Medipol Mega Üniversite Hastanesi Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Taha Can Tuman, kış aylarında güneş ışığından daha az yararlanılmasının vücudun biyolojik ritmini etkileyebildiğini ifade ediyor.
Uyku ve uyanıklık saatleri, vücut sıcaklığı, hormon salınımı ve metabolizma gibi işlevler sirkadiyen ritim adı verilen biyolojik saat tarafından düzenleniyor. Günlerin kısalması ve ışığa maruz kalma süresinin azalması, bazı kişilerde halsizlik, isteksizlik, mutsuzluk ve konsantrasyon güçlüğü gibi belirtilere yol açabiliyor.
Bu dönemde uyku ihtiyacında artış, sabahları yataktan kalkmakta zorlanma, gün içinde uyuklama ve özellikle karbonhidrat içeren yiyeceklere yönelme de görülebiliyor. Melatonin ve serotonin sistemlerindeki değişimlerin de bu süreçte rol oynayabileceği belirtiliyor.
İKİ HAFTADAN UZUN SÜREN BELİRTİLERE DİKKAT
Mevsim geçişlerine duyarlı kişilerde görülen belirtiler, biyolojik ritmin yeni koşullara uyum sağlamasıyla bir veya iki hafta içinde hafifleyebiliyor. Ancak çökkün ruh hali, aşırı uyuma, yorgunluk, sinirlilik, dikkat sorunları ve günlük aktivitelere ilgi kaybı iki haftadan uzun sürüyorsa uzman desteği alınması öneriliyor.
Sedef Batı'nın Ekonomim'de yer alan haberine göre, mevsimsel özellikli depresyon, depresif dönemlerin yılın belirli zamanlarında tekrarlamasıyla karakterize ediliyor. Tanı konulurken belirtilerin süresi, tekrarlama örüntüsü ve kişinin günlük yaşamına etkisi birlikte değerlendiriliyor.
GENÇ YETİŞKİNLERDE DAHA SIK GÖRÜLÜYOR
Doç. Dr. Tuman’ın aktardığı bilgilere göre mevsimsel depresyon özellikle 18-30 yaş grubunda daha sık görülüyor. Kadınlarda görülme sıklığının erkeklere kıyasla bir miktar daha yüksek olduğu, gün ışığından yararlanma süresinin azaldığı yüksek enlemlerde ise riskin artabildiği belirtiliyor.
Ailede mevsimsel depresyon öyküsünün bulunması ve kişinin mevsimsel değişikliklere duyarlılığı da riskle ilişkili olabiliyor. Bipolar bozukluğu bulunan kişilerde de depresif dönemlerin mevsimsel bir örüntü göstermesi mümkün olabiliyor.
SOSYAL HAYATTAN UZAKLAŞMAYIN
Soğuk hava nedeniyle açık hava etkinliklerinin ve sosyal buluşmaların azalması, kişinin içe kapanmasını kolaylaştırabiliyor. Uzmanlar, aile ve arkadaşlarla iletişimi sürdürmenin, keyif veren etkinliklere zaman ayırmanın ve sosyal ilişkileri korumanın ruh sağlığını destekleyebileceğine dikkat çekiyor.
Sosyal destek, stresin azalmasına ve duyguların düzenlenmesine katkı sağlayabiliyor. Bu nedenle kış aylarında sosyal yaşamı tamamen sınırlandırmamak önem taşıyor.
UYKU DÜZENİ VE EGZERSİZ ÖNEM TAŞIYOR
Kış yorgunluğuyla baş etmek için her gün benzer saatlerde yatıp kalkmak, sabahları gün ışığından yararlanmak ve düzenli egzersiz yapmak öneriliyor. Özellikle kapalı alanlarda çalışanların gün ışığına çıkabilecekleri zamanlar yaratmaları yararlı olabilir.
Aerobik ve direnç egzersizleri fiziksel enerji, dikkat ve hafıza üzerinde olumlu etkiler sağlayabilir. Farkındalık ve gevşeme çalışmaları da belirtilerle baş etmeyi destekleyebilir.
GEREKİRSE PROFESYONEL YARDIM ALINMALI
Belirtilerin orta veya ağır düzeyde olduğu durumlarda, hekim değerlendirmesiyle sabah saatlerinde uygulanan parlak ışık tedavisi ya da ilaç tedavisi gündeme gelebiliyor. Tedavi planının kişinin belirtilerine ve ihtiyaçlarına göre belirlenmesi gerekiyor.
Uzmanlar, mevsimsel değişikliklerin ruh hali ve enerji düzeyini etkileyebileceğini ancak uzun süre devam eden yorgunluk ve isteksizliğin yalnızca kış mevsimine bağlanmaması gerektiğini vurguluyor. Şikâyetler günlük yaşamı olumsuz etkiliyorsa sağlık uzmanına başvurmak önem taşıyor.
