Bilim dünyasında yaklaşık yirmi yıldır devam eden en büyük tartışmalardan biri olan Plüton’un statüsü, NASA kanadından gelen çarpıcı açıklamalarla yeniden alevlendi. NASA Başkanı Jared Isaacman, ABD Senatosu’nda gerçekleştirilen bütçe görüşmeleri sırasında yaptığı konuşmada, 2006 yılında gezegen sınıfından çıkarılarak "cüce gezegen" kategorisine alınan Plüton’un iade-i itibar görmesi gerektiğini savundu.
SENATO’DA PLÜTON MESAİSİ
Space.com tarafından aktarılan bilgilere göre Isaacman, senatörlere hitaben yaptığı sunumda Plüton’un yeniden gezegen olarak ilan edilmesine tam destek verdiğini dile getirdi. "Plüton'u yeniden gezegen yapalım diyenlerin tarafındayım" ifadelerini kullanan Isaacman, konunun sadece nostaljik bir yaklaşım olmadığını, bilim camiasında bu tartışmayı daha geniş bir tabana yaymak ve bilimsel verileri yeniden değerlendirmek için makaleler hazırladıklarını duyurdu.
NASA Başkanı ayrıca, 1930 yılında Plüton’u keşfeden Amerikalı gökbilimci Clyde Tombaugh’un çalışmalarının hak ettiği bilimsel değeri yeniden kazanması gerektiğine vurgu yaptı.
ABD İÇİN SEMBOLİK VE MİLLİ BİR ÖNEM
Plüton tartışması, bilimsel bir sınıflandırma olmasının ötesinde ABD için özel bir milli gurur kaynağı olma özelliği taşıyor. Arizona’daki Lowell Gözlemevi'nde keşfedilen Plüton, bir Amerikalı tarafından bulunan tek gök cismi unvanını elinde bulunduruyor. Bu durum, statü değişikliğinin ABD’de akademik çevrelerin yanı sıra kamuoyunda da neden bu kadar hassas bir konu olduğunu açıklıyor.
TARTIŞMAYI TETİKLEYEN "KALP": NEW HORİZONS VERİLERİ
Plüton’un statüsüne dair eleştiriler, 2015 yılında NASA’nın New Horizons (Yeni Ufuklar) uzay aracının gönderdiği yüksek çözünürlüklü verilerle ivme kazanmıştı. Gök cisminde tespit edilen devasa dağlar, karmaşık buzullar ve "Tombaugh Regio" olarak adlandırılan kalp şeklindeki buz ovası, Plüton’un "basit bir kaya parçası" olmaktan çok öte, jeolojik olarak aktif ve karmaşık bir yapıya sahip olduğunu ortaya koymuştu.
NEDEN GEZEGENLİKTEN ÇIKARILMIŞTI?
Uluslararası Astronomi Birliği (IAU), 2006 yılında bir gökcisminin gezegen sayılabilmesi için üç temel şart belirlemişti:
Güneş etrafında dönmek.
Küresel bir şekil alacak kadar kütleçekimine sahip olmak.
Yörüngesini diğer gök cisimlerinden temizlemiş olmak.
Plüton, Kuiper Kuşağı adı verilen bölgede birçok benzer nesneyle aynı bölgeyi paylaştığı ve yörüngesi Neptün ile kesiştiği için üçüncü kriteri karşılayamadığı gerekçesiyle sınıf düşürülmüştü. Ancak Isaacman ve Plüton savunucuları, Dünya ve Jüpiter gibi devlerin yörüngelerinde de çok sayıda asteroit bulunduğuna dikkat çekerek, bu kriterin uygulanma biçiminin tutarsız olduğunu ileri sürüyor.
