Daraldığında insanın içi, bir dağın gölgesine sığınmak ister. Kelimeler yetmez, susmak işe yaramaz.

Bir nefes, bir ağıt gerek.

“Ervâh-ı ezelde levh-i kalemde / Bu benim bahtımı kara yazmışlar.”

Kaderin sesi yürekle söylenir.

Bu ses, Anadolu’nun içli yüreklerinden biri olan Âşık Sümmâni’ndir.

Sümmani (1861-1915), Erzurum’un Narman ilçesine bağlı Samikale toprağından bir garip. Bir köy çocuğu olarak doğar. Kaderi dağların ötesine taşacak, kelimelerle yazılacaktır.

“Arif bilir aşk ehlinin hâlini

Kaldırır gönlünden kıl-ü kâlini

Herkes dosta yazmış arzuhâlini

Benimkini ürüzgara yazmışlar”

Söz bir kez açılınca, artık geri dönmez.

“Dünyayı sevenler veli değildir

Canı terk edenler deli değildir

İnsanoğlu gamdan hali değildir

Her birini bir efkâra yazmışlar”

Aşka düşmüş gönül başka türlü konuşur. Başka türlü susar. Başka türlü kanar.