Uluslararası Diyabet Federasyonu’nun (IDF) 11. Diyabet Atlası verilerine göre Türkiye, Avrupa Bölgesi’nde diyabetli yetişkin sayısının en yüksek olduğu ülke konumunda bulunuyor. Ülke genelinde 20–79 yaş grubundaki yaklaşık 9,6 milyon yetişkin diyabetle mücadele ederken, görülme sıklığı yüzde 16,5’e ulaştı. En çarpıcı veri ise diyabetli bireylerin yüzde 45,5’inin (yaklaşık 4,37 milyon kişi) henüz tanı almamış olması ve hastalığının farkında olmadan yaşamını sürdürmesi oldu.
DÜNYADA 850 MİLYON KRONİK BÖBREK HASTASI VAR
Uluslararası Nefroloji Derneği (ISN) verilerine göre, dünya genelinde 20 yaş ve üzerindeki yaklaşık 850 milyon yetişkin kronik böbrek hastalığıyla yaşıyor ve bu hastalık yılda 1,48 milyon kişinin hayatını kaybetmesine yol açıyor.
Kontrol altına alınamayan yüksek kan şekeri, böbreklerdeki ince damar yapısına zarar vererek organın kanı süzme işlevini bozuyor. Erken evrede hiçbir şikâyete yol açmayan bu sinsi süreç, fark edilmediğinde kronik böbrek yetmezliğine, ileri aşamalarda ise diyaliz veya böbrek nakli ihtiyacına neden oluyor.
TİMUR ERK: "BÖBREK SAĞLIĞI HASTALIK GELDİĞİNDE HATIRLANACAK BİR KONU DEĞİL"
Diyabet ve böbrek sağlığı arasındaki hayati bağa dikkat çeken Türk Böbrek Vakfı Başkanı Timur Erk, toplum sağlığının korunmasında erken önlemin önemini şu sözlerle vurguladı:
"Bir hastalığın sonuçları yalnızca hastayı değil; ailesini, yakın çevresini ve sağlık sistemini de etkiliyor. Üstelik böbrek hastalıkları gibi sorunlar, kişi kendini iyi hissederken sessizce ilerleyebiliyor. Sağlığımızı korumak için hastalanmayı beklememeli, düzenli kontrolleri günlük yaşamımızın bir parçası haline getirmeliyiz. Böbrek sağlığını korumak yalnızca hekimlerin değil, hepimizin ortak sorumluluğudur."
DOÇ. DR. EMRE DURCAN: "DİYALİZE BAŞLAYAN HER 5 HASTADAN 2'SİNİN NEDENİ DİYABET"
İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Endokrinoloji, Metabolizma ve Diyabet Bilim Dalı Öğretim Üyesi Doç. Dr. Emre Durcan ise vakaların yüzde 90’ından fazlasının aşırı kilo ve hareketsizlikle ilişkili Tip 2 diyabet olduğunu belirtti.
Türkiye’de hemodiyalize yeni başlayan hastaların yaklaşık beşte ikisinde böbrek yetmezliğinin temel nedeninin diyabet olduğuna işaret eden Doç. Dr. Durcan, şu değerlendirmede bulundu:
"Yüksek kan şekeri böbreklerdeki milyonlarca küçük damar yumağına zarar vererek idrarda protein kaçağına yol açıyor. Yüksek tansiyon, fazla kilo ve sigara bu hasarı hızlandırıyor. Diyabet erken fark edildiğinde böbrekler korunabilir, geç kalındığında ise kaybedilen fonksiyon geri gelmez. Diyabetli bireyler yılda en az bir kez idrarda albümin/kreatinin oranı ve kanda kreatinin ölçümü yaptırarak böbrek fonksiyonlarını kontrol ettirmelidir."
BÖBREK SAĞLIĞINI KORUMAK İÇİN HAYATİ ADIMLAR VE TESTLER
Uzmanlar, diyabete bağlı böbrek hasarını henüz belirti vermeden yakalamak için İdrarda Albümin-Kreatinin Oranı (uACR) ve Kanda Kreatinin / eGFR Ölçümü testlerinin düzenli olarak yapılmasını öneriyor. Diyabetle yaşayan bireylerin böbreklerini korumak için dikkat etmesi gereken temel kurallar ise şöyle sıralanıyor:
Kan şekeri ve tansiyon düzeylerini hekim kontrolünde düzenli takip etmek,
Şekerli içeceklerden kaçınmak ve kişiye uygun dengeli beslenme programı uygulamak,
Fazla kilonun yüzde 5–10’unu vermek ve düzenli fiziksel aktivite yapmak,
Tütün ve tütün ürünlerinden tamamen uzak durmak,
Kullanılan ilaçları hekim önerisi dışında bırakmamak veya değiştirmemek.
