ABD ile İran arasında Pakistan'ın arabuluculuğunda ilan edilen 14 günlük ateşkes sürecinin sonuna yaklaşılırken, iki ülke arasındaki diplomatik ve askeri kriz yeniden tırmanışa geçti. ABD Başkanı Donald Trump, masadaki anlaşmanın reddedilmesi halinde İran'ın altyapısını hedef alacaklarını açıklarken, küresel enerji ticaretinin kalbi konumundaki Hürmüz Boğazı'nda uygulanan 'çifte abluka' nedeniyle deniz trafiği durma noktasına geldi.
Trump, sosyal medya hesabı üzerinden yaptığı peş peşe açıklamalarla İran'a gözdağı verirken, Hürmüz Boğazı'nda patlak veren yeni gerilimler savaşın her an yeniden başlayabileceği endişelerini artırdı.
TRUMP: "ARTIK İYİ ADAM YOK, KÖPRÜLERİ VE SANTRALLERİ VURURUZ"
ABD Başkanı Trump, Amerikan müzakere heyetinin yarın akşam İslamabad'a giderek İranlı yetkililerle masaya oturacağını resmen duyurdu. Masada "çok adil ve makul bir anlaşma" olduğunu belirten Trump, Tahran yönetimine eşi görülmemiş bir altyapı tehdidinde bulundu:
"Umarım bu anlaşmayı kabul ederler. Çünkü eğer etmezlerse, Amerika Birleşik Devletleri İran'daki her bir elektrik santralini ve her bir köprüyü yerle bir edecektir. Artık 'İyi Adam' (Mr Nice Guy) olmak yok! O köprüler ve santraller çok hızlı ve kolay bir şekilde yıkılacak."
Trump ayrıca, İran'ın Hürmüz Boğazı'nda bir Fransız ve bir İngiliz yük gemisine ateş açtığını belirterek, Tahran'ı mevcut ateşkes anlaşmasını ihlal etmekle suçladı.
HÜRMÜZ'DE 'ÇİFTE ABLUKA' KRİZİ: TRAFİK SIFIRA İNDİ
Bölgedeki en büyük kriz ise küresel petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ticaretinin yüzde 20'sinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nda yaşanıyor. Gemi takip sitesi MarineTraffic verilerine göre, boğazdaki deniz trafiği an itibarıyla tamamen durmuş durumda.
BBC Güvenlik Muhabiri Frank Gardner'ın aktardığına göre, bölgede fiili bir "çifte abluka" uygulanıyor. Bir tarafta ABD ordusu İran limanlarına giriş çıkışları tamamen bloke ederken, diğer tarafta İran silahlı kuvvetleri Hürmüz Boğazı'ndan geçmek isteyen uluslararası gemileri engelliyor. Son olarak İran medyası, Botsvana ve Angola bandıralı iki petrol tankerinin İran ordusu tarafından boğazdan geri çevrildiğini duyurdu.
İRAN CEPHESİ: "BOĞAZIN KONTROLÜ BİZDE"
İran'ın Başmüzakerecisi ve Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ise geri adım atmayacaklarının sinyalini verdi. Kalibaf, İslamabad'daki görüşmelerde bir ilerleme kaydedildiğini ancak "nihai uzlaşmadan henüz çok uzak olduklarını" belirtti. Kalibaf, ABD'nin deniz ablukası kalkmadığı sürece Hürmüz Boğazı'nın kapalı kalacağını vurguladı.
Trump'ın açıklamasının tamamı şöyle:
“İran dün Hürmüz Boğazı’nda ateş açmaya karar verdi. Bu, ateşkes anlaşmamızın tamamen ihlalidir! Bunların birçoğu bir Fransız gemisine ve Birleşik Krallık’tan bir yük gemisine yöneldi. Bu hiç hoş değildi, değil mi? Temsilcilerim Islamabad’a gidiyor, müzakereler için yarın akşam orada olacaklar. İran kısa süre önce Boğaz’ı kapattığını duyurdu, ki bu tuhaf, çünkü bizim ablukamız, Boğaz’ı zaten kapatmış durumda. Farkında olmadan bize yardım ediyorlar ve kapalı geçişten kaybeden de kendileri, günde 500 milyon dolar! ABD hiçbir şey kaybetmiyor. Hatta birçok gemi şu anda ABD’ye, Teksas, Louisiana ve Alaska’ya yük almak için yöneliyor; İran Devrim Muhafızları’nın “sert adam” olma hevesinin bir sonucu! Çok adil ve makul bir anlaşma sunuyoruz ve umarım kabul ederler, çünkü etmezlerse ABD İran’daki her bir elektrik santralini ve her bir köprüyü vuracak. ARTIK NAZİK DAVRANIŞ YOK! Hızlıca çökerler, kolayca çökerler ve anlaşmayı abul etmezlerse yapılması gerekeni yapmak benim için bir onur olacaktır; bu da son 47 yıldır diğer başkanların İran’a yapması gereken şeydi. İRAN’IN ÖLDÜRME MAKİNESİNİN SON BULMA ZAMANI!”
BÖLGEDEN DİĞER ÖNEMLİ GELİŞMELER:
İran'da İnternet Kısmen Açılıyor: Ülkede 51 gündür devam eden geniş çaplı internet kesintisinin (blackout) ardından, Bilim Bakanlığı'nın girişimiyle akademisyenler ve üniversite profesörlerinin kademeli olarak küresel internete yeniden bağlanacağı açıklandı.
Lübnan Ateşkesi Kırılgan: ABD-İran hattındaki gerilime paralel olarak İsrail ile Lübnan arasında sağlanan ateşkes şimdilik büyük ölçüde korunsa da can kayıpları yaşanıyor. Güney Lübnan'da devriye gezen bir Fransız BM Barış Gücü (UNIFIL) askeri ateş açılarak öldürülürken, İsrail ordusu da bölgede patlayan mayınlar nedeniyle iki askerinin hayatını kaybettiğini duyurdu.
