Mahfi Eğilmez, Orta Doğu’daki savaşın ardından ilan edilen ateşkesin finansal piyasalarda yarattığı ilk etkiyi değerlendirirken, sürecin kalıcı olup olmayacağının yalnızca diplomatik açıklamalarla değil, fiyatlamalarla da anlaşılacağını vurguladı.
Eğilmez’in son yazısında yer verdiği tabloya göre, savaş öncesi, ateşkes öncesi ve ateşkes sonrası dönemlerde başlıca finansal göstergelerde dikkat çekici değişimler yaşandı. Buna göre ABD’de Brent petrolün varil fiyatı savaş öncesinde 73 dolar seviyesindeyken, ateşkes öncesinde 108 dolara kadar çıktı, ateşkes sonrasında ise 97 dolara geriledi. Altının ons fiyatı savaş öncesinde 5.267 dolar düzeyindeyken ateşkes öncesinde 4.678 dolara indi, ateşkes sonrasında 4.718 dolar oldu. ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi 3,95’ten 4,34’e yükselip ardından 4,30’a çekilirken, Dow Jones endeksi 48.977’den 46.584’e düştü, sonrasında 47.909’a toparlandı. ABD’nin 5 yıllık CDS primi de 32 baz puandan 38 baz puana yükseldikten sonra 37 baz puana geriledi.
Türkiye tarafındaki değişim de tablodaki en dikkat çekici başlıklardan biri oldu. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın net rezervleri savaş öncesinde 91,8 milyar dolar düzeyindeyken ateşkes öncesinde 35,1 milyar dolara geriledi. Ateşkes sonrası için bu kalemde henüz veri açıklanmadı. TCMB faizi 37’den 40’a yükselirken, gösterge tahvil faizi 36,21’den 42,38’e çıktı, ateşkes sonrasında 40,16’ya indi. Türkiye’nin 5 yıllık CDS primi ise 231 baz puandan 305 baz puana kadar yükseldi, ateşkes sonrasında 268 baz puana geriledi.
Mahfi Eğilmez, söz konusu tablonun piyasaların savaş sürecindeki bütün hareketini yansıtmadığını özellikle vurgulayarak, “Tablo ilk bakışta savaşın finansal piyasalar üzerindeki sarsıcı etkisini açıkça gösteriyor. Ancak burada yalnızca üç farklı ana ait ‘anlık fotoğraflar’ var. Gerçekte ise bu süreç boyunca piyasalar çok daha sert ve dalgalı hareketler yaşadı. Çoğu zaman bu tür dalgalanmalar, tek yönlü yükseliş veya düşüşlerden daha kalıcı hasarlar bırakır” değerlendirmesini yaptı.
“PİYASALARIN SAVAŞ ÖNCESİ GÖRÜNÜME DÖNMESİ BİRKAÇ GÜNDE GERÇEKLEŞEBİLECEK BİR SÜREÇ DEĞİL"
Eğilmez, ateşkesin ilan edilmiş olmasının piyasaların kısa sürede savaş öncesi koşullara döneceği anlamına gelmediğine de işaret etti. Yazısında, “Piyasaların savaş öncesi görünüme dönmesi birkaç günde gerçekleşebilecek bir süreç değil” ifadesini kullanan Eğilmez, buna karşılık ateşkesin kalıcı bir barışa evrilmesi halinde toparlanmanın beklenenden hızlı gerçekleşebileceğini belirtti. Eğilmez, belirsizliğin ortadan kalkmasının piyasaları savaş öncesine kıyasla daha iyimser bir noktaya dahi taşıyabileceğini kaydetti.
Eğilmez, altının kriz dönemlerindeki rolünü anlatırken, “Altın, yalnızca bir takı değil, aynı zamanda kriz dönemlerinde yatırımcıların sığındığı bir ‘güvenli liman’dır” dedi. Altının işlevini somut bir benzetmeyle açıklayan Eğilmez, şu ifadeleri kullandı:
“Denizde seyreden gemiler, normal koşullarda yük taşımak için hareket halindedir; limanda beklemek için değil. Ancak fırtına çıktığında, gemi için en doğru karar güvenli bir limana sığınmaktır. Bu süre zarfında gemi ekonomik olarak üretken değildir, fakat taşıdığı yük korunur. Altın da tam olarak böyle bir işleve sahiptir: Getiri sağlamaz, ancak belirsizlik dönemlerinde değeri korur” ifadelerine yer verdi.
Eğilmez, savaşın başlamasıyla birlikte petrol fiyatlarının yükselmesinin, savunma harcamalarındaki artışın ve buna bağlı olarak enflasyonun hızlanacağı beklentisinin güç kazandığı belirtti. Bu beklentinin merkez bankalarının faiz artırımlarına yöneleceği düşüncesini beraberinde getirdiğine dikkat çeken Eğilmez, böyle bir ortamda yatırımcıların altından çıkıp tahvillere yöneldiği, bazı merkez bankalarının da carry trade yatırımcılarının çıkış taleplerini karşılamak amacıyla rezervlerindeki altının bir bölümünü sattığı aktardı.
"PİYASALAR, ENİNDE SONUNDA GERÇEKLİK DUVARINI HATIRLATIYOR"
Eğilmez, tüm bu gelişmelerin altın fiyatlarında geri çekilmeye yol açtığını, ateşkes sonrasında ise henüz net bir eğilim oluşmamakla birlikte altının yeniden yükselişe geçebileceğine dair beklentilerin güç kazandığını ifade etti.
Siyasal cephede ise belirsizliğin sürdüğüne dikkat çeken Eğilmez, ABD yönetiminin zaman zaman öngörülemez bir çizgi izlemesinin ve bölgedeki dengelerin kırılgan yapısının, sürecin tamamen sona erdiğini söylemek için erken olduğunu gösterdiğini belirtti. Eğilmez, buna karşın finansal piyasaların siyasal aktörlerin sınırsız hareket alanına uzun süre izin vermediğini vurgulayarak, “Piyasalar, eninde sonunda gerçeklik duvarını hatırlatıyor. Bu nedenle önümüzdeki günlerde ateşkesin kalıcı olup olmayacağını yalnızca diplomatik açıklamalar değil, aynı zamanda fiyat hareketleri de gösterecek.” dedi.
