Sonbahar yağışlarıyla birlikte ormanlık alanlarda ve meralarda sıkça görülmeye başlanan yabani mantarlar, zehirlenme vakalarını da beraberinde getiriyor. Konuya ilişkin kritik açıklamalarda bulunan Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi (SUBÜ) Pamukova Meslek Yüksekokulu Gıda İşleme Bölüm Başkanı Prof. Dr. Hamza Bozkır, yanlış teşhislerin organ yetmezliği ve ölümle sonuçlanabileceğine dikkat çekti.
HALK ARASINDAKİ O YÖNTEMLER TAMAMEN YANLIŞ!
Mantarın zehirli olup olmadığını anlamak için başvurulan geleneksel yöntemlerin insan hayatını tehlikeye attığını belirten Prof. Dr. Bozkır, doğru bilinen yanlışları tek tek sıraladı:
"Böceklerin ve salyangozların tükettiği mantarlar da insanlar için ölümcül olabilir. Çünkü bu canlıların fizyolojileri insan metabolizmasından farklıdır. Mantarın gümüş kaşıkla veya soğanla pişirildiğinde kararması da zehirli olduğunu göstermez; bu tamamen enzimatik bir reaksiyondur. Tadı güzel veya kokusu hoş olan mantarlar da zehirli olabilir. Tat veya koku testiyle toksin tespiti yapmak imkânsızdır."
ORMANLARDA EN ÇOK KARŞILAŞILAN 3 TEHLİKELİ TÜR
Görünüşlerinin yenilebilir türlerle büyük benzerlik göstermesi nedeniyle en çok karıştırılan zehirli mantarlara değinen Prof. Dr. Bozkır, özellikle şu üç türe karşı vatandaşları uyardı:
Evcikkıran (Amanita phalloides): Türkiye’deki mantar zehirlenmesine bağlı ölümlerin büyük kısmından sorumludur. Zeytin yeşilinden sarıya dönen şapka rengiyle yenilebilir mantarlarla sıkça karıştırılır.
Sinek mantarı (Amanita muscaria): Kırmızı şapkası üzerindeki beyaz beneklerle tanınır; halüsinojenik ve sinir sistemini etkileyen nörotoksik bileşikler içerir.
Yalancı kızılağaç mantarı (Omphalotus olearius): Ağaç kökleri çevresinde öbekler hâlinde yetişir ve rengi nedeniyle yenilebilir türlerle karıştırılarak ciddi sağlık sorunlarına yol açar.
"HİÇBİR LEZZET İNSAN HAYATINDAN DEĞERLİ DEĞİLDİR"
"Benim dedem de bunu toplardı" anlayışıyla hareket etmenin büyük bir risk taşıdığını vurgulayan Prof. Dr. Bozkır, amatör toplayıcılıkta "şüpheliyse at" yerine "kesinlikle dokunma" kuralının uygulanması gerektiğini söyledi.
Zehirlenmelerin telafisinin çoğu zaman karaciğer veya böbrek nakli, hatta ölümle sonuçlandığını hatırlatan Bozkır, vatandaşların mantar ihtiyacını doğadan toplamak yerine üretim standardı belli olan güvenilir satış noktalarındaki kültür mantarlarından karşılaması gerektiğini ifade etti.
