Bursa kent merkezi ile Mudanya ilçesi arasında yük ve yolcu taşımacılığı yapmak amacıyla inşa edilen demiryolu hattı, günümüzde şaşırtıcı bir mirasla yaşamaya devam ediyor.
OSMANLI DÖNEMİNDEN KALAN BÜYÜK MİRAS
14 Ağustos 1871 tarihinde Osmanlı Hükümeti öncülüğünde yapımına başlanan proje, deniz ulaşımı ile şehir merkezini birbirine bağlıyordu.
İnşa sürecinin ardından hat, 1874 yılında iki Fransız yatırımcıya satıldı ve 1875 yılında büyük bir coşkuyla halkın kullanımına açıldı.
O dönemde bölge ticareti ve ulaşımı için devrim niteliği taşıyan demiryolu ağı, uzun yıllar boyunca yöre halkına hizmet verdi.
Mudanya demiryolu tamir atölyeleri / 1940'lı yıllar
ABD BASKISIYLA SÖKÜLEN TARİHİ HAT
Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları (TCDD), bu tarihi hattı 1932 yılında satın alarak devlet bünyesine kattı.
Ancak ilerleyen yıllarda Demokrat Parti (DP) iktidarı döneminde, otomobil ve lastik satışını artırmak isteyen Amerika Birleşik Devletleri (ABD) yönetiminin baskıları sonucunda hattın kaderi tamamen değişti.
Verimli olmadığı öne sürülen demiryolu, 10 Temmuz 1953 tarihinde ulaşıma tamamen kapatıldı ve hat üzerindeki raylar söküldü.
Vagon ve lokomotifler, Mudanya'dan vapurla TCDD'nin Yedikule'deki atölyesine taşındı.
KABARTMA YAZILAR GEÇMİŞE IŞIK TUTUYOR
Gazeteci Ahmet Emin Yılmaz'ın aktardığına göre, sökülen döküm demir raylar, o dönemin kısıtlı imkanları ve tasarruf tedbirleri kapsamında eritilmek yerine şehir içi aydınlatma şebekesinde değerlendirildi.
Özellikle Hisariçi, Tophane ve tarihi Irgandı Köprüsü çevresindeki dar sokaklara dikilen bu raylar, metal elektrik direklerine dönüştürüldü.
Direklerin üzerinde yer alan 'ANGL-BUR 1892' ibaresi, bu metal yapıların köklü geçmişini açıkça gözler önüne seriyor.
ARAŞTIRMACILARIN DİKKATİNDEN KAÇMADI
Bursa Taşımacılık Tarihi kitabının yazarı ve Bursa Servis Taşıyıcıları Kooperatifi (BUROK) kurucusu Kenan Yetişen, 3 yıl önce Irgandı Köprüsü yakınlarında dolaşırken bu tarihi kalıntıları fark etti.
Aynı zamanda Bursa Kent Konseyi Tarihi Kültürel Miras Çalışma Grubu ile Bursa UNESCO Derneği Yönetim Kurulu Üyesi olan Kenan Yetişen, direklerin üzerindeki kabartma yazıları fotoğraflayarak durumu kayıt altına aldı.
Yakın zamanda ise eski Uludağ Elektrik Dağıtım A.Ş. (UEDAŞ) Mudanya İlçe Müdürü ve Cumhuriyet Halk Partisi (CHP) Mudanya Belediye Meclis Üyesi olan Güven Günsan, Tophane sokaklarında gezerken aynı metal direkleri mesleki bir dikkatle inceledi.
AÇIK HAVA MÜZESİ İÇİN BÜYÜK FIRSAT
Kenan Yetişen ve Güven Günsan'ın tespitleri, şehrin ortasında unutulmuş bir endüstriyel mirasın varlığını yeniden gündeme taşıdı.
Kentin hafızasını canlı tutmak isteyen Kenan Yetişen, konuyla ilgili yetkililere şu çağrıyı yaptı:
"Bu tarihi raylardan kalma elektrik direği benzerlerinin halen bazı dar aralıklarda var olduğu söyleniyor.
Bu direk ve başka benzerlerinin bir müze, ya da uygun ortamda koruma altına alınması gerekir."
Uzmanlar, bu tarihi değerlerin özel bir turizm pazarlaması projesi ile değerlendirilmesini ve son dönemde 'müzeler kenti' olarak anılan Bursa için yeni bir cazibe merkezine dönüştürülmesini talep ediyor.
Mudanya-Bursa tren vagonu / 1930
Mudanya tren istasyonu
Yörükali köyüne Mudanya'dan gelenleri getiren katar / 25 Mayıs 1934
Öğrenciler Mudanya'ya giderken / 14 Nisan 1940
Mudanya tren istasyonu ve Mudanya treni lokomotifi
