Prof. Dr. Şener Üşümezsoy, ünlü sunucu Emel Özuğur’un YouTube kanalında deprem gündemine ilişkin çarpıcı değerlendirmelerde bulundu. Daha önce birçok depremi yeri ve büyüklüğüyle öngördüğü gerekçesiyle kamuoyunda sık sık gündeme gelen Üşümezsoy, son dönemde tartışılan Adana, Yedisu, Girit, Marmaris, Pamukkale-Denizli hattı ve İstanbul depremi başlıklarını tek tek değerlendirdi.
Üşümezsoy, Adana’nın kuzeyinde sık sık yaşanan depremlerin büyük ve tek parça bir kırılmaya işaret etmediğini savunurken, Pamukkale-Denizli hattı için daha dikkat çekici bir uyarıda bulundu.
“PAMUKKALE’DE EN AZ 6 OLUR, 6,5’A DOĞRU GİDER”
Programda Pamukkale ve Denizli hattına dikkat çeken Üşümezsoy, bu bölgede son dönemde yaşanan 5 büyüklüğündeki depremlerin aktif bir fay kuşağına işaret ettiğini söyledi.
Üşümezsoy, “Pamukkale ve Denizli’ye doğru giden fay hattında beşlik depremler oluyor. Orası aktif gözüküyor” dedi.
Bölgedeki riskin büyüklüğüne ilişkin soruya ise Üşümezsoy şu yanıtı verdi:
“En az 6 olur. 6,5’a doğru gider.”
Üşümezsoy, Buldan, Pamukkale ve Denizli hattında kuzeye doğru dönen bir fay yapısı bulunduğunu belirterek, Pamukkale’yi çevreleyen Karahayıt çevresindeki fayların bu açıdan önemli olduğunu ifade etti.
“PAMUKKALE FAYI TARİH BOYUNCA KIRILAN FAYLARDAN BİRİ”
Üşümezsoy, Pamukkale ve Denizli hattının tarihsel olarak da önemli depremler üretmiş bir bölge olduğunu belirtti.
Antik dönemde bölgedeki yapıların depremlerle yıkıldığını hatırlatan Üşümezsoy, Pamukkale’deki sıcak su kaynakları ve fay ilişkisine dikkat çekti.
Üşümezsoy, “Pamukkale fayı tarih boyunca kırılan faylardan biri ve orada bir risk var” değerlendirmesinde bulundu.
Zeminin bazı alanlarda zayıf olduğuna işaret eden Üşümezsoy, bölgede meydana gelebilecek bir depremin hissedilişinin yüksek olabileceğini söyledi.
ADANA İÇİN AÇIKLAMA: BÜYÜK DEPREM DEĞİL, SIK SIK ORTA BÜYÜKLÜKTE SARSINTILAR
Programda ilk olarak Adana ve çevresindeki son depremler değerlendirildi.
Üşümezsoy, Adana’nın kuzeyinde yaşanan depremlerin Doğu Anadolu Fayı’nın Adana içinden geçtiği şeklindeki yorumlarla açıklanamayacağını savundu.
Amanos Dağları, Osmaniye, Düzici, Kozan, Saimbeyli ve Feke hattındaki fay sistemlerinin parçalı yapıda olduğunu belirten Üşümezsoy, bu nedenle bölgede enerjinin tek bir büyük fay üzerinde birikmediğini söyledi.
Üşümezsoy, “Adanalılar tedirgin olmasınlar. Yine 6,1, 6,2 olabilir” dedi.
Üşümezsoy’a göre Adana’nın kuzeyindeki fay sistemi, tek parça büyük bir kırılma yerine küçük parçalara bölünmüş durumda. Bu nedenle bölgede sık sık deprem yaşanabileceğini ancak bunların büyük deprem üretme olasılığının sınırlı olduğunu savundu.
“DOĞU ANADOLU FAYI ADANA’DAN GEÇİYOR HİKAYESİNİ KAPATMAK GEREKİYOR”
Üşümezsoy, Doğu Anadolu Fayı’nın Adana’dan geçtiği yönündeki değerlendirmelere karşı çıktı.
Adana’nın doğusunda Amanos Dağları’nın etkisiyle farklı bir tektonik yapı bulunduğunu belirten Üşümezsoy, “Doğu Anadolu Fayı Adana’dan geçiyor hikayesini kapatmamız gerekiyor” dedi.
Üşümezsoy, son yaşanan depremlerin de bu görüşünü desteklediğini savundu.
MALATYA VE PÖTÜRGE HATTI: 6,5’A YAKIN DEPREM İHTİMALİ
Üşümezsoy, Malatya, Pötürge, Battalgazi ve Çelikhan hattına ilişkin de değerlendirmelerde bulundu.
Pötürge Fayı’nın 6 Şubat depremlerinde tam olarak kırılmadığını söyleyen Üşümezsoy, bu bölgede sıkışmanın devam ettiğini ifade etti.
Üşümezsoy, Pötürge Fayı’nın bu sıkışmayı yenerek doğuya doğru hareket etmesi halinde 6,5’a yakın bir deprem üretebileceğini söyledi.
Buna karşın Battalgazi ve çevresindeki hareketliliğin daha çok 5 ila 6 arası depremlerle devam edebileceğini belirtti.
YEDİSU İÇİN 7 BÜYÜKLÜĞÜNDEKİ SENARYOLARA İTİRAZ
Programda Yedisu Fayı da gündeme geldi.
Üşümezsoy, Yedisu Fayı için uzun süredir dile getirilen 7,2 ya da 7,4 büyüklüğündeki deprem senaryolarına katılmadığını söyledi.
Yedisu Fayı’nın çevresindeki Ovacık Fayı ve Kuzeydoğu Anadolu Fayı ile birlikte değerlendirilmesi gerektiğini belirten Üşümezsoy, bu fayların hareket yönlerinin birbirini belirli noktalarda kilitlediğini savundu.
Üşümezsoy, “Yedisu Fayı o kadar rahat kırılabilecek bir fay değil” dedi.
Fayın kırılsa bile 7 büyüklüğüne ulaşmayacağını savunan Üşümezsoy, “Yedileri bulmaz” ifadelerini kullandı.
GİRİT VE EGE İÇİN DEĞERLENDİRME: MARMARİS ÇEVRESİNDE ETKİLER VAR
Girit ve Ege’deki hareketliliğin yaz ayları açısından risk oluşturup oluşturmadığı sorusunu da yanıtlayan Üşümezsoy, özellikle Marmaris çevresine dikkat çekti.
Üşümezsoy, “Marmaris’in oralarda bazı etkiler var” dedi.
Girit’te yaşanabilecek bir depremin Ege’yi sallayabileceğini söyleyen Üşümezsoy, ancak bu konunun daha ayrıntılı değerlendirilmesi gerektiğini belirtti.
“MARMARİS’TE DERİN DEPREMLER ETKİLİ OLABİLİR”
Üşümezsoy, Marmaris’in güneyinde Rodos ve Fethiye fay sistemleriyle bağlantılı derin depremler olabileceğini söyledi.
Rodos çukurunda Akdeniz kabuğunun Marmaris ve Fethiye altına doğru daldığını belirten Üşümezsoy, bu nedenle derin depremlerin Marmaris kıyılarında etkili olabileceğini ifade etti.
Üşümezsoy, “Marmaris’in kıyısında Marmaris’te etkili, çok yakınında” dedi.
Marmaris çevresinde sürekli 6 büyüklüğünde depremler oluşabildiğini belirten Üşümezsoy, tarihsel olarak daha büyük depremlerin de bulunduğunu ancak bunun için daha detaylı inceleme gerektiğini söyledi.
SANTORİNİ VE BODRUM HATTI: KÜÇÜK FAYLAR BÜYÜK DEPREMİ ENGELLİYOR
Üşümezsoy, Santorini, Bodrum ve çevresindeki hareketliliği de sıcak su ve volkanik sistemlerle ilişkilendirdi.
Bodrum, Kos, Nisyros ve Santorini çevresinde çok sayıda küçük kırık bulunduğunu söyleyen Üşümezsoy, bu nedenle enerjinin tek bir büyük fayda birikmediğini belirtti.
Üşümezsoy’a göre sıcak suların fay sistemlerine girmesi, çok sayıda küçük deprem üretirken büyük depremin oluşmasını zorlaştırıyor.
İSTANBUL İÇİN BÜYÜK DEPREM SENARYOLARINA KARŞI ÇIKTI
Programın sonunda İstanbul depremi de gündeme geldi.
Üşümezsoy, İstanbul’da 7 ve üzeri büyüklükte deprem bekleyen uzmanların görüşlerine katılmadığını belirtti.
Silivri açıklarında daha önce yaşanan depremleri hatırlatan Üşümezsoy, Kumburgaz ve çevresindeki fay yapısına ilişkin kendi yorumlarının gerçekleşen depremlerle doğrulandığını savundu.
Üşümezsoy, İstanbul için “Doğu kesiminde fay yok” değerlendirmesinde bulunarak, Avcılar açıkları ve Yeşilköy-Silivri arasında tek parça 70 kilometrelik bir fay olduğu iddiasına karşı çıktı.
“İSTANBUL’DA BÜYÜK DEPREM KAFALARDAKİ BİR HAYALİN PROJESİ”
Üşümezsoy, İstanbul’da beklenen büyük deprem senaryolarını “varsayılan fay” üzerinden yapılan hesaplar olarak nitelendirdi.
Üşümezsoy, “İstanbul’da deprem olur. Kafalardaki bir hayalin projesi” diyerek, 7 ve üzeri büyüklükte deprem beklentisine katılmadığını söyledi.
Silivri açıklarındaki kırılmanın ardından kalan fay parçalarının çok daha sınırlı büyüklükte deprem üretebileceğini savunan Üşümezsoy, İstanbul için en fazla 6,2 büyüklüğünde depremlerden söz edilebileceğini belirtti.
“FAY TEK PARÇA DEĞİLSE BÜYÜK DEPREM ÜRETMEZ”
Üşümezsoy’un açıklamalarında öne çıkan temel başlıklardan biri, fayların tek parça olup olmadığına ilişkin değerlendirmeydi.
Üşümezsoy, Adana, Santorini ve bazı Ege faylarını örnek göstererek, parçalı fay sistemlerinde enerjinin bölündüğünü ve bu nedenle deprem büyüklüğünün düştüğünü söyledi.
Buna göre tek ve uzun bir fay hattı kırıldığında büyük deprem üretme ihtimali artarken, çok sayıda küçük parçaya bölünmüş faylarda daha sık ama daha düşük büyüklükte depremler meydana geliyor.
EN DİKKAT ÇEKİCİ UYARI PAMUKKALE-DENİZLİ HATTI İÇİN
Üşümezsoy’un programdaki en net uyarılarından biri Pamukkale-Denizli hattı için geldi.
Adana için 6,1-6,2 seviyesinde depremlerden söz eden, Yedisu’da 7 büyüklüğündeki senaryolara itiraz eden ve İstanbul’daki büyük deprem beklentisine karşı çıkan Üşümezsoy, Pamukkale için ise daha dikkatli olunması gerektiğini söyledi.
Üşümezsoy, Pamukkale-Denizli hattında “en az 6” büyüklüğünde ve 6,5’a yaklaşabilecek deprem ihtimalinden söz etti.
Bu açıklamalar, son dönemde artan deprem hareketliliğiyle birlikte özellikle Denizli, Pamukkale, Buldan, Marmaris, Adana ve İstanbul için yapılan risk değerlendirmelerini yeniden gündeme taşıdı.
