Back To Top
Çarşı camiinde namaz…

Çarşı camiinde namaz…

 - Son Güncelleme: 03.06.2019 Pazartesi 09:15
- A +

Merkezde cami vardır; etrafında medrese veya mektep ve çarşı…Bu klasik şehir merkezine “kaza” denir ve kazı/kadı sırf hüküm vermekle kalmaz, şehrin birçok işini de yönetir. Din, ilim, idare, iktisat bir arada…Osmanlı’da yönetim birimleri “kaza” olarak adlandırılır ve her biri bir kadı ile temsil edilir. Kaza “kadı”nın hükmüdür; yani yargı! İdarî birim yargı çevresidir.  

Şehir büyürse cami çoğalır, mektep de çarşı da. Bu bütünlüğün her şeye rağmen (cumhuriyet, inkılâplar, laiklik…) hissedildiği bir Ankara çarşısında geçti çocukluğum. Ahiliğin büyük ölçekli bir merkezi olarak Ankara’da geçmiş asırların ruhu bu çarşılarda esmeye devam ederdi. Çarşı camilerine muhabbetim buradan gelir. Cemaat sahihdir, alışveriş yapanlar da katılır bu cemaate ama esas olarak esnaf vardır, sürekli olan onlardır. Alışveriş olmadığı zamanlarda da onlar oradadır. 

Evler arasındaki ibadethanelere cami değil, mescid denilir. Bu ekseriya büyüklük veya küçüklükle ilgili değildir. Cuma bütün ibadethanelerde kılınmaz, tahsisen camilerde kılınır ve camiler dediğimiz gibi merkezdedir. Haftada bir mescidlerin cemaati de camilerde cem olur. 

Eski Ankara’da 130 kadar Müslüman ibadethanesi vardır, bunların herhalde onda birinde minber bulunur. Yani hutbe okunan, cuma kılınan yerlerdir buralar. Çarşı büyükse, cami ile birlikte küçük mescidler de yapılmıştır. Vakit namazları için en yakını tercih edilir.  

Bayramilik Anadolu’da ortaya çıkan ilk tarikattır ve merkezi Ankara’dır. Döneminde hızla yayılan bayramilik Anadolu’yu aşar, Gelibolu’dan başlıyarak Rumeli’nin birçok merkezinde tekke kurar. Bayramilikte esas, şeyhin olduğu gibi müridlerin de bir meslek sahibi olmasıdır. Bu yüzden bazı bayramî şeyhleri meslekleri ile anılır, “Bıçakçı Ömer Dede” gibi. Hacı Bayram çiftçi idi. Eker biçer, geçimini emeği ile sağlamakla kalmaz, tekkesini, medresesini de çevirir, kalanını da sadaka olarak dağıtırdı. En ünlü halifesi Ak Şemseddin onu Çubuk ovasında burçak hasadı sırasında bulur…Ak Şemseddin’in işi de değirmenciliktir. Gittiği yerlerde değirmenler kurar…Hacı Bayram’ın şeyhinin “Somuncu Baba” diye anıldığını unutmayalım. 

Ankara’da ticaretin merkezi Yenişehir’e kaydığında şehrin bu bölümü mabedsizdi…Bölgede ilk cami 1950’lerin sonunda açılan Maltepe Camii’dir. Maalesef çarşı merkezinde değil de ikamet bölgesinde yapılmıştır. Kızılay’da camii yapılmasını düşünenlerden biri de Millî Mücadele’nin büyük komutanlarından Fevzi Çakmak’tır. Onun bu maksatla vasiyette bulunduğu ve Sakarya caddesinde varislerinden alınan arsaya yapılan SSK binasının altında bu yüzden bir mescide de yer verildiği bilinir.  

Onun öncesinde Kızılay’ın, yani Ankara’nın yeni ticaret merkezinin ilk ibadethanesi Ülkealan camiidir. İzmir caddesinde zeminden iki kat aşağıda bir mescid…1960’larda ibadete açılmıştır. Ankara esnafı cedlerinin yolundan giderek ibadethanelerini zor şartlarda da olsa yapmıştır. Cami kuran esnafın bunu şehrin merkezinde görünür bir yerde yapmak istemesi tabiidir. Fakat bunun “Laik Cumhuriyet”in idare merkezinin burnunun dibinde yapılamayacağını bildiklerinden mümkün olanla yetinmişlerdir. Ülkealan Camii yapılışından itibaren cumaları bodrumunda bulunduğu çarşının iki katını da doldurarak İzmir caddesine taşan bir cemaate sahip olmuştur. Kuruluş yıllarında Milliyet gazetesinin Ankara bürosu da tam karşısındadır. Bu gazetenin acar yöneticileri her hafta değilse de neredeyse ayda bir Ankara’nın göbeğinde sokaklara taşan cemaatten rahatsızlığını “ah laiklik, Atatürk nerdesin” avazıyla haberleştirmekten geri kalmaz. 

Ülkealan tam bir çarşı camiidir. İçinde bulunduğu çarşının adı ile anılır. Her daim cemaati vardır. 1970’lerden beri hep Kızılay-Bakanlıklar bölgesinde günlerimiz geçtiği için bizim de uğrak yerlerimizdendir bu camii. Hocalarının bazıları ile tanışıklığımız olmuştur. Cesur hutbeleri ilgiyle takib edilen, okuryazarlık derecesi yüksek Yaşar hoca bunlardan biridir. (Birkaç sene önce vefat etti, Allah rahmet etsin).  

Bu ramazanın son cumasını Ülkealan camiinde eda ettim. Asıl camii katındaa yar bulmak mümkün olmadı, bir üst katında hasırlar üzerinde diz çökmüş cemaate karıştım. Çarşının esnafı, o sırada alışveriş için gelen müşteriler ve yakın bir cami arayışında olan bizim gibiler… 

Camide olmak, hayatın içinde olmaktı…Bu cuma bir daha bunu zihnime yazdım. 

Diğer Yazıları

Yorumlar

Yorumlar 600 Yorumların her türlü cezai ve hukuki sorumluluğu yazan kişiye aittir. Karar Yayıncılık A.Ş ve yazar, yapılan yorumlardan sorumlu değildir. Yorumların 600 karakteri (boşluklu) aşmaması gerekmektedir.
KARAR OKURU niğdeli.. 03 Haziran 2019 19:54
Seni hic okumam.. iyi ki okumamışım seni hiç.. bu yazında bunu iyi ki yapmışım dedirttin bana...boş durma salla laik cumhuriyete... Yakışır...
Levent 03 Haziran 2019 15:52
Şu mübarek günde yine Atatürk suçlu olmuş. Madem camileri ve oradaki kadim insanları konuşacağız, şöyle diyebilirsiniz. Namaz kılmak tek başına yetmez. Camiden çıkınca yere tükürmiyeceksin, Yalan söylemiyeceksin, Halden 2 YTL aldığın dometesi bakkalın da 8 YTL sağlayacaksınız, komşun aç iken tok yatmayacaksin, Allah'ın verdiği aklı her konuda vicdanın ile karşılaştıracaksın, zulme, haksızlığa karşı duracaksın, lüks ve israftan sakincaksin?. Zaten din bu Erdemler için var.Cami ve namaz bu Erdemler olmadan olmaz?
Yahu hocam Ankara'da kim bağırmış Avaz Avaz. Sen hiç camiye gittiği için dövülen gördün mü? Ama ben ramazanda oruç tutmadığı için öldürülen gördüm. Hiç olmazsa şu mübarek bayram arifesinde bari bunları yapmayın.
KARAR OKURU 03 Haziran 2019 11:11
Camiden doğan ve gelişen insan ilişkileriydi bizim şehirlerimiz. Bugün ise AVM’lerden doğan ve gelişen insan ilişkileri. AVM’ler finansın (FED) uzantısı olarak sosyolojiyi ve coğrafyayı dönüştürüyor ve kendi mahiyetine uygun bir forma sokuyor. Küreselleşme millet varlığını kendisine engel görüyor ve bunun için milletin tutunduğu tutamakları itibarsızlaştırıyor bunu yapamazsa içini boşaltıyor. Maalesef “evrensel değerler” de bunun için devrede...
KARAR OKURU 03 Haziran 2019 10:57
Ne yani Aksemsettinin, Hacı Bayramı Veli Hazretlerinin (Allah onlardan razı olsun) 1 milyon liralık Mercedesleri yokmuymus.
Kemal Nakıs 03 Haziran 2019 09:59
Mabedsiz Şehir Serdengeçti'yi hatırlattı yazınız... Bugün ülkede ben Şeyhim(!) diyenlerin kaçının adam gibi mesleği var? El emeği, alınteri ile geçiniyorlar ve analarının ak sütü gibi helal rızık geçiyor boğazlarından
KARAR OKURU 03 Haziran 2019 08:04
Dua ettiğim yer önemli değildir. Cami, ev ya da bir ağacın altında olabilir. Dua ediş şeklim önemli değildir, hiçbir din alimi buna şekli kurallar koyamaz. Samimi, kalpten, gönüllü dua etmek, Allah katında makbuldür. Yalnızca yabancı dilde (Arapça) değil, Türk dilinde O'na yakardığımda da beni duyduğunu düşünüyorum.
kutalmış 09 Haziran 2019 21:37
0
sen öyle et
KARAR OKURU 03 Haziran 2019 07:50
"Bir saatlik adalet bin yillik ibadetten daha hayirlidir"...Adaletsizligin hukum surdugu bir ulkede, ibadetin faydasi olmaz. Haksizliklar karsisinda susmak, haksizliklara destek vermek demektir.
KARAR OKURU 03 Haziran 2019 06:06
KARTELLEŞME VE TRÖSTLEŞMEYİ AVM LER TETİKLEDİ. SEKÜLER YAŞAM MİMARİSİ GELENEKSEL MAHALLE YAPILARINI BOZDU. Esnaf sadece çarşılarda kaldı. Buradaki Kadim camiler ve mescidler bu uhrevi havayı devam ettirdi. Maalesef AK PARTİLİ VE C. H. P li belediyeler el ele bu mimari bozulmayı hızlandırdılar.
KARAR OKURU 03 Haziran 2019 03:48
Kopenhag’ta müslümanlar meydanda düz kaldırıma naylon serip, sokakların pisliğine tozuna aldırmadan çömelip iftar yapmış. Karar haber yaptı aşırı sağ Kur’an yaktı diye. Ramazan’ı müslümanların yaşama tarzını dünyaya böyle anlatıyoruz işte. Sokakta yerde iftar açıp Allah’a yakınlaştığını sanan ama yaşadığı ülkenin insanlarını kendilerinden uzaklaştıran estetik yoksunu bir zihniyet.
KARAR OKURU 03 Haziran 2019 03:42
Camide olmak hayatın içinde olmak eskidendi hocam. Artık camide olmak siyasetin içinde olmak, toplumu bizler ve onlar diye bölmenin, kendilerinden başka herkesi zındık ilan etmenin içinde olmak demek.
X

Her an haberdar olmak ister misin?

Aşağıdaki butona basarak tüm haberlerimizden anında haberdar olabilirsin. Tıpkı telefonunda olduğu gibi sana bildirimler göndereceğiz. Bu servisi dilediğin zaman iptal edebilirsin.

TIKLA HABERLER ANINDA ULAŞSIN