Diyetisyen Yüksel Esra Yetim, glütenin sağlıklı bireyler için tek başına zararlı olduğuna dair bilimsel bir kanıt bulunmadığını belirterek, glütensiz diyetin herkes için gerekli olmadığını vurguladı. Tam tahıllardan alınan glütenli besinlerin posa, B grubu vitaminler ve bazı mineraller açısından önemli katkılar sağladığını ifade etti.
GLÜTEN NERELERDE BULUNUR?
Glüten; buğday, arpa ve çavdar gibi tahıllarda doğal olarak bulunan bir protein grubudur. Hamura elastikiyet kazandırarak ekmek ve benzeri ürünlerin kabarmasını sağlar. Buğday unu, bulgur, irmik, makarna, ekmek, kek ve bisküvi gibi birçok temel gıdada bulunur. Ayrıca bazı soslar, işlenmiş et ürünleri ve hazır gıdalarda da “gizli glüten” yer alabilir.
KİMLER İÇİN GEREKLİ, KİMLER İÇİN DEĞİL?
Glütensiz beslenmenin özellikle çölyak hastaları için zorunlu olduğunu belirten Yetim, bunun dışında buğday alerjisi olanlar ve tıbbi değerlendirme sonucu non-çölyak glüten hassasiyeti tanısı alan bireylerin bu diyetten fayda görebileceğini söyledi. Ancak bu kararın mutlaka hekim ve diyetisyen kontrolünde alınması gerektiğinin altını çizdi.
Tıbbi gereklilik olmadan uygulanan glütensiz diyetlerin bazı riskler taşıyabileceğini belirten Yetim, glüten içeren tam tahılların posa, demir, folat ve B grubu vitaminler açısından önemli kaynaklar olduğunu hatırlattı. Gereksiz glütensiz beslenmenin bu besin öğelerinde yetersizliğe yol açabileceğini, ayrıca birçok glütensiz ürünün lif açısından fakir ve rafine karbonhidrat bakımından zengin olabildiğini ifade etti.
Toplumda yaygın olan “glütensiz ürünler daha sağlıklıdır” algısının doğru olmadığını vurgulayan Yetim, glütensiz etiketinin bir ürünün otomatik olarak sağlıklı olduğu anlamına gelmediğini söyledi. Bazı glütensiz ürünlerin daha fazla şeker, yağ ve katkı maddesi içerebildiğini belirten Yetim, sağlıklı beslenmenin temel ölçütünün besinin işlenmişlik düzeyi ve besin değeri olduğunu dile getirdi.
Glütensiz beslenmenin kilo kaybı üzerinde özel bir etkisi olmadığını belirten Yetim, kilo vermenin toplam enerji alımının azalmasıyla ilişkili olduğunu söyledi. Glütensiz diyete geçen bazı kişilerin paketli ve yüksek kalorili ürünleri azalttıkları için kilo verebildiklerini, bunun glütensiz beslenmeden değil genel beslenme değişikliğinden kaynaklandığını ifade etti.
VİTAMİN EKSİKLİĞİ
Çocuklarda glütensiz beslenmenin yalnızca tıbbi tanı varsa uygulanması gerektiğini vurgulayan Yetim, gereksiz kısıtlamaların büyüme ve gelişme döneminde enerji ve mikrobesin eksikliklerine yol açabileceği uyarısında bulundu. Uzun süre plansız glütensiz diyetlerin posa yetersizliği, kabızlık, B vitamini eksiklikleri ile demir ve çinko gibi minerallerin yetersiz alımına neden olabileceğini belirtti.
Son olarak glütensiz beslenmeye başlamadan önce gerekli testlerin yapılmasının önemine değinen Yetim, çölyak için kan testleri, gerekirse endoskopi ve biyopsi ile alerji testlerinin hekim tarafından değerlendirilmesi gerektiğini sözlerine ekledi.
