Avrupa Uzay Ajansı’nın (ESA) Temmuz 2023’te uzaya gönderdiği Euclid Uzay Teleskobu, gökyüzünün yaklaşık üçte birini tarayarak evrenin 10 milyar yılı aşkın geçmişini haritalandırmayı hedefliyor.
KARANLIK MADDE VE KARANLIK ENERJİ ARAŞTIRILIYOR
Görevin temel amacı, evrenin en büyük gizemleri arasında gösterilen karanlık madde ve karanlık enerjinin doğasını anlamak. Bilim insanları, bu iki bileşenin evrenin sırasıyla yaklaşık yüzde 25’ini ve yüzde 70’ini oluşturduğunu düşünüyor.
Euclid’in topladığı veriler, galaksilerin dağılımını ve evrenin genişleme sürecini inceleyerek bu gizemli bileşenlerin etkilerine ışık tutacak.
Uzayda daha önce hiç görülmemiş cisimler keşfedildi: Evrenin iki büyük sırrı çözülebilir
İLK HARİTALAMA HEDEFİN YÜZDE 14'ÜNE ULAŞTI
The Guardian’ın haberine göre teleskobun ilk kapsamlı veri seti araştırmacıların erişimine açıldı. Euclid’in görev boyunca incelemeyi planladığı gökyüzü alanının yaklaşık yüzde 14’ünü kapsayan verilerde 900 milyondan fazla galaksinin yanı sıra 60 milyondan fazla olası kuasar adayı bulunuyor.
Görevin Britanya’daki yer operasyonlarını yöneten Edinburgh Üniversitesi’nden Prof. Andy Taylor, elde edilen görüntüyü şimdiye kadar oluşturulmuş en büyük yüksek çözünürlüklü evren görüntüsü olarak değerlendirdi.
HUBBLE'DAN FARKLI OLARAK ÇOK GENİŞ ALANI TARIYOR
Taylor, Hubble Uzay Teleskobu’nun son derece ayrıntılı görüntüler elde etmesine rağmen gökyüzünün daha sınırlı bir bölümünü kapsadığını belirtti. Euclid’in ise yüksek çözünürlüğü koruyarak çok daha geniş alanları inceleyebildiğini söyledi.
Veri setinde bulunan kuasarlar, galaksilerin merkezindeki süper kütleli kara deliklerin etkisiyle olağanüstü parlaklığa ulaşan uzak gök cisimleri olarak biliniyor.
NASA’nın Hubble teleskobu uzayda gülen yüz görüntüledi
KÜTLE ÇEKİMSEL MERCEKLENME İZLERİ BULUNDU
İlk gözlemlerde çok sayıda güçlü kütle çekimsel merceklenme adayı da tespit edildi. Bu olay, öndeki bir galaksinin kütle çekiminin daha uzaktaki bir galaksiden gelen ışığı bükmesiyle meydana geliyor. Böylece arka plandaki galaksi daha büyük ve parlak görünebiliyor; görüntüsü yay veya halka biçimini alabiliyor.
Karanlık maddenin kütle çekimsel etkisi bu olayların oluşmasında önemli rol oynuyor. Bilim insanları, merceklenme örneklerini inceleyerek karanlık maddenin evrendeki dağılımını daha iyi anlamayı ve bu konudaki teorileri sınamayı amaçlıyor.
YENİ GÖK CİSİMLERİ KEŞFEDİLEBİLİR
Taylor, Euclid’in geniş alanları yüksek çözünürlükte taramasının daha önce gözlemlenemeyen çok sayıda gök cismini ve yeni astronomik olayları ortaya çıkarabileceğini belirtti.
Misyonun tamamlanmasıyla birlikte bilim insanlarının evrenin yapısı, galaksilerin dağılımı ve karanlık madde ile karanlık enerjinin etkileri hakkında çok daha kapsamlı verilere ulaşması bekleniyor.
