ABD ile İran arasında yedi aydır devam eden çatışmayı sona erdirmeye yönelik diplomatik girişimlerde yeni bir gelişme yaşandı. Wall Street Journal (WSJ), ABD Başkanı Donald Trump’ın İran tarafından sunulan 7 günlük ateşkes teklifini kabul etmediğini yazdı. İran’la yedi aydır devam eden çatışmada zaman zaman ateşkes ve müzakere seçeneklerine açık mesajlar veren Trump’ın, Tahran’ın Hürmüz Boğazı’nı yeniden açmayı da içeren 7 günlük ateşkes teklifini bu kez reddetmesi dikkat çekti.
Haberde ABD’li yetkililere dayandırılan bilgilere göre Trump, yakın çalışma ekibine kasım ayında yapılacak Kongre ara seçimlerinin ardından İran’a yönelik hava saldırılarının yeniden başlamasını olası gördüğünü söyledi.
İran'dan savaşın sona ermesi için ABD'ye teklif: 7 günlük yol haritası
İRAN’IN TEKLİFİNDE HÜRMÜZ BOĞAZI DA VAR
WSJ’ye göre İran’ın önerisi, çatışmalara 7 günlük ara verilmesini ve bu süre içinde kalıcı bir anlaşmanın önünün açılmasını öngörüyor. Tahran’ın planında ABD’nin İran limanlarına uyguladığı deniz ablukasını kaldırması, bazı dondurulmuş İran varlıklarını serbest bırakması ve İran petrol ihracatına yönelik yaptırımları gevşetmesi isteniyor.
Buna karşılık İran’ın Hürmüz Boğazı’nı yeniden deniz trafiğine açması ve nükleer programına ilişkin ABD ile müzakerelere başlaması teklif ediliyor.
İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi de teklifin ana hatlarını kamuoyuna açıklayarak, ABD’nin kabul etmesi halinde Hürmüz Boğazı’nın altıncı gün açılabileceğini ve yedinci gün nükleer müzakerelerin başlayabileceğini söyledi.
TRUMP DENİZ ABLUKASINI KALDIRMAYA YANAŞMIYOR
WSJ’ye göre Washington, İran’a ve arabulucu ülkelere Trump’ın deniz ablukasını kaldırma niyetinde olmadığını iletti. ABD yönetiminin ekonomik baskının devam etmesinin Tahran’ı, Washington ve Körfez’deki Arap ülkelerinin taleplerine daha yakın bir anlaşmayı kabul etmeye zorlayacağını düşündüğü belirtildi.
ABD ile İran arasında doğrudan diplomatik ilişki bulunmazken, görüşmeler Katar başta olmak üzere bölgesel arabulucular üzerinden sürüyor.
Reuters da bu hafta Katar aracılığıyla ABD ve İran arasında yaklaşık iki saat süren mesaj alışverişi gerçekleştirildiğini ve Tahran’ın deniz ablukasının kaldırılması ile Hürmüz Boğazı’nın yeniden açılmasını içeren önerileri değerlendirdiğini bildirmişti.
TRUMP ÖZELDE DAHA KARAMSAR
WSJ’nin haberine göre Trump kamuoyu önünde İran’ın ara seçimlerin ardından anlaşma yapmak isteyeceğini ve olası bir anlaşmanın Tahran’ın nükleer programını ortadan kaldıracağını savunuyor.
Ancak ABD’li yetkililer, Trump’ın özel görüşmelerinde İran’ın Washington’ın şartlarını kabul edeceğinden kuşku duyduğunu aktardı.
Bu nedenle Trump’ın, askeri operasyonların yeniden başlamasını muhtemel bir senaryo olarak değerlendirdiği belirtildi.
Bununla birlikte WSJ, Trump’ın önümüzdeki haftalarda tutumunu değiştirebileceğini ve ara seçim sonuçlarının da kararlarında etkili olabileceğini yazdı.
YENİ SALDIRILARIN BOYUTU BELİRSİZ
Trump’ın yeniden saldırı emri vermesi halinde operasyonun kapsamının ne olacağı ise henüz bilinmiyor. WSJ’ye konuşan yetkililere göre ABD Başkanı geniş çaplı askeri operasyonları yeniden başlatma konusunda temkinli davranıyor.
Bunun nedenlerinden birinin, ABD’nin başka olası krizler için mühimmat stoklarını koruma isteği olduğu belirtildi.
Trump’ın daha önce İran ile müzakerelerde yaşanan tıkanıklıklar sırasında geniş çaplı saldırı tehditlerinde bulunduğu, ancak bazı durumlarda daha sınırlı askeri operasyonları tercih ettiği hatırlatıldı.
“İRAN NÜKLEER SİLAHA SAHİP OLMAYACAK”
Trump, bu hafta Birleşmiş Milletler Genel Kurulu’ndaki konuşmasında İran politikasını ABD’deki ara seçimlerden bağımsız yürüttüğünü savundu. Başkan, İran konusunda seçim hesaplarının kararlarını belirlemediğini belirterek temel hedefinin Tahran’ın nükleer silah edinmesini önlemek olduğunu söyledi.
DEVRİM MUHAFIZLARI “UZUN SAVAŞA HAZIR” MESAJI VERİYOR
WSJ, İran yönetimi içindeki farklı yaklaşımlara da dikkat çekti. Habere göre İranlı diplomatlar savaşı sona erdirmek amacıyla çeşitli formüller ortaya koyarken, ülke ekonomisinin giderek ağırlaşan baskıyla karşı karşıya olduğunu da kabul ediyor.
Buna karşılık İran Devrim Muhafızları, yeni tavizler verilmesine sıcak bakmıyor ve uzun sürecek bir çatışmaya hazır oldukları mesajını veriyor.
Devrim Muhafızları’nın, haziran ayında Trump yönetimiyle varılan ön anlaşmaya daha yakın koşullara dönülmesini istediği belirtildi.
Söz konusu formül, İran petrolüne yönelik yaptırımların hafifletilmesi, bazı dondurulmuş varlıklara erişim sağlanması ve Tahran’ın Hürmüz Boğazı’nın yönetiminde rolünün kabul edilmesi karşılığında boğazın yeniden açılmasını içeriyordu.
