Türkiye'de bir şirketin, mesai saatleri içerisinde şahsi cep telefonuyla ilgilenen personelin maaşından 'dakika başı' para kesme kararı alması büyük bir tartışmanın fitilini ateşledi. Yüzlerce liralık kesinti tarifesini gören çalışanlar şoke olurken, söz konusu uygulamanın iş hukuku açısından geçerliliği sosyal medyanın en çok konuşulan konularından biri oldu.
Günümüzde iş yerlerinde odaklanmayı ve verimliliği düşüren en büyük etkenlerden biri olarak gösterilen cep telefonu kullanımı, patronlar ile çalışanları karşı karşıya getirdi. Türkiye'de faaliyet gösteren bir şirketin, personeline gönderdiği şok bir e-posta ile başlattığı yeni "maaş kesintisi" uygulaması, çalışma hayatında benzerine az rastlanır bir krize dönüştü. Şirket yönetiminin aldığı bu radikal karar, hem çalışanlar arasında hem de kamuoyunda ciddi bir tartışma yarattı.
10 DAKİKADA TELEFONDAN KESİLECEK TUTAR HESAPLANDI
Şirket yönetimi tarafından tüm çalışanlara iletilen bilgilendirme mailinde, mesai süresince kişisel telefonuyla vakit geçiren personelin maaşından kullanım süresine bağlı olarak doğrudan kesinti yapılacağı duyuruldu. İş verimliliğini artırmak bahanesiyle yürürlüğe konan sistemde, uygulanan dakika bazlı kesinti tarifesi ise görenleri hayrete düşürdü.
YENİ TELEFON CEZASININ FATURA TARİFESİ
Şirketin belirlediği oranlara göre, aylık 50.000 TL maaş alan bir personelin telefon kullanımı tespit edildiğinde şu kesintiler uygulanacak:
- Mesai içinde sadece 10 dakika telefon kullanımı: Hakedişten 500 TL kesinti.
- Telefon kullanım süresinin 30 dakikaya ulaşması: Doğrudan 1.500 TL kesinti.
KARAR KAMUOYUNU İKİYE BÖLDÜ
Söz konusu mailin sosyal medyaya sızmasının ardından vatandaşlar ve profesyoneller arasında iki farklı görüş ortaya çıktı. Uygulamayı destekleyen işveren kesimi, mesai saatlerindeki odaklanma kaybının şirkete ciddi zararlar verdiğini ve bu tarz caydırıcı önlemlerin şart olduğunu savunuyor. Karşı çıkan milyonlarca çalışan ise uygulanan ceza yönteminin çağ dışı olduğunu ve maaştan doğrudan kesinti yapılmasının hukuki geçerliliğinin bulunmadığını belirterek duruma isyan ediyor.
MAAŞTAN PARA KESME CEZASI YASAL MI?
İnternette ve sosyal medyada en çok araştırılan "İş yerinde telefon kullanmak yasaklanabilir mi?" ve "Patron maaştan ceza kesebilir mi?" soruları, konunun hukuki boyutunu (İş Kanunu) gündeme getirdi.
İş hukuku uzmanları ve avukatların 4857 Sayılı İş Kanunu'na dayanarak yaptığı değerlendirmelere göre; işveren kural olarak mesai saatleri içerisinde kişisel telefon kullanımını sınırlandırabilir veya yasaklayabilir. Ancak, bir çalışanın maaşından "e-posta ile duyuru yaparak" keyfi olarak doğrudan para kesmek kesinlikle yasal değildir. İş kanununa göre ücret kesme cezası, ancak toplu iş sözleşmelerinde veya iş sözleşmelerinde önceden açıkça belirtilmiş gerekçelerle, savunma alınarak ve belirli bir üst limite (örneğin iki günlük kazancı aşmayacak şekilde) uyularak yapılabilir. Aksi bir kesinti, çalışana haklı nedenle derhal fesih (tazminatlı istifa) hakkı doğurur.
