Yozgat’ta yüzlerce vatandaş, Ramazan öncesinde daha uygun fiyata et alabilmek için Et ve Süt Kurumu (ESK) mağazası önünde sabahın erken saatlerinden itibaren sıraya giriyor. Eksi 4 dereceyi bulan soğuk hava ve kar yağışına rağmen saat 07.00’den itibaren oluşmaya başlayan kuyrukta bekleyiş, mağazanın kapılarının açıldığı 09.00’a kadar sürüyor. Ramazan nedeniyle mağaza sabah 07.30’da açılıyor ancak satışlar, günlük yaklaşık 4 ton dondurulmuş etin soğuk hava sistemli kamyondan indirilmesinin ardından başlıyor.
Kişi başına 3–3,5 kilo kıyma ile 4–4,5 kilo dana eti veriliyor. Satışa sunulan etler çoğu gün öğle saatlerine kadar tükeniyor. Ramazan boyunca saat 18.00’e kadar açık olan mağazada tavuk, salam, tereyağı ve kaşar peyniri gibi ürünler de satılıyor.
Yozgat’ta kasaplarda 900 liraya, marketlerde bin liraya satılan bir kilo kıyma ESK mağazasında 400 liradan; kasapta bin lira, markette bin 375 liraya satılan dana biftek ise ESK’da 540 liradan satışa sunuluyor. Piyasaya göre daha düşük fiyatla yapılan satışlar nedeniyle mağaza önündeki yoğunluk her geçen gün artıyor. Kuyrukta bekleyen yvatandaşların bir kısmı kameralara konuşmak istemezken, bazıları çekim yapılmasına tepki gösterdi.
Yozgatlı kasaplar, kilosu 630 liraya aldıkları karkas etin yaklaşık yüzde 17’sinin kemik olduğunu belirterek fiyatları mümkün olduğunca düşük tuttuklarını, ancak ESK ile rekabet etme imkânlarının bulunmadığını dile getirdi.
"BİR HAYVAN GÜNLÜK 250 LİRA YİYOR”
Yozgat Ziraat Odası Başkanı İsmail Açıkgöz de et fiyatlarına ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Açıkgöz, ESK’nın piyasayı kontrol edebilmek için sübvansiyon uyguladığını belirterek, üretim maliyetleri dikkate alındığında et fiyatlarının pahalı olmadığını savundu. Açıkgöz, “İşte et balık 500-550 liraya satıyor. Kasaplar 800 liraya etin kilosunu veriyor. Marketler 1300 liraya veriyor. Şimdi burada et balık sübvansiyon yapıyor. Yani 600’e de mal etse 500 liraya satıyor. Tüketicinin yanında olmak istiyor.” dedi.
Üreticinin maliyetlerine dikkat çeken Açıkgöz, “Çiftçi 630 liraya karkas et satıyor. Mandırasındaki hayvanını 630 liraya kestiriyor. Ne hikmetse marketlere gelince 1300 liraya tekabül ediyor. Tamam bunu belki kemiksiz yapıyorlardır, bilmem ne yapıyorlardır ama burada et fiyatı yükseldi, bilmem ne yaptı derken üreticinin yanında olan hiç yok. Maliyeti gören hiç yok. Bir hayvan günlük 250 lira yiyor.” ifadelerini kullandı.
Yem fiyatlarının arttığını belirten Açıkgöz, “Üretici yemi 800 liraya alıyor, 850 liraya alıyor. Bunu hiç gören yok. Şimdi normalinde üreticiyi düşünürsek üretici bu eti 750 liraya satması lazım, 3 kuruş para kazanması için. Ama televizyona çıkıyorlar; et pahalandı, et pahalandı. 500’e aldığı eti 1.300 liraya satıyor. Bunu söyleyen yok.” dedi.
Açıkgöz, kemik oranına ilişkin olarak da “Bir hayvanın üzerindeki kemik yüzde 13-15’tir. Sade kemiksiz satsa o da sakatat karşılıyor zaten. Ama parayı kazanan marketler, kesen kişiler.” değerlendirmesinde bulundu.
Üreticinin zor durumda olduğunu ifade eden Açıkgöz, “Bir ufacık buzağıyı kaça aldı? 10 ay onu besledi, kaç lira oldu? Bazen oluyor ki küçük hayvan aldığında 2 yıl besliyorsun. 2 yıl bu hayvan ne yiyor onu hiç gören yok. Çoban bugün 60 bin lira olmuş. Onu gören yok. Saman 8 bin lira olmuş, onu gören yok. Yem 800 lira olmuş torbası, onu gören yok. Yem pahalandı. Kimse kimsenin uşağı değil. Kazanmadığı sürece üretici hiçbir zaman için bu işi yapmaz.” dedi.
"ESK'NİN YOZGAT’A ZARARI VAR"
Kuzu eti fiyatlarına da değinen Açıkgöz, “Bugün kuzu etini daha 480 liraya satılıyor, kargası 480 lira. Markete gidiyorsun pirzola 1.200 lira, 1.000 lira. 480 liraya almış 1000 liraya satıyor. Bunları takip etsin yetkililer. Bunların peşine düşsün. Üreticinin peşine kimse düşmesin. Üretici zaten garip ve mağdur.” ifadelerini kullandı.
ESK’nın politikasına ilişkin olarak ise Açıkgöz, “ESK Yozgat’ta var, fabrika var. Yozgat’a zararı var. Yozgat’a niye zararı var? Fakirin evinde bir tane kesimlik hayvanı var. Bunu eskiden kasaplar kesiyordu. Şimdi ESK ile yarışamadıklarından onu bile kesemiyorlar. ESK bugün 500 liraya et satıyorum diye tamam övünüyor. Belki tüketiciye de faydası var ama burada esnafı bitiriyor, üreticiyi bitiriyor. Onu gören yok.” dedi.
