Çin Merkez Bankası’nın (PBoC) Ağustos’un ikinci haftasında yuanı üç gün arka arkaya devalüe etmesinin ardından kur savaşlarının yaşanma ihtimali tekrar gündeme geldi. Çin’in devalüasyona gitmesinin ülkeye ihracat avantajı sağlayacağı göze çarparken, Kazakistan ve Vietnam gibi bazı ülkeler de aynı yöntemi uygulamak için harekete geçti.
Geçtiğimiz hafta, Kazakistan’ın, tengeyi 18 ay önceki devalüasyondan bu yana en düşük seviyede zayıflatmasının ardından bu para birimi dolar karşısında yaklaşık yüzde 30 değer kaybetmiş oldu. Bununla birlikte, Vietnam da para birimi dongun dolar karşısındaki değerini yüzde 1 devalüe etti. Kısaca herkes parasının değer kaybetmesi için çalışmalara başladı.
Devalüasyona karşı siyasi direnç yaşanacak
Dünya’nın haberine göre, Rusya'nın 1998'de krize gireceğini ve Çin'in hamlelerini doğru tahmin eden Deutsche Bank eski stratejisti John Paul Smith, paraları en çok devalüasyon baskısı altında olan ülkeleri Nijerya ve Mısır olarak gördüğünü belirtti.
Konuyla ilgili Smith, büyük emtia ihracatçılarının ciddi bir darboğazda olduğunu vurgulayarak, ”petrol fiyatlarının şu anki düşük seviyelerde kalması hatta orta vadede daha da düşmesi olasılığı karşısında Körfez ülkelerinin paralarının da devalüasyon sarmalına katılacağını" ifade etti. Ancak bu ülkelerde devalüasyona karşı siyasi direnç yanabileceğini de sözlerine ekledi. Smith'e göre bu da yıllardır Körfez ülkelerinden mali yardım alan Mısır'ı zor durumda bırakacak.
Mısır, yatırımcıların ülkeyi terk etmesi ve turistlerin kaçması nedeniyle ciddi bir döviz sıkıntısı içindeyken, ülkenin parasının bu yıl yüzde 8.6 değer kaybetmesi dikkat çekiyor.
Artan gerilim nairayı baskılayacak
Risk altındaki diğer grupta Afrika paraları var. Société Générale stratejisti Bernd Berg, Nijerya'nın parası nairanın da olduğu Afrika para birimlerinin değerinde sert düşüş beklediğini kaydetti. Berg, petrol fiyatlarının gerilemeye başlamasının yanı sıra Boko Haram terör örgütü ve seçimler öncesinde siyesi belirsizlik nedeniyle ülkede artan gerilimin Nijerya'nın parası nairayı baskılacağının altını çizdi.
Berg, Güney Afrika'nın bu yıl parasında yaşanan yüzde 11'lik düşüşün devam edeceğini ve randın dolar karşısında 12.9 olan seviyesinin 14'e kadar gerileyeceğini öngörürken, Royal Bank of Scotland Group'un Rusya ekonomisti Tatiana Orlova'ya göre ise, Çin’e yapılan ihracata bağımlı olması Güney Afrika'nın randını hassas bir konuma sokuyor. Orlova, bununla ilgili olarak Nijerya’nın da kaçınılmaz olarak devalüasyona gideceği ifade etti. Standard and Poor’s da nairada en az yüzde 15 devalüasyon beklediğini açıklayanlar arasında.
Eski Sovyet ülkeleri de paralarını zayıflatacak
Öte yandan, eski Sovyetler Birliği ülkelerinin, paralarının değerini düşürecek sıradaki ülkeler olduğu ifade ediliyor. Bu konuya ilişkin olarak, Nomura Holdings gelişmekte olan piyasalar stratejisti Timothy Ash, eski Sovyet ülkelerinden özellikle Ermenistan, Azerbaycan, Gürcistan'ın düşüş baskısına dayanamayacak ülkeler arasında olduğunu söyledi. Ash, bu ülkelerin birçoğunun 100 milyar dolar döviz rezervi olan Kazakistan'dan daha az cephanesi olduğuna dikkat çekti.
TL'de gerileme sürecek
Çin'in parasını devalüe etmesinden bu yana en kötü performansı gösteren gelişen ülke paralarından TL'nin siyasi gerilim nedeniyle daha da gerilemesi bekleniyor. Geçtiğimiz hafta Merkez Bankası'nın (TCMB) faiz tarafında bir adım atmak için ABD Merkez Bankası'nı (FED) bekleyeceğine işaret etmesi, seçim belirsizliği ve Türkiye genelinde güvenlik endişeleri TL'de sert değer kaybının sürmesine neden olurken, dolar 3 TL'ye kadar yükseldi.
TL, 20 Ağustos Perşembe günü itibariyle gelişmekte olan ülke para birimleri arasında açık ara en kötü performansı gösterirken, kurun 3 TL'yi görmesiyle TL'nin yılbaşından bu yana dolar karşısında değer kaybı yüzde 22'ye ulaştı.
Uzmanlar, bununla ilgili olarak, içeride hükümet kurulur, ekonomik reformlar yapılır, terör ivme kaybederse TL’nin değer kaybının diğer gelişmekte olan ülkelerle paralel düzeye inebileceğin aksi tekdirde düşüşün hızlanacağını dile getirdi.
Risk altındaki para birimleri
Nijerya Nairası
Fiyatları düşen petrole bağımlı bu ülkede vadeli işlemler nairanın gelecek bir yıl içinde yüzde 20 zayıflayacağına işaret ediyor. Société Générale stratejisti Bernd Berg de nairanın yüzde 15 gerileyeceğini öngörüyor.
Mısır Lirası
Yönetim, döviz sıkıntısı nedeniyle yatırımcının dövize erişimini kısıtlayıcı tedbirler aldı. İşlemciler Mısır'ın parasının gelecek 12 ay içinde yüzde 22 zayıflayacağı tahmininde bulunuyor.
Arabistan Riyali
Spekülatörler, petrol fiyatlarının yedi yılın en düşük seviyesine inmesi nedeniyle, ekonomisi petrole dayalı Suudi Arabistan'ın kur rejimini kırabileceği ve dolar bandından çıkabileceğini düşünüyor. Vadelili işlemlere göre gelecek 12 ayda riyalde yüzde 1 gerileme bekleniyor.
Türkmenistan Manatı
Rusya ile ekonomik bağları çok güçlü olan petrol ihracatçısı ülke geçen ocak ayında parasını yüzde 19 devalüe etmişti. SEB, önümüzdeki altı ayda yüzde 20 daha düşüş bekliyor.
Tacikistan Somonisi
Kazakistan, ülkenin ticaretinde yüzde 11 paya sahip ve Kazakistan'daki devalüasyonu bu ülkenin takip etmesi bekleniyor.
Ermenistan Dramı
Son 12 ayda ülkenin parası yüzde 15 değer kaybetti. Aynı dönemde Rus Rublesi yüzde 46 düştü. Ülkenin ticaretinin dörtte biri Rusya ile yapılıyor.
Gana Cedisi
Afrika'nın petrol ihracatçısı ülkelerinden Gana'nın parası mali dengesizlikler, artan enflasyon ve yükselen borçların baskısı altında.
Malezya Ringiti
Malezya’nın parası geçtiğimiz hafta 17 yılın en düşük seviyesine indi ve ülkenin döviz rezervi 2010 yılından bu yana ilk kez 100 milyar dolar seviyesinin altına geriledi.
