Yeryüzünde varlığını sürdüren milyarlarca insanın senkronize biçimde göğe sıçraması durumunda yerkabuğunda nelerin yaşanacağı merak uyandırırken, bilim dünyasının ortaya koyduğu veriler tüm insanlar aynı anda zıplarsa ne olur konusuna dair çarpıcı gerçekleri aydınlatıyor; yapılan ayrıntılı sismik ve kütlesel hesaplamalar ise böylesi kolektif bir eylemin dünyanın hareketi üzerinde sarsıcı ve kalıcı bir sapma meydana getiremeyeceğini kanıtlıyor.
Gezegenin rotasını veya dönüş dinamiğini bütünüyle değiştirmenin kesin sonuçlarını kestirmek güç olsa da araştırmacılar, yerkürenin uzaydaki konumunda en azından geçici ve mikro ölçekli bir sapma yaratılabileceğini ortaya koyuyor.
İNSANLAR AYNI ANDA ZIPLARSA DEPREM OLUR MU?
İngiliz yayın kuruluşu BBC bünyesindeki Dünya Laboratuvarı ekibi, bu popüler soruya saha çalışmasıyla yanıt aradı.
Bilim muhabiri ve televizyon sunucusu Greg Foot, tam 50.000 kişilik bir topluluğu organize ederek hepsinin aynı saniyede zıplamasını sağladı ve meydana gelen sismik titreşimleri 1,5 kilometre mesafeden kaydetti.
Foot, hazırladığı video kaydında yürüttüğü çalışmanın amacını, "Ve sonra biraz matematikle bunu ölçeklendirebilir ve Dünya'nın etrafındaki herkes aynı anda zıplasaydı ne olacağını ve bunun Dünya'nın dönüş hızını değiştirip değiştirmeyeceğini görebilirim" sözleriyle dile getirdi.
Büyük ölçekli yer sarsıntılarının gezegenin rotasyon periyodu üzerinde doğrudan sonuçlar doğurduğu biliniyor.
Nitekim 2011 yılında Japonya kıyılarını vuran şiddetli deprem, Dünya'nın kendi ekseni etrafındaki dönüşünü bir miktar hızlandırdı ve gün uzunluğunu yaklaşık 1,8 mikrosaniye kısalttı.
Foot da bu bilimsel gerçekten yola çıkarak, toplu bir sıçramanın benzer bir jeofiziksel etki üretebileceği varsayımına odaklandı.
DÜNYANIN DÖNÜŞÜNÜ DEĞİŞTİRMEK MÜMKÜN MÜ?
Saha deneyinde ölçüm cihazları, 1,5 kilometre uzaklıkta Richter ölçeğine göre 0,6 büyüklüğünde mikro bir sarsıntı kaydetti.
Elde edilen bu veriyi küresel nüfus ölçeğine uyarlayan Foot, oluşan enerjinin gezegen dengesini bozmak için fazlasıyla yetersiz kaldığını fark etti.
Bilim muhabiri Foot, vardığı sonucu şu ifadelerle açıkladı:
"Depremler, en az sekize ulaşana kadar gezegenin dönüşünü etkilemez ve bunun için şu anda gezegende yaşayandan yedi milyon kat daha fazla insana ihtiyacınız olacaktır.
Yani şehir efsanesi tamamen yanlış.
Herkes aynı anda zıplarsa gezegeni değiştiremezsiniz; ne kadar hızlı döndüğünü bile değiştiremezsiniz.
Bunda hiçbir gerçeklik payı yok."
İstanbul depremi için ilk 48 saatlik dev eylem planı hazır: Herkesin gideceği nokta belirlendi
GEZEGENİN HAREKETİ HİÇ Mİ ETKİLENMEZ?
Ortaya çıkan tablonun ardından, devasa insan kütlesinin yerküreyi santim düzeyinde dahi olsa sarsamayacağı fikri tartışılmaya devam etti.
Fizikçi Rhett Allain, kurduğu teorik modellemeyle bu konuya net bir hesaplama getirdi.
Yetişkinler ile çocukların ortalama vücut ağırlıklarını ve gezegenin toplam kütlesini temel alan Allain; herkesin aynı anda, tek bir alanda toplandığını ve 0,3 metre yüksekliğe sıçradığını varsayan bir simülasyon kurguladı.
Çalışmanın yapıldığı dönemde yeryüzünde ikamet eden 7 milyar insanın kütlesini baz alan Allain, bu ortak sıçramanın Dünya'yı yalnızca tek bir hidrojen atomunun yarıçapının yaklaşık yüzde biri oranında yerinden oynatabileceğini hesapladı.
ZIPLAMA SONRASI YERKÜRE ESKİ HALİNE DÖNER Mİ?
Teorik fizik uzmanı Allain, WordsSideKick.com platformunun Life's Little Mysteries başlıklı serisine verdiği demeçte, yaratılan bu mikroskobik yer değişiminin kalıcı kalamayacağını belirtti.
Allain, hareketin mekaniğini şu cümlelerle aktardı:
"Bütün insanlar zıpladıktan sonra geri düşerler; yani Dünya'ya doğru hareket ederler.
Bu süre zarfında, Dünya tekrar yukarı hareket edecektir.
Her şey eskisi gibi olacaktır.
Yani yarattığımız küçük etki bile anında geri dönecektir."
Böylece, milyarlarca insanın eş zamanlı olarak havaya sıçraması durumunda gezegenin yörüngesinden fırlayacağı ya da dönüş ekseninin kırılacağı yönündeki senaryolar, fizik kuralları ve deneysel veriler ışığında çürütüldü.
Karadeniz'in zayıf zemini, sismik dalgaları 6.6'ya kadar büyütebilir
