Tokat Sık Dişini Helası, Türkiye'nin kültür turizmindeki yeni rotası olarak Su ve Temizlik Müzesi kimliğiyle ziyaretçilerine kapılarını açarken, Anadolu'nun ilk umumi tuvaleti olma özelliğiyle Tokat gezilecek yerler listesinde üst sıralara yerleşiyor.
Tokat'ın en eski ticaret merkezlerinden biri olan Sulu Sokak Çarşısı içerisinde 15. yüzyılda inşa edilen yapı, uzun yıllar boyunca depo olarak kullanıldıktan sonra yeniden hayat buldu.
Selçuklu Veziri Ali Tusi tarafından yaptırılan ve mülkiyeti belediyeye ait olan bu tarihi mekan, halk arasında oldukça manidar bir isme sahip.
O dönemlerde çarşıdaki yoğunluk nedeniyle tuvalet önünde uzun kuyruklar oluştuğu ve sırada bekleyenlerin birbirlerine, "Sık dişini, sıra sana gelecek" şeklinde telkinde bulundukları biliniyor.
Bu diyaloglar zamanla yapının 'Sık Dişini Helası' adıyla anılmasına neden oldu.
Tokat Belediyesi tarafından yaklaşık üç yıl süren titiz restorasyon çalışmaları neticesinde virane haldeki yapı, modern müzecilik anlayışıyla turizme kazandırıldı.
Müzenin iç tasarımı, ziyaretçilerin tarihi dokuyu birebir hissetmesi için özel olarak kurgulandı.
Zemindeki orijinal su kanalları ve kanalizasyon sistemi korunarak üzerleri tamperli cam ile kaplandı.
Bu sayede ziyaretçiler, cam zemin üzerinde yürürken alt kısımdaki asırlık altyapıyı inceleme imkanı buluyor.
Müzede ayrıca döneme ait ibrikler, su muslukları, hela taşları ve temizlik kültürünü yansıtan çeşitli objeler sergileniyor.
Tokat Şehir Müzesi Sorumlusu Arkeolog İbrahim Çetin, yapının mimari ve kültürel önemine vurgu yapıyor.
İbrahim Çetin, Anadolu'daki ilk Türk İslam camisi ve ilk medresesinin ardından, ilk umumi tuvaletin de Tokat'ta inşa edildiğini belirtiyor.
Müstakil ve bağımsız bir yapı olarak tasarlanan bu helanın, Türklerin yaşadığı coğrafyalarda eşi benzeri olmayan bir mimari örnek teşkil ettiğine dikkat çekiliyor.
Yapı, sadece bir ihtiyaç giderme alanı değil, aynı zamanda medeniyetin temizlik anlayışını gösteren bir simge olarak kabul ediliyor.
Tokat Belediye Başkanı Eyüp Eroğlu, restorasyon sürecinin tamamlanmasıyla ortaya çıkan eserin benzersiz olduğunu ifade ediyor.
Eyüp Eroğlu, 1400'lü yıllarda ecdadın inşa ettiği bu medeniyet göstergesini, torunları olarak günümüze taşımanın gururunu yaşadıklarını belirtiyor.
Restorasyon sırasında Osmanlı ve Selçuklu dönemlerine ait kanalizasyon hatlarının, hela taşlarının ve muslukların gün yüzüne çıkarıldığını aktaran Eyüp Eroğlu, bu objelerin müze envanterinde yerini aldığını kaydediyor.
Yapının müze olarak hizmete girmesi, Birleşmiş Milletler tarafından kabul edilen 19 Kasım Dünya Tuvalet Günü kapsamında gerçekleşti.
Tokat Belediyesi Sanat Tarihçisi Mesut Güneş, dünyada yaklaşık 1 milyar insanın hijyenik tuvalet erişiminden yoksun olduğu bir dönemde, atalarımızın asırlar önce inşa ettiği bu yapının büyük bir vizyon göstergesi olduğunu vurguluyor.
Türkiye'de bir ilk olma özelliği taşıyan müze, yerli ve yabancı turistleri hijyen tarihine doğru bir yolculuğa çıkarıyor.
