada yer alacağı, bunun 15,1 trilyon dolarının ise tek başına ABD’de gerçekleşeceği tahmin ediliyor. Böylece ABD, küresel yatırımların yaklaşık yüzde 48’ini çekecek. Asya-Pasifik bölgesinin ise aynı dönemde 8,2 trilyon dolarlık yatırım alması bekleniyor.
VERİ EGEMENLİĞİ TÜRKİYE’YE YATIRIM FIRSATI SUNABİLİR
Ülkelerin kritik veri ve yapay zeka iş yüklerini kendi sınırları içinde tutma eğilimi (veri egemenliği), yatırımların haritasını değiştirebilir. Hükümetler ile finans, sağlık ve kamu gibi düzenlemeye tabi sektörlerin verilerini ülke içinde barındırma ihtiyacının artması durumunda; güçlü iç talebe sahip ancak mevcut kapasitesi sınırlı olan ülkelerin öne çıkabileceği ifade ediliyor. Bu senaryoda, İngiltere kamu ve finans büyüklüğüyle dikkat çekerken, Türkiye ve Polonya'nın da daha fazla veri merkezi yatırımı çekebilecek ülkeler arasında yer aldığı değerlendiriliyor.
