Emekli aylıklarının ekonomik koşullar karşısında yetersiz kalması sebebiyle çalışma hayatına dönmek veya devam etmek zorunda kalan milyonlarca vatandaş, sosyal güvenlik sistemi içerisinde gizli kalmış bir hak kaybıyla yüzleşiyor. Çalışırken maaşlarından SGDP kesintisi yapılan emekli işçiler, normal bir hastalığa yakalanıp istirahat raporu aldıklarında, diğer sigortalı çalışanların aksine raporlu oldukları günlerin parasını devletten tahsil edemiyor. SGK Uzmanı Ahmet Kıvanç'ın dikkat çektiği bu uygulama, hastalanan emeklinin hem işe gidemediği için yevmiyesinden kesinti yaşamasına hem de devletten ödenek alamayarak çifte gelir kaybına uğramasına neden oluyor.
ÇALIŞAN EMEKLİ RAPOR PARASI ALABİLİR Mİ?
Sosyal Güvenlik Kurumu mevzuatına göre; emekli aylığını kestirmeden SGDP (Sosyal Güvenlik Destek Primi) ödeyerek çalışan işçilerin sigorta hakları, standart 4/A'lı (SSK) çalışanlara göre daha sınırlı tutulmaktadır. Normal çalışanlar, hastalanıp rapor aldıklarında istirahatin üçüncü gününden itibaren (ayakta tedavilerde günlük kazancın üçte ikisi, yatarak tedavilerde yarısı oranında) geçici iş göremezlik ödeneği alabilirken, emekli çalışanlara bu ödeme yapılmamaktadır.
SGDP KAPSAMINDA ÇALIŞANLAR HANGİ DURUMDA ÖDENEK ALIR?
Çalışan emeklilerin rapor parası alabildiği tek bir istisnai durum bulunmaktadır. Eğer emekli işçi, iş yerinde bir iş kazası geçirir veya yaptığı işten kaynaklı bir meslek hastalığına yakalanırsa, tıpkı diğer çalışanlar gibi SGK'dan iş göremezlik ödeneği alma hakkına sahiptir. Bunun dışındaki grip, ameliyat veya kronik rahatsızlıklar gibi "normal hastalık" ve "analık" hallerinde alınan raporlar ödeme kapsamı dışındadır.
UZMANLARDAN KAYIT DIŞI İSTİHDAM UYARISI
Mevcut yasal düzenlemeyi değerlendiren SGK Uzmanı Ahmet Kıvanç, uygulamanın kanuna uygun olduğunu ancak sosyal adalet ve güncel ekonomik koşullar bakımından ciddi mağduriyetler yarattığını belirtmektedir. Ödenen destek primlerinin emekli aylığına hiçbir ek artış sağlamadığı göz önüne alındığında; hastalandığında geliri kesilen emeklinin, bu haksızlık hissiyatıyla "kayıt dışı (sigortasız) çalışmaya" yönelebileceği konusunda uyarılar yapılmaktadır.
PRİM VAR, KARŞILIK YOK
SGDP (Sosyal Güvenlik Destek Primi), özünde emekli olmuş bir bireyin yeniden sisteme girmesi halinde, genç işsizliğini dengelemek ve SGK'ya ek kaynak yaratmak amacıyla kurgulanmış bir çeşit "dayanışma vergisi" gibidir. Ancak sorun şurada başlıyor; bu primin içinde 'kısa vadeli sigorta kolları' kesintisi bulunmasına rağmen, emekliye iş kazası dışında hiçbir geri dönüşü olmamaktadır.
Zaten geçinemediği için ileri yaşında inşaatta, tezgahta veya direksiyon başında ter döken bir emeklinin, 10 gün zatürre yatıp rapor aldığında ay sonu maaşını eksik alması, sosyal devlet ilkesinin güncellenmesi gereken en büyük defolarından biridir. Bu durum, Türkiye'deki 2.1 milyon kayıtlı çalışan emekliyi, adeta "hastalanma lüksü olmayan" bir işçi sınıfına dönüştürmüştür.
Çalışan Statüsü | Prim Türü | Normal Hastalık Raporu | İş Kazası / Meslek Hastalığı Raporu | Maaşa Ek Katkısı |
Normal Çalışan | Tüm Sigorta Kolları | Ödenek Alır (3. günden itibaren) | Ödenek Alır | Emeklilik prim gününü artırır |
Emekli Çalışan | SGDP (Destek Primi) | Ödenek ALAMAZ | Ödenek Alır | Emekli maaşına hiçbir artış sağlamaz |
