Türkiye Yeşilay Cemiyeti, dijital dünyanın gençler ve yaşlılar üzerindeki etkilerini mercek altına alan kapsamlı bir araştırma dosyasını yayımladı. Genel Başkan Mehmet Dinç tarafından açıklanan veriler, sosyal medyanın kontrolsüz kullanımının sadece bireysel sağlığı değil, aile yapısını ve toplumsal güvenliği de tehdit eden bir boyuta ulaştığını gösteriyor.
SİBER ZORBALIKTA OECD İKİNCİLİĞİ
Araştırmanın en dikkat çekici maddelerinden biri, Türkiye’deki öğrencilerin maruz kaldığı dijital baskı oldu. Rapora göre Türkiye, ayda en az bir kez siber zorbalığa maruz kalan öğrenci sayısında OECD ülkeleri arasında ikinci sırada yer alıyor. Mehmet Dinç, bu durumun gençlerin özgüveni ve psikolojik gelişimi üzerinde telafisi güç yaralar açtığını belirtti.
MUTLULUK ARAYIŞI "HAYAL KIRIKLIĞI" İLE SONUÇLANIYOR
Raporda öne çıkan çarpıcı verilerden biri de kullanım motivasyonu oldu:
Katılımcıların %70’i, iyi hissetmek ve sorunlardan uzaklaşmak için sosyal medyaya yöneliyor. Ancak bu yöntem, genellikle derin bir hayal kırıklığı ve bağımlılık sarmalıyla neticeleniyor.
ALGORİTMA TUZAKLARI VE BAĞIMLILIK SARMALI
Dinç, dijital maruziyetin tehlikesini şu rakamlarla ortaya koydu:
"Zararlı içeriklere ve bağımlılık yapıcı maddelerin örtülü reklamlarına maruz kalmak, gençlerde bağımlılık geliştirme riskini tam 30 kat artırıyor. Algoritma tuzakları, gençlerimizi sadece ekran bağımlılığına değil, intihara kadar sürüklenebilecek tehlikeli süreçlere hapsedebiliyor."
Kullanıcıların %30’u kumar-bahis, %70’i ise tütün-alkol reklamlarına maruz kalıyor. En büyük endişe kaynağı ise bu içerikleri "pasif şekilde izlemeye devam eden" %12’lik kesim olarak açıklandı.
KUŞAKLAR ARASI TEHDİT: YAŞLILARDA "KORKU KÜLTÜRÜ"
Sosyal medyanın sadece gençleri değil, yalnız yaşayan 1,8 milyon yaşlıyı da hedef aldığı belirtildi. Dijital mecralarda vakit geçiren yaşlıların sosyal hareketlilik enerjisini kaybettiği, bilgi kirliliği nedeniyle "korku kültürü" ve panik duygusuna hapsolduğu ve dolandırıcılık vakalarına karşı savunmasız kaldığı vurgulandı.
PLATFORM TERCİHLERİNDE "YAŞ" AYRIMI
Yeşilay Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Osman Tolga Arıcak, 1195 kişi üzerinde yapılan araştırmanın demografik detaylarını paylaştı:
En Yaygın Kullanım: Tüm yaş gruplarında %83 ile WhatsApp, %67 ile Instagram ve YouTube zirvede.
Platform Bazlı Dağılım: 16-24 yaş aralığında TikTok, 18-34 yaş arasında Instagram, 20-39 yaş grubunda ise X (Twitter) platformu öncelikli tercih.
Cinsiyet Farkı: Kadınların erkeklerden daha fazla sosyal medyada zaman geçirdiği ve problemli kullanım sergilediği görülürken; erkeklerin oyun bağımlılığı geliştirme riskinin daha yüksek olduğu tespit edildi.
20 MİLYON ÖĞRENCİYE "BAĞIMLILIK" EĞİTİMİ
Bağımlılıkla mücadelede önleyici faaliyetlerin önemine değinen Mehmet Dinç, Yeşilay’ın bu yıl dünya ölçeğinde bir programa imza attığını duyurdu. Program kapsamında Türkiye genelinde 20 milyon öğrenciye bağımlılıkla mücadele eğitimi verilerek, siber dünyadaki risklere karşı toplumsal bir bağışıklık kazandırılması hedefleniyor.
Yeşilay, aile bağlarını zayıflatan ve gençlerin enerjisini sömüren bu "dijital salgın"a karşı, yasakçı bir zihniyet yerine bilinçli ve sorumlu kullanımın teşvik edilmesi gerektiğini hatırlatıyor.
