Türkiye, Suudi Arabistan ve Pakistan arasında imzalanan Mekke İttifakı Anlaşması'nın Onaylanmasının Uygun Bulunduğuna Dair Kanun Teklifi, Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Genel Kurulunda görüşülmeye başlandı. Bölgesel savunma ve güvenlik iş birliğini kapsayan anlaşmaya ilişkin teklifin birinci maddesi kabul edildi.
Görüşmelerde söz alan CHP Grup Başkanı Faik Öztrak ve TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı Fuat Oktay, anlaşmanın Türkiye'nin dış politikası, bölgesel güvenlik dengeleri ve Türk Silahlı Kuvvetlerinin olası görevlendirmeleri açısından taşıdığı önemi değerlendirdi.
CHP'DEN MEKKE ANLAŞMASI'NA DESTEK
Teklifin tümü üzerine konuşan CHP Grup Başkanı Faik Öztrak, anlaşmanın Türkiye'ye NATO dışında, merkezinde kendisinin bulunduğu yeni bir bölgesel güvenlik yapısı oluşturma imkânı sunduğunu belirtti.
Anlaşmanın Doğu-Batı dengesi içerisinde Türkiye'ye yeni bir hareket alanı sağlayabileceğini ifade eden Öztrak, İran ve Suriye'nin anlaşmaya yönelik açıklamalarına dikkat çekti.
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan'ın anlaşmaya katılmaya hazır olduklarını söylediğini, Suriye Dışişleri Bakanı'nın ise ortak savunma sistemleri ve caydırıcılık ihtiyacına vurgu yaptığını hatırlattı.
Öztrak, anlaşmaya taraf ülkelerin dışişleri bakanları ile İran Dışişleri Bakanı'nın Tahran'da bir araya gelmesini de önemli bir gelişme olarak değerlendirdi.
"YENİ BİR Şİİ-SÜNNİ ÇATIŞMASININ ÖNÜNE GEÇİLMELİ"
Mekke Anlaşması'nın savunma ve caydırıcılık çerçevesinde kalması gerektiğini belirten Öztrak, İran ile diplomatik ilişkilerin sürdürülmesinin önemini vurguladı.
Öztrak, "Mekke Anlaşması'nın 'savunma ve caydırıcılık' sınırları içinde kalması, İran'la güvenlik diplomasisinin kopartılmaması, bölgede yeni bir Şii-Sünni çatışmasının önüne geçmenin garantisidir" ifadelerini kullandı.
"MEHMETÇİĞİMİZİN MACERALARA SÜRÜKLENMESİNİ İSTEMİYORUZ"
Anlaşmanın birinci maddesinde yer alan, taraf ülkelerin egemenlik, sınır ve toprak bütünlüğünün tehdit edilmesi halinde tüm yöntemlerin kullanılmasına ilişkin düzenlemeyi değerlendiren Öztrak, bazı ifadelerin belirsiz olduğunu savundu.
Tehdit kavramının ve ülkelerin hangi koşullarda tehlikeye düşmüş sayılacağının açıklığa kavuşturulması gerektiğini belirten Öztrak, Türkiye'nin kontrolsüz askeri süreçlere dahil olmaması gerektiğini söyledi.
Öztrak, "Bizim olmazsa olmazımız milletimizin evlatları Mehmetçiğimizin ve Türk Silahlı Kuvvetlerimizin önü sonu belli olmayan maceralara sürüklenmemesidir" dedi.
Türkiye'nin Orta Doğu'da güvenlik ve iş birliğini güçlendiren ortaklıkların yönlendiricisi olması gerektiğini ifade eden Öztrak, CHP'nin anlaşmaya olumlu oy vereceğini açıkladı.
AK PARTİ: TÜRKİYE KONTROLSÜZ BİR SÜRECE ÇEKİLMEYECEK
AK Parti Grubu adına konuşan TBMM Dışişleri Komisyonu Başkanı ve Ankara Milletvekili Fuat Oktay ise Mekke İttifakı Anlaşması'nın Türkiye'nin güvenliğini tamamlayıcı bir bölgesel güvenlik mekanizması olduğunu söyledi.
Anlaşmanın taraflardan birine saldırı düzenlenmesi durumunda kapsamlı istişare ve değerlendirme mekanizmalarının işletilmesini öngördüğünü belirten Oktay, kararların ortak mutabakatla alınacağını ifade etti.
Oktay, "Bu doğrultuda, ülkemizin kendi iradesi dışında, kontrolsüz bir sürecin içine çekilmesi söz konusu değildir" dedi.
TÜRK ASKERİNİN GÖREVLENDİRİLMESİ İÇİN TBMM ŞARTI
Fuat Oktay, anlaşmanın Türk Silahlı Kuvvetlerinin otomatik olarak başka ülkelerdeki çatışmalara katılması anlamına gelmediğini vurguladı.
Türk askerinin yurt dışına gönderilmesinin anayasal kurallara bağlı olduğunu belirten Oktay, "Türk Silahlı Kuvvetleri'nin çatışmalara katılmak üzere yurt dışına gönderilmesi, ancak Anayasa'mızın 92. maddesi uyarınca TBMM'de kabul edilecek tezkerelerle mümkün olabilir" ifadelerini kullandı.
TERÖRLE MÜCADELEDE ORTAK MUTABAKAT VURGUSU
Anlaşmanın terörle mücadeleye ilişkin hükümlerine de değinen Oktay, ortak bir terör tanımının bulunmamasına yönelik eleştirileri yanıtladı.
Uluslararası alanda tüm tarafların üzerinde uzlaştığı ortak bir terör tanımının bulunmadığını söyleyen Oktay, NATO'nun kurucu anlaşmasında da böyle bir tanım yer almadığını hatırlattı.
Mekke Anlaşması kapsamında terörle mücadeleye yönelik desteklerin taraflar arasındaki istişareler ve ihtiyaç değerlendirmeleri doğrultusunda belirleneceğini ifade etti.
Oktay, alınacak kararların taraf ülkeler arasında sağlanacak mutabakata dayanacağını bildirdi.
İLK MADDE KABUL EDİLDİ, GÖRÜŞMELERE ARA VERİLDİ
TBMM Genel Kurulunda yapılan görüşmelerin ardından Mekke İttifakı Anlaşması'nın onaylanmasının uygun bulunduğuna ilişkin kanun teklifinin birinci maddesi kabul edildi.
TBMM Başkanvekili Celal Adan, maddenin kabul edilmesinin ardından birleşime ara verdi. Aranın ardından ilgili komisyonun Genel Kuruldaki yerini almaması üzerine Adan, birleşimi saat 14.00'te yeniden toplanmak üzere kapattı.
