Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde (TBMM) Gelecek Partisi, DEVA Partisi ve Refah Partisi milletvekillerinin bir araya gelerek kurduğu Yeni Yol Grubu, kamuoyunda uzun süredir tartışma konusu olan pazarlık usulü ihaleleri Meclis gündemine taşıdı.
Grup Başkanlığı tarafından 24 Şubat 2026 tarihiyle TBMM Başkanlığı'na sunulan dilekçede, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 21/b maddesi kapsamında gerçekleştirilen pazarlık usulü ihalelerin yıllar içindeki artışının sebeplerinin, sonuçlarının ve kamu mali yönetimine etkilerinin araştırılması talep edildi.
İHALELERDE KORKUTAN BÜYÜME: 29 MİLYARDAN 729 MİLYAR LİRAYA ÇIKTI
Yeni Yol Grubu'nun sunduğu Meclis Araştırması önergesinde yer alan resmi veriler, pazarlık usulü ihalelerdeki çarpıcı artışı gözler önüne serdi. Kanunda "doğal afetler, salgın hastalıklar, can veya mal kaybı tehlikesi gibi ani ve beklenmeyen olayların" varlığı halinde kullanılmasına izin verilen bu istisnai yöntemin, yıllar içinde adeta standart bir ihale yöntemine dönüştüğü vurgulandı.
Önergede yer alan Kamu İhale Kurumu verilerine göre 21/b usulü alım tutarlarının yıllara göre dağılımı şu şekilde gerçekleşti:
2018: 29 Milyar 591 Milyon TL
2019: 23 Milyar 173 Milyon TL
2020: 34 Milyar 187 Milyon TL
2021: 62 Milyar 344 Milyon TL
2022: 168 Milyar 963 Milyon TL
2023: 562 Milyar 136 Milyon TL
2024: 729 Milyar 94 Milyon TL
2025 (İlk 6 Ay): 529 Milyar 564 Milyon TL
Özellikle 2025 yılının sadece ilk altı ayında ulaşılan 529 milyar liralık rakamın, yöntemin kullanımındaki fahiş artışı kanıtladığı belirtildi. Ayrıca, bu devasa bütçelerin aslan payının "yapım işlerine" (inşaat vb.) ayrılması dikkat çekti. Örneğin 2024 yılındaki 729 milyar liralık ihalenin 678 milyar lirası sadece yapım işlerinden oluştu.
"İSTİSNA OLMASI GEREKEN YÖNTEM, YAYGIN HALE GELDİ"
Araştırma önergesinin gerekçesinde, 21/b maddesinin kamu alımlarında belirleyici ve yaygın bir yöntem haline gelmesinin kabul edilemez olduğu ifade edildi. Yapım işlerinin toplamı içindeki payının çok yüksek seviyelere çıkmasının; rekabet, şeffaflık ve kamu kaynaklarının etkin kullanımı bakımından ciddi soru işaretleri doğurduğu vurgulandı.
Yeni Yol Grubu, Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemi sonrasında ihale süreçlerinde şeffaflık, hesap verebilirlik ve Meclis denetimi bakımından ortaya çıkan yapısal değişimlerin kamu mali yönetimine etkilerinin incelenmesi gerektiğini savundu.
"KAMU ZARARININ ÖNÜNE GEÇİLMELİ"
Grup adına yapılan açıklamada şu ifadelere yer verildi: "Kamu zararına yol açabilecek uygulamaların tespiti, rekabetçi ihale yöntemlerinin güçlendirilmesi ve bütçe hakkının etkin kullanımının sağlanması açısından kapsamlı bir araştırma yapılması zorunludur. Kamu alımlarında pazarlık usulünün kullanımındaki artışın sebeplerinin ve kamu mali yönetimine etkilerinin araştırılarak gerekli yasal ve idari tedbirlerin belirlenmesi amacıyla TBMM'ye Meclis Araştırması açılması talebinde bulunduk."
