[Karar]
Dolar iki hafta önce 3,0 TL'ye ilk ulaştığında bankalardaki yabancı para mevduatları sadece 1.16 milyar dolar (-%0,63) azaldı.
Oysa 24-31 Temmuz tarihleri arasında dolar ilk kez 2,80 TL'ye ulaştığında bankalardaki yabancı para mevduatları 4.88 milyar dolar eksilmişti (-%2,62).
Türk Halkı'nın son bir yıl içindeki haftalık bazda dolar yükseliş ve düşüşlerine karşı tepkileri incelendiğinde doların bazı zirve yaptığı dönemlerde ciddi döviz satışları dikkat çekiyor. Hatta yerlilerin dolar yükselişlerinde dolar sattığı ve tersine dolar düşüşlerinde de daha çok dolar aldığı görülüyor.
Örneğin 26 Haziran -03 Temmuz haftasında dolar fiyatı 2,70 seviyelerinde yatay seyrederken yabancı para mevduatları -2,45 milyar dolar azalıyor (-%1,32) ve sonraki hafta dolar 2,63'e kadar düşüyor. Ve o düşüşte ise hemen yabancı para mevduatları 1,6 milyar dolar artıyor (+%0,88).
Türk Halkı dolar düşünce hemen alıyor
Bir başka yoğun ters fiyat hareketi ise mayıs ayının ikinci haftasında yaşanıyor. 08-15 Mayıs tarihleri arasında dolar 2,70 seviyelerinden 2,57 seviyelerinde hızlı bir düşüş yaşıyor. İşte dolardaki o düşüş alım fırsatı olarak görülüyor ve yabancı para mevduatları tam 5,6 milyar dolar artıyor (+%3,28)
Mesela 13-20 Mart haftasında da dolarda yüzde -2,20 düşüş yaşanırken yabancı para mevduatları yüzde 2,61 (4.2 milyar dolar) artış yaşıyor.
Bazı hareketler ise daha uzun süreli yaşanıyor.
Örneğin 14 Kasım - 31 Aralık 2014 arası bir buçuk ayda yabancı para mevduatları tam -13.78 milyar dolar düşüyor. (-%7,67). Aynı tarihler arasında ise dolar 2,23 TL seviyesinden 2,34 TL seviyesine yükseliyor. Yani 2014 yılının son 1,5 ayında yabancı para mevduatı 179,6 milyar dolardan 165,6 milyar dolara geriliyor ama doların ateşi sönmüyor.
Yerliler 17 milyar dolar sattı ama dolar düşmedi
Hatta yerlilerin dolar satışı kısmen 2015 yılının ilk ayında da sürüyor ama doların ateşi yine sönmüyor. Ocak 2015'te yabancı para mevduatı 4,1 milyar dolar azalarak 161,5 milyar dolara gerilerken dolar 2,43 TL'ye yükseliyor.
Özetle Kasım 2014 ortasından başlayan ve Ocak 2015 sonuna kadar olan dönemde yabancı para mevduatları 17 milyar dolar eriyor ama dolar fiyatı 2,23 TL'den 2,43 TL'ye yükseliyor. Yerli satışı doların ateşini söndüremiyor ve sonraki aylarda yerliler daha yüksek fiyattan dolar düşüşlerini alım fırsatı olarak kullanıyor. 2,23-2,46 aralığından satılan dolarlar 2,50 seviyelerinden yerine konmaya başlanıyor.
Türk Halkı bazı dönemler dolar satarak piyasayı etkileyebiliyor ama Kasım 2014- Ocak 2015'te olduğu gibi milyarlarca dolar satışına rağmen doların yükselişi önlenemiyor. (Kaynak: MB)
Ek: Parite etkisi arındırılmadı
Yukarıda yer alan grafikte yabancı para mevduatı ve doların fiyatı sablt rakamlar alındı. Oysa doların fiyatı ve yabancı para mevduatlarını parite etkisi de oldukça yüksek oranda değiştirebiliyor. Fakat son ayralarda paritenin önemli değişim göstermemesi değişimlerin piyasa kaynaklı olduğuna işaret ediyor.
