ABD’deki Kitt Peak Ulusal Gözlemevi’nde bulunan Mayall teleskobuna kurulan Karanlık Enerji Spektroskopik Aygıtı (DESI), evrenin şimdiye kadarki en geniş ölçekli haritalarından birini oluşturdu. Çalışma, kozmosun yapısı ve özellikle “karanlık enerji” üzerine yeni sorular ortaya koyuyor.
Milyonlarca gök cismi tek haritada
Beş bin fiber optik sensöre sahip DESI sistemi, bugüne kadar:
- 47 milyondan fazla galaksi ve kuasar
- 20 milyondan fazla yıldız kaydetti.
Bu sayı, önceki tüm kozmik gözlemlerin toplamının yaklaşık altı katına ulaşıyor. Harita, yaklaşık 11 milyar ışık yılına kadar uzanan bir alanı kapsıyor. Bu da evrenin erken dönemlerine, oluşumunun çok eski evrelerine kadar bakılabildiği anlamına geliyor.
EVRENİN GENİŞLEMESİ VE KARANLIK ENERJİ
BBC Türkçe'de yer alan habere göre, DESI’nin en önemli hedeflerinden biri, evrenin genişlemesini hızlandırdığı düşünülen karanlık enerjiyi anlamak. Bilim insanları, evrenin yaklaşık %70’ini oluşturduğu düşünülen bu gizemli gücün doğası hakkında hâlâ kesin bilgiye sahip değil.
Geleneksel modele göre karanlık enerji sabit bir yapı gösteriyor ve Einstein’ın genel görelilik denklemlerindeki “kozmolojik sabit” ile açıklanıyordu. Ancak yeni veriler, bu görüşü sorgulatıyor.
“SABİT DEĞİL, DEĞİŞİYOR OLABİLİR”
Son gözlemler, karanlık enerjinin sabit olmayabileceği ve zamanla değişebileceği fikrini güçlendiriyor. Bu durum, evrenin geleceğine dair modelleri de doğrudan etkileyebilir.
Bazı araştırmacılara göre, karanlık enerjinin zayıflaması halinde evrenin genişlemesi yavaşlayabilir ve çok uzak bir gelecekte “Büyük Çöküş” olarak adlandırılan bir senaryo bile gündeme gelebilir.
DAHA BÜYÜK HARİTA, DAHA BÜYÜK SORULAR
DESI ekibi, gökyüzünün daha geniş bir bölümünü kapsayacak şekilde haritayı genişletmeyi planlıyor.
Yeni aşamada:
- Samanyolu çevresindeki bölgeler
- Küçük galaksiler
- Karanlık maddeye dair dolaylı yapılar daha detaylı incelenecek.
DESI Direktörü Michael Levi, "Şimdi başlangıç planımızın ötesine geçiyoruz. Ne bulacağımızı bilmiyoruz ama bunun oldukça heyecan verici olacağını düşünüyoruz" diyor.
