Toplumda genel olarak basit bir unutkanlık olarak algılanan Alzheimer hastalığının aslında yıllar öncesine dayanan sinsi bir biyolojik süreç olduğunu ifade eden Medicana Çamlıca Hastanesi Nöroloji Uzmanı Dr. Hilal Taştekin Toz, bellek kaybı ve bilişsel bozuklukların beyindeki hasarın oldukça geç dönemlerinde ortaya çıktığına dikkat çekti.
TANIDA DEVRİM: BİYOBELİRTEÇLER İLE ERKEN TEŞHİS
2024 yılında güncellenen uluslararası tanı kriterleri sayesinde Alzheimer artık yalnızca klinik belirtilerle değil, biyolojik göstergelerle de erkenden tespit edilebiliyor:
Amiloid PET ve BOS analizi: Amiloid PET görüntülemesi ile beyin omurilik sıvısındaki amiloid beta ve tau proteinlerinin incelenmesi hastalığın varlığını erkenden gösteriyor.
Plazma testleri (p-tau 217): Kan plazmasında bakılan p-tau 217 biyobelirteçleri, hastalığın diğer demans türlerinden ayrılmasında ve erken tanı konulmasında çığır açıyor.
YENİ TEDAVİLER İLERLEMEYİ YAVAŞLATMAYI HEDEFLİYOR
Son yıllarda amiloid beta proteinini hedef alan monoklonal antikor tedavilerinin erken evredeki uygun hastalarda beyindeki amiloid yükünü azaltabildiğini kaydeden Uzm. Dr. Toz, bu ilaçların henüz Türkiye'de rutin klinik kullanımda olmadığını belirtti. Tedavilerin beyin ödemi ve mikrokanama riskleri barındırması nedeniyle çok sıkı MR takibi ve uzman merkez kontrolü gerektirdiği hatırlatıldı.
DEĞİŞTİRİLEBİLİR RİSK FAKTÖRLERİ VE KORUYUCU ÖNLEMLER
Yaş, genetik yapı (APOE 4) ve Down sendromu değiştirilemeyen etkenler arasında yer alırken, kontrol altına alınabilecek faktörler hastalığın önlenmesinde büyük rol oynuyor:
Yaşam tarzı: Hipertansiyon, diyabet, obezite, kolesterol, sigara, hareketsizlik, depresyon, uyku bozuklukları ve işitme kaybının erken tedavisi riski önemli ölçüde düşürüyor.
Akdeniz tipi beslenme ve egzersiz: Genç yaşlardan itibaren düzenli spor yapmak, zihni aktif tutmak ve sosyal ilişkileri sürdürmek beyin sağlığını koruyor.
Zona aşısı araştırmaları: 50 yaş üzeri bireylerde uygulanan rekombinant zona aşısının demans riskini azaltabileceğine yönelik güncel araştırmaların hekim kontrolünde değerlendirilebileceği aktarıldı.
BU BELİRTİLER VARSA VAKİT KAYBETMEYİN!
Her unutkanlığın yaşlılığın doğal bir sonucu olmadığını belirten Dr. Hilal Taştekin Toz, şu durumlarda mutlaka bir uzmana başvurulması gerektiğini paylaştı:
Yeni bilgileri öğrenmekte güçlük çekmek ve aynı soruları sürekli tekrarlamak
Yakın geçmişte yaşanan olayları, randevuları veya ilaçları unutmak
Para hesabı yaparken zorlanmak ya da çok iyi bilinen yollarda kaybolmak
Doğru kelimeleri bulmakta zorlanmak ve belirgin kişilik değişiklikleri sergilemek
Günlük yaşam aktivitelerinde başkalarının yardımına ihtiyaç duymak
