30 Mart Uluslararası Sıfır Atık Günü bu yıl "gıda atığı" ana temasıyla kutlanırken, küresel gıda krizi korkutucu boyutlara ulaştı. Birleşmiş Milletler Dünya Gıda Programı (WFP) ve diğer uluslararası kuruluşların raporlarına göre, dünyada her yıl 3 milyondan fazla çocuk açlığa bağlı nedenlerle yaşamını yitiriyor. Bir yanda tonlarca yiyecek ziyan edilirken, diğer yanda Gazze'den Sudan'a kadar pek çok bölgede insanlar kıtlıkla savaşıyor.
295 MİLYON İNSAN RİSK ALTINDA
2024 yılı itibarıyla hazırlanan Küresel Gıda Krizleri Raporu, dünya nüfusunun önemli bir kısmının güvenli gıdaya erişemediğini kanıtlıyor. 53 farklı bölgede 295 milyondan fazla insan akut açlık seviyeleriyle karşı karşıya kalmış durumda. Bu rakam, geçtiğimiz yıla oranla 13,7 milyonluk bir artışı temsil ediyor. Özellikle Gazze ve Sudan gibi çatışma bölgeleri, gıda güvensizliğinin en ağır evresi olan "kıtlık" seviyesinde yaşam mücadelesi veren nüfusun en yoğun olduğu yerler olarak dikkat çekiyor.
ÇOCUKLAR KRİZİN EN SAVUNMASIZ KURBANI
Açlık krizinden en çok etkilenen grup yine çocuklar oldu. WFP verilerine göre, 5 yaş altı çocuk ölümlerinin yaklaşık yüzde 45’inin temelinde yetersiz beslenme yatıyor. Dünya genelinde 43 milyon çocuk aşırı açlık sınırında yaşarken, her yıl milyonlarca küçük beden bu trajik tablo nedeniyle hayata gözlerini yumuyor. Uluslararası yardım kuruluşları, bu krizin önlenmesi için hükümetlere ve yerel topluluklara acil çağrıda bulunuyor.
DÜNYANIN EN ÇOK GIDA İSRAF EDEN ÜLKELERİ
Üretilen gıdanın 1,3 milyar tonunun israf edilmesi, küresel adaletsizliğin en somut örneği olarak öne çıkıyor. Ülke bazlı veriler incelendiğinde şaşırtıcı rakamlar ortaya çıkıyor:
ÇİN: Yıllık 108 milyon tonu aşan toplam israfla listenin başında yer alıyor.
HİNDİSTAN: Toplamda 78 milyon ton gıdayı çöpe atıyor.
MISIR VE PAKİSTAN: Kişi başına düşen israf miktarında dünya rekoruna koşuyorlar. Mısır’da kişi başı 155 kg, Pakistan’da ise 122 kg gıda ziyan ediliyor.
ABD: Nüfus oranından ziyade, aşırı tüketim alışkanlıkları nedeniyle yıllık 24 milyon ton gıdayı israf ediyor.
İSRAFIN TEMEL NEDENLERİ NELERDİR?
Gıda israfı sadece tabakta bırakılan yemeklerden ibaret değil. Nijerya ve Brezilya gibi ülkelerde israfın ana kaynağı; yetersiz depolama imkanları, verimsiz nakliye süreçleri ve soğuk hava depolarının eksikliği olarak belirtiliyor. Bu ülkelerde ürünler daha pazar rafına ulaşmadan bozuluyor. Meksika ve Endonezya’da ise hatalı gıda yönetimi ve tüketicilerin yenilebilir durumdaki gıdaları çöpe atma alışkanlığı ön plana çıkıyor.
30 MART SIFIR ATIK GÜNÜ İÇİN EYLEM ÇAĞRISI
UN-Habitat ve UNEP, bu kara tabloyu değiştirmek adına "Sıfır Atık" girişimlerini ulusal ve bölgesel düzeyde yaygınlaştırmayı hedefliyor. İşletmelerden bireylere, akademiden sivil topluma kadar her kesimin gıda israfını durdurmak için sorumluluk alması gerektiği vurgulanıyor. Gıda kaybını minimize etmek, sadece açlıkla mücadele değil, aynı zamanda çevresel sürdürülebilirlik için de hayati bir önem taşıyor.
