Back To Top
Tanrı Dağlarından Selâmunaleykum

Tanrı Dağlarından Selâmunaleykum

 - Son Güncelleme: 13.01.2019 Pazar 01:54
- A +

Bir şehrin meydanı, meydanları olmalı. Şehri şehir yapan, meydanları ve yolları. Altı günlüğüne geldiğim Bişkek’te birbirinden güzel parklar, ağaçlar, meydanlar gördüm.

İnsan ister istemez kendi ülkesini, Ankara’yı İstanbul’u düşünüyor ve bir “ah” çekiyor.

***

Meydanların ve o meydanlara açılan geniş yolların Çarlık Rusyası tarafından yapıldığını bilmesem, “İçinde insan yaşayacak, o yüzden insana değer verilen zamanda inşa edildiği belli” diye bir cümle bile kurabilirdim. Ama kurmayacağım. Rusya’nın bütün bir Orta Asya’da yaptığı zulümleri unutmuş değilim. Ama hakkını yemeyelim Rusların, bu işi biliyorlar.

İnsanlara ‘daha geniş bir gökyüzünde yaşadıkları hissini’ vermek önemli. İşte o duyguyu Bişkek’te meydanlar sağlamış. Kabul edelim ki çok insani, şehir planları... Bir de kamu binaları var, devasa yapıda. Onlar da “devletin gücünü hissetsinler” anlayışıyla  yapılmış olmalı.

Tarım ve hayvancılık ve biraz da ticaretle geçinen Kırgızistan’da başkent Bişkek’in Ankara’ya benzer yanı, orada da daha çok memurların yaşıyor olmaları.

Altı milyonun biraz üzerinde nüfusa sahip olan Kırgızistan, Çin, Tacikistan, Kazakistan ve Özbekistan’la komşu. Kırgızlar haricinde başta Uygurlar olmak üzere Özbekler, Kazaklar, Tatarlar, Ahıskalılar, Çeçenler, Dunganlar (Çin kökenli Müslümanlar) ve Ruslar yaşıyor. Rusların onlarca yıl süren asimilasyon politikalarına rağmen Kırgızlar Türk ve Müslüman kimliklerine sahip çıkmaya çalışıyorlar. Gerçi başta kendilerini “Biz Kırgız’ız” diye takdim etseler de, “Siz de biz de Türk’üz” deyince “Evet tabii, kök aynı” diyorlar.

Kırgızcayı anlamak zor değil. Türkçe bilen pek çok insan var. Bugüne kadar on bine yakın Kırgız Türkiye’de üniversite okumuş. Devletin Türkiye ile ilişkisi çok iyi. Türkiye’den de pek çok öğrencinin ve tabii hocanın bulunduğu Kırgız-Türk Manas Üniversitesi 90’lı yıllardan beri eğitim veriyor.

Ezanlar okunuyor, camiler açık. Cuma namazları camiler tıklım tıklım dolu. Her bir camide farklı bir ekolün, farklı bir dini cemaatin etkisi var, orası ayrı tabii. Günlük hayatta Rusça epeyce yaygın. Rusça Kırgızcanın yanında resmi dil zaten. Komünizmin insanların hayatından ‘silindir gibi geçtiğini’ düşündüğünüzde karşılaştığınız manzarayı daha rahat anlama imkânınız oluyor.

Bölgenin en büyük beş pazarından biri başkentte. Dorbay Pazarı. Başta giyim kuşam ve ticaretin her çeşidi…

Kırgızistan’ın para birimi Som. Hiçbir şekilde ulaşım sıkıntısı yok. Otobüsler, tramvaylar, dolmuşlar çok rahat. 1 Türk Lirası 13 Som yapıyor. Ekmek 15 Som. Etin kilosu, 400 Som. En çok duyduğum isimler; Sultan, Nurbek, Akıl, Hacıekber, Şehirgül, Kanikey, Nazgül, Cıldız, Adile, Aygül, Akılay... Genelde sakin insanlar. Kızları güzel, balaları tatlı. Yemeklerini mi merak ettiniz, söyleyeyim hemen. Türk damak tadına benzer. Türlü çeşitli çorbaları seversiniz. Başta hamur işi olmak üzere en çok tüketilen şey, et. Etleri çok lezzetli, bilhassa at eti çok güzel. Her gün at eti yedim, şükür. Kımız içmek nasip olmadı. Bilenler bilir, at çok temiz bir hayvandır, temiz olmayan hiçbir şeyi yemez içmez. Kirli suyu, ölür ama içmez. Delikanlı dostumuz...

***

Kırgızistan denince aklınıza Manas gelsin. Sonra Tanrı Dağları. Türk’e, “Tanrı Dağı kadar Türk, Hira Dağı kadar Müslümanız” dedirten dağlar... ‘Kâfire karşı mücadele eden Müslüman’ın adı olan Türk’ün tarih sahnesinde ilk görüldüğü yerlerden biri...  Canım dağlar.  Fergana Vadisi’ni, tarihi şehir Oş’u ve Isık Göl’ü anlatamadım bile.

Ha, bir de büyük edebiyatçı, filozof Cengiz Aytmatov var. Dünyanın en güzel aşk hikâyesini, Tanrı Dağlarının romanını yazdı. Arkasında Tanrı Dağları var, sırtı yere gelmez, yazdıkları gönle işler. Aytmatov, çağını aşan bir yazar. Her yaştan okurun anlayacağı bir tat, bir felsefe var yazdıklarında. “Bakışlarını kendine çevir” der okura. “Köküne dön” der, insana ve milletine. Nur içinde yatsın. Kabrine gittim, nasip oldu.

İşte Cengiz Aytmatov’un ülkesi, ‘dünyanın en güzel dağları’nı taşıyor. Ve göllerini. Dünyanın şampiyonu Erciyes’te doğmuş bir adam olarak söylüyorum, dağlar bu kadar mı güzel olur ya rabbim. Bu kadar mı Tanrı dağı olur...  Tanrı Dağları ülkeyi güneyden çevreliyor  ve bugün maalesef Çin sınırları içinde yer alan Doğu Türkistan’dan ayırıyor. Ve Bişkek’in etrafını baştan sona kaplayan Aladağlar... Ve dünyanın güzel ağaçları... Güzel olan hiçbir şey anlatılamıyor. Kelimelere döküldüğü vakit özünden, canından bir şeyler gidiyor.

***

Doyamam dağların, kartalların, atların, Manas’ın ülkesini anlatmaya. Nasip olursa devam ederim. Unutmadan, Balasagun’a gittim bir de. İlk Müslüman Türk devleti Karahanlıların başkenti Balasagun. Balballardan değirmen taşlarına, kümbetlerden Burana Minaresi’ne kadar doyumsuz bir tarih, doyumsuz hava ve tabiat... Millet yapımızın çatısını oluşturan Türkçenin üstadı Yusuf Has Hacip de orada.

Diğer Yazıları

Yorumlar

Yorumlar 600 Yorumların her türlü cezai ve hukuki sorumluluğu yazan kişiye aittir. Karar Yayıncılık A.Ş ve yazar, yapılan yorumlardan sorumlu değildir. Yorumların 600 karakteri (boşluklu) aşmaması gerekmektedir.
KARAR OKURU 14 Ocak 2019 01:04
Eyvallah ata yurduna götürdünüz bizi
Ve aleykum selam 14 Ocak 2019 00:08
Ve aleykum selam. Cok guzel yazi tebrikler. Baskurt Yakut Duha Turklerine vs de gidip yazin lutfen Belli periyodlarla yazi dizisi, dizi film vs yapip nerede kac Turk var nasil yasar anlatilmali Turkler birbirini bilmiyor, tanimiyor. Kimileri Turk-cu-luk diye Turk katili Mogol eskiyasi Cengiz, Hulagu'yu gosteriyor Sozde milliyetci Turkcu var ama sorsan nerede kac tane Turk var, nasil yasarlar bilmezler! Turkculuk, Ataturkculuk, bagbugculuk vs yapanlarin Turk buyuklerine ve islama hakaret etmekten, putculuk yapmaktan baska Turklukle hic bir baglari yok.
Altaylı Şaman 20 saat 3 dakika önce
15 Ocak 2019 23:37
0
Sen önce Türkçe yazmayı ( okumayı) öğren.
KARAR OKURU 13 Ocak 2019 22:49
Haarika bir yazı olmuş sanki gitmiş görmüş gibi oldum tebrikler devamını bekleriz.
Ve Aleykümselam üstadım. Bu memleketlerden, atayurtlardan yeni sesler yeni yazılar bekliyoruz. Kaleminize sağlık. Allah yar ve yardımcınız olsun. Selam ve dua ile...
Adamım bu da yazılmaz ki.İnsan bir davetiye çıkarır gasteden.Şimdi kıskanmadım ama benden önce hareket ettin.Ne deyim ki.
Temucin-Cengiz 13 Ocak 2019 21:27
Temucin= Temurci=Demirci demektir ve adini Cengiz han olarak degisitir. Cengiz=Cenk-iz=Cenkci=Savasci demektir. Buradaki Turk isimleri deverin ileri medeniyeti Uygur-canin etkisinde olmasindandir. Nasil ki, Turkler Horasan'a inince Fars-ca-dan etkilenmisler ve devlet idaresini Fars-ca uzerine insaa etmisler, Farsca bir cok isim ve kelimeyi gundelik yasamda kullanmislarsa ki bugun dahi Turkcede kullanilan bir cok Farsca kelime oldugu gibi, o gunde Mogollarin Uygur-ca uzerine kurduklari devlet Turk olduklarini gostermez. Tipki yazi dili Farsca olan Selcuklu'nun Fars devleti olmadigi gibi.
Hüseyin Aksu 13 Ocak 2019 16:20
Sayın Sayın Yazar, Kuteybe Bin Muslim adını duydunuz mu ? Talkan ve Curcan bir şey ifade ediyor mu ?
musto 13 Ocak 2019 12:39
Hiç değise elimizde kalanların değerlerine sahip olabilsek.
ÖTÜKENLİKURT 13 Ocak 2019 12:10
Muhteşem bir yazı. Bu yazının az okunup, az yorum yapılmasının en büyük sebebi, necip ahalimizin süratle Araplaşması! Siz Türk'ten bahsettiniz ya, bazı okurlar günaha girerim diye okumuyor, yorum yapmıyordur. Arap deseydin sorun yoktu! İşte insanımızdaki kimlik erozyonunun bizi getirdiği vahim durum! Tekrar tebrikler diğer izlenimlerinizi de merakla bekliyorum...
Sila hasreti 13 Ocak 2019 17:26
0
Ne alalsi var? Frenkleşmesi olmasin! Yarim dr candan, yarim hoca imandan eder. Turklugu bugune getiren Musluman Tutktur. Yani Anadolu Turkudur. Iranda 45 milyon Azeri 90 yildir gonullu Fars hukumu altinda yasiyor. Budist Mogol'a gonullu asger olup 4 tane Turk devleti yikan Turke soykirim uygulayan Uygur Kazak Tacik Tatar Kirgiz Turkmen Ozbek bugun hepsinin ana dili neredeyse Rusca olmustur. Din Turkiyeden cok Fars etkisindedirler. Anadolu Turkunu de fazla sevmezler. Turkun ve Turklugun özü ve de islamin özü, arşivi, varisi, hamisi musluman Anadolu Turkundedir
KARAR OKURU 13 Ocak 2019 06:10
Nefis bir Kırgız yazısı olmuş güzel gören göz ve yazan ele sağlık
Sila hasreti 13 Ocak 2019 06:01
Hazir oraya kadar varmisken Uygur'a da ugra. Gerci Turku kendine asger edip Turke soykirim uygulayan, islama en buyuk darbeyi vuran Budist eskiya Cengiz'e ilk biat edenlerden biri de Uygur'du ama gene ne de olsa akrabamiz. Yanina topraktan, sudan, havadan, insandan anlayan birilerini al, Nukleer fizikci, Dr vs. Gazeteci olmazsa bi vasitaya sofor ol, tacir ol, bi sekilde git, bi malumat edin.
ÖTÜKENLİKURT 13 Ocak 2019 12:06
8
Cengiz de yabancımız değil... Ona bakışınızı adil bulmadım. Bugün İslam ülkelerini inceleyin, 1400 yıldır birbirini boğazladıklarını görürsünüz. Cengiz'e varana kadar akşam olur! Onun soyundan gelip Türk'e ve İslama hizmet etmiş çok sultan var... Cengiz bir cengaverdi, önüne geleni yendi, özellikle İslam düşmanı değil... Savaşı sanat haline getiren savaş dahisi der tarihçiler ona... Ben Cengiz'e hep sevgi ve saygı duymuşumdur!
Turgay 13 Ocak 2019 13:49
0
Cengiz'in budist olduğuna eminmisin?
2 Sila hasreti 13 Ocak 2019 17:04
0
Cengizin Turklukle hic bir alakasi yoktur. O devirde Mogollarda Şaman etkisi vardir ama Budist kadar degil. Cengiz kendisi Budistir. Buda'lara duzenli adak, saygi sunmuslugu kayitlidir. Lakin islama, alimlerine hakaret ettigide kayitlidir.
3 Sila hasreti 13 Ocak 2019 17:12
1
Mogol, devletini Uygur devlet yapisi, brokrasi usulleri uzerine işaa etmiş, yazi dilinde de Uygurcayi kullanmistir. Çunki o tarihte Cengizin uzanip alabilecegi en yakinindaki ileri medeniyet bir tek Uygur vardi. Bize, Mogol kayitlarindan "Mogolca" diye sunulmus olan kelimeler aslinda Uygurca, yani Turkcedir. Cengiz'in islama darbesi, Turke soykirim olmasa, Endulus dusmez, istanbul 50 yil onceden fethedilir, bugunki dunya cok farkli olurdu.Turk katili Cengize Turk diye saygi duymayin. Cengize çolu geciren klavuz Çinli derler, ama o da Turktur. Harzemleri arkadan kusattir Buhara Semerkand'i
4 Sila hasreti 13 Ocak 2019 19:14
0
....Buhara, Semerkand'daki camileri icinde cemaatla birlikte yakan, At'larina ahi yapan Cengiz'dir
Insiyator... 13 Ocak 2019 22:55
0
Kişi SEVDİĞİ İLE BERABERDİR. .yaptığını yapmasa bile. TÜRKMENLERİN (TURKIMAN'dır asıl adi) .Cesaretine, Yoluna, Mücadelesine Hayranim. Allahın c.c izin verdiği son 1000 kusur yılık Ehl i Beyt"in mayaladigi Alperen Fedaileriyiz. Islam dışı olarak kalmış olanlarla bi iliskimiz yoktur, olamazda.! .
KARAR OKURU 13 Ocak 2019 02:34
Ne güzel bir yazı olmuş.
Kasım Özdemir 13 Ocak 2019 00:36
A.s. Her mecnunun bir leylası olur. Satirlarinizdan tanrı dağının köpüklü suları akıyor. Isık gölünde biriken sularda aytmatovun kirlasan saçları dalgalanıyor... Şu atı sürmeseydiniz yokuşa
okur 13 Ocak 2019 00:22
şincana ne zaman gidecen muhterem. izin yok diye duydum. hani belgeselciydin? senin gibi bir abimizin şincanda belgesel yapması olay olur olay. aktivistlik öyle olur. yanlış mıyım. şincan belgeseli gerek miyor mu?
KARAR OKURU 13 Ocak 2019 19:31
0
Güzel bir yazı olmuş.diğer Türk devletlerinin tanıtılması umuduyla selam ve dua ile.
X

Her an haberdar olmak ister misin?

Aşağıdaki butona basarak tüm haberlerimizden anında haberdar olabilirsin. Tıpkı telefonunda olduğu gibi sana bildirimler göndereceğiz. Bu servisi dilediğin zaman iptal edebilirsin.

TIKLA HABERLER ANINDA ULAŞSIN