Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, resmî ziyaret kapsamında Ankara’ya gelen Irak Başbakanı Ali Falih ez-Zeydi’yi Cumhurbaşkanlığı Külliyesi’nde ağırladı. Güvenlik, enerji, ulaştırma, ticaret ve su yönetiminin ele alındığı görüşmelerin ardından iki ülke arasında hazırlanan belgelerin imza törenine geçildi. Ziyaret öncesinde de tarafların mevcut anlaşmaların uygulanmasını ve Kalkınma Yolu başta olmak üzere ortak altyapı projelerini görüşeceği açıklanmıştı.
ERDOĞAN: “BEŞ ANLAŞMA DEĞİL MİYDİ?”
Kameraların canlı yayında olduğu törende ilk olarak üç işbirliği belgesi imzalandı.
İmza sürecinin sona erdiğinin belirtilmesi üzerine Erdoğan’ın görevlilere dönerek, “Beş anlaşma değil miydi?” diye sorduğu görüldü. Bunun ardından Dışişleri Bakanı Hakan Fidan sahneye gelerek Erdoğan’a bilgi verdi.
Irak Başbakanı Zeydi de heyetindeki bakan ve yetkililerle kısa süreli görüşmeler yaptı. Tören alanındaki bekleyiş ve taraflar arasındaki konuşmalar canlı yayına yansıdı.
Reuters, üç anlaşmanın imzalanmasının ardından Erdoğan’ın başka belgeler de beklediğini söylediğini ancak bakanların kendisini sahnede bilgilendirmesi üzerine iki liderin ilave imza olmadan ortak açıklamalara geçtiğini aktardı.
IRAK ULAŞTIRMA BAKANI’NIN İMZA ATMADIĞI İDDİASI
İmzalanmayan belgelerden birinin Kalkınma Yolu Projesi’ne ilişkin olduğu ve Irak Ulaştırma Bakanı Vehb Selman el-Hasenî’nin başlangıçta metne imza atmadığı öne sürüldü.
Zeydi’nin, bakanıyla görüşerek belgenin imzalanması yönünde talimat verdiği ve yaşananların Irak heyeti içindeki “teknik bir aksaklıktan” kaynaklandığı savunuldu. Ancak taraflardan, bakanın belgeyi neden imzalamadığına veya imzaya itiraz edip etmediğine ilişkin resmî bir açıklama yapılmadı.
ANLAŞMANIN İMZALANIP İMZALANMADIĞI BELİRSİZ
Irak Başbakanı’nın müdahalesinin ardından Ulaştırma Bakanı’nın belgeyi imzaladığını ileri sürdü. Buna karşılık Reuters, üç belgenin ardından başka bir imza atılmadan törenin sona erdiğini bildirdi.
PETROL BORU HATTI ANLAŞMASI DA İMZALANMADI
Görüşmede sonuçlandırılması beklenen belgelerden biri de Kerkük–Ceyhan Ham Petrol Boru Hattı anlaşmasının uzatılmasıydı.
Reuters’ın aktardığına göre, süresi 27 Temmuz’da sona eren boru hattı anlaşmasının uzatılmasına ilişkin belge törende imzalanmadı. Erdoğan, tarafların iki ülkeye de fayda sağlayacak daha kapsamlı bir enerji işbirliği anlaşmasını mümkün olan en kısa sürede sonuçlandırmayı amaçladığını söyledi.
Buna karşılık Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığının, BP’nin Kerkük sahasındaki şirketinde yüzde 15 pay aldığı açıklandı. TPAO’nun BP ve diğer ortaklarla yaklaşık 3 milyar varillik rezerv potansiyeline sahip sahada çalışacağı bildirildi.
KALKINMA YOLU KRİTİK GÜNDEM MADDESİYDİ
Basra Körfezi’ndeki Büyük Fav Limanı’nı kara ve demir yolu hatlarıyla Türkiye üzerinden Avrupa’ya bağlamayı hedefleyen Kalkınma Yolu Projesi, ziyaretin en önemli başlıkları arasındaydı.
Irak Başbakanı Zeydi, ziyaret öncesindeki açıklamalarında projenin finansmanı ve uygulanması için net bir mekanizma hazırlanmasını istemiş; Türkiye ile çeşitli stratejik alanlarda çok sayıda mutabakat zaptı imzalanacağını söylemişti.
Irak Ulaştırma Bakanı Hasenî de bir hafta önce Türk mevkidaşı Abdulkadir Uraloğlu ile Bağdat’ta görüşmüş; taraflar projenin demir yolu, kara yolu ve saha çalışmalarını değerlendirmişti.
