Antalya’nın Alanya ilçesinde yer alan ve tarihi yaklaşık 3 bin yıl öncesine uzanan Syedra Antik Kenti, arkeoloji dünyasında heyecan uyandıran eşsiz bir bulguya ev sahipliği yaptı. Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın "Geleceğe Miras Projesi" kapsamında yürütülen kazı çalışmalarında, milattan sonra 4. ile 6. yüzyıllar arasına tarihlendiği değerlendirilen, üzerinde günümüz tabiriyle "kıskanan çatlasın" ifadesi bulunan yaklaşık 15 metrekarelik dev bir mozaik gün yüzüne çıkarıldı.
ANTİK KONUTUN GİRİŞİNDE DİKKAT ÇEKEN YAZITLAR
Alaaddin Keykubat Üniversitesi Turizm Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Ertuğ Ergürer başkanlığındaki heyet, kentin en görkemli konutlarından birinde yürüttükleri kazılar sırasında yapının merkez giriş bölümünde fevkalade korunmuş bir mozaiğe ulaştı. Geometrik desenler ve çeşitli çiçek motifleriyle bezeli olan mozaiği asıl özel kılan ise üzerinde yer alan iki farklı yazıt oldu.
Kazı Başkanı Doç. Dr. Ergürer, mozaiğin orta kısmında "güle güle kullan" veya "şansla kullan" anlamına gelen iyi dilek ifadesinin yer aldığını belirtti. Ancak asıl şaşırtıcı bulgu, odanın hemen giriş kapısı bölümündeki yuvarlak bordür içerisinde karşılarına çıktı. Ergürer, bu yazıttaki kelimelerin mecazi anlamda günümüzde hala popüler olan bir deyime karşılık geldiğini ifade ederek şu bilgileri verdi:
"Yazıttaki ilk kelime 'kıskançlık' veya 'kıskanan', ikinci kelime ise 'çatlayan' ya da 'patlayan' anlamına geliyor. Bu, tam olarak günümüzde kullandığımız 'kıskanan çatlasın' ifadesinin 1500 yıl önceki karşılığıdır. Böyle bir yapının girişinde bu denli insani ve güncel bir ifadeyle karşılaşmak bizler için büyük bir sürpriz oldu."
KATMANLI TARİH VE KORUNMA SIRRI
Söz konusu yapının Syedra’nın en önemli konutlarından biri olduğu ve milattan sonra 2. yüzyıldan 7. yüzyıla kadar kesintisiz kullanıldığı tespit edildi. Üç katlı olduğu anlaşılan yapının, zaman içerisinde el değiştirdiği, yeni mekanlar eklendiği ve mimari değişikliklere uğradığı gözlemlendi.
Mozaiğin günümüze bu kadar sağlam ulaşmasının sırrı ise sonraki dönemlerde yapılan bir mimari müdahalede saklı. Doç. Dr. Ergürer, ilerleyen yüzyıllarda bu mozaikli bölümün giriş kısmının ve üzerinin kapatıldığını, bu durumun mozaiği dış etkenlerden koruyarak bir nevi mühürlediğini dile getirdi.
TİTİZ ONARIM SÜRECİ VE KORUMA ÇALIŞMALARI
Kazı ekibinde yer alan konservatör-restoratör Selma Yağcı, mozaiğin ortaya çıkarılmasının ardından hemen onarım ve koruma sürecine başladıklarını bildirdi. Mozaiğin genel durumunun iyi olduğunu belirten Yağcı, yürütülen teknik çalışmaları şu şekilde özetledi:
"Tespitlerin ardından acil müdahale gerektiren lokal alanlara yöneldik ve bordür uygulaması yaptık. Dağılan bölümleri tespit ederek parçaları yerlerine yerleştirdik. Derz dolgularının ardından yüzey koruyucu uygulayarak süreci tamamladık."
Syedra Antik Kenti'ndeki bu önemli bulgu, antik dönem insanının sosyal ilişkilerine, mizah anlayışına ve ev kültürüne ışık tutarken; yapının diğer bölümlerindeki kazı ve onarım çalışmalarının titizlikle sürdürüleceği kaydedildi.
