Back To Top
Yeni siyasi masa Kürtler olmadan kurulamaz...

Yeni siyasi masa Kürtler olmadan kurulamaz...

 - Son Güncelleme: 23.05.2019 Perşembe 08:55
- A +

2014 Cumhurbaşkanlığı seçimlerinden bu yana Türk siyasetinin yeni bir gerçeği var. Bu gerçek, HDP’nin oy oranının yüzde 10’u aşan bir seviyeye yerleşmiş olmasıdır. 2014’te önce Demirtaş yüzde 9.8’lik bir oya ulaşmış, bu oran takip eden seçimlerde HDP adına yüzde 13.1 (Haziran 2015), yüzde 10.8 (Kasım 2015), yüzde 11.70 (Haziran 2018) olarak devam etmiştir.  

Bu seyir esasen Doğu ve Güneydoğu Anadolu merkezli başlayan, 2011’den sonra Suriye’ye sirayet eden Kürt sorununun, son aşamada Türk siyasi alanına ağırlık koymaya başlamasına işaret eder. Türkiye’nin parçalı seçmen dokusunda HDP seçmeni bugün itibariyle kilit bir öneme sahiptir. HDP, 2014 sonrası oy oranlarıyla AK Parti ve CHP’den sonra Türkiye’nin üçüncü büyük siyasi eğilimi olmuştur. Son genel seçimlerde MHP’yi ve İYİ Parti’yi geride bırakmış, TBMM’in üçüncü büyük grubu oluşturmuş durumdadır.  

Sadece bu tablo bile, Kürt sorununun, anti-Kürt bir ittifaka, beka söylemine ve asayiş politikalarına verdiği yanıtı gösterir. Bu yanıt, alan genişlemesi, ulus sathına yayılma ve dinamik çeşitlenmesi şeklinde olmuştur. 1990’larda Türkiye’nin 10-15 ilini kuşatan bu sorun bugün Suriye’den İstanbul’a uzanan bir hat üzerinde ülkenin ve bölgenin belirleyici bir dinamiğine dönüşmüştür.  

En yakın kanıt son yerel seçimlerde karşımıza çıktı. HDP seçmeni İstanbul’da belirleyici bir rol oynadı, HDP’nin 2018 Genel Seçimlerinde İstanbul’da aldığı, yüzde 12.5’a denk gelen 1 milyon 146 bin oyun dörtte üçü, İmamoğlu’na gitti. Özetle, AK Parti’nin 1994’ten sonra İstanbul’da ilk kez yenilgiye uğramasının ve muhalif Türkiye’de güven yükseltici sonucunun en önemli unsuru, çekimser muhafazakâr seçmenden daha fazla, HDP seçmeni olmuştur.  

Bu tablo, Kürt meselesi ve HDP seçmenin Türk siyasetiyle ilişki bakımından iki hususun altını çizmeyi gerektirir 

İlk husus Türkiye’nin HDP dışındaki tüm partileri kuşatan hakim Kürt politikasıyla Kürt siyasi ağırlığının ters orantılı hali ve bunun muhtemel sonuçlarına ilişkindir.  

Türk siyasetinin, başkanlık sistemiyle ve iki turlu seçim düzeniyle, gerek seçmen gerek siyasi partiler düzeyinde genel bir “ittifaklar siyaseti”ne doğru yol aldığı dikkate alınırsa, Türkiye genelinde yüzde 10-12’lik potansiyele sahip HDP seçmeninin siyasi yelpazedeki rolü görmezden gelinemez.  

Yenikapı mitingine HDP’nin çağrılmamasına tepki vermeyen Kılıçdaroğlu’nun bu kez Samsun için HDP eş başkanı Buldan’ı araması, Beştepe’nin onayıyla Öcalan etrafında yaşanan gelişmeler, Bahçeli’nin “Öcalan avukatlarıyla görüşebilir” açıklaması, Erdoğan’ın beka yerine Türkiye ve birlik söylemini devreye sokması, bu açıdan bir farkındalığa işaret eden çekingen adımlar olarak nitelendirilebilir. Ancak, bununla birlikte sistemde Kürt politikasında hakim rüzgâr, hâlâ, soruna, HDP’ye ve HDP seçmenine ilişkin bir buharlaşma beklentisi ve yok sayan tutumdur.  

Bu, sistemi kilitleyebilecek bir paradokstur ve Türk siyaseti önümüzdeki dönemde bunu şöyle ya da böyle aşmak durumunda olacaktır. Siyasi masayı Kürtler olmadan, Kürt seçmenini dikkate almadan kurmak gitgide zorlaşmaktadır. 

İkinci husus HDP seçmen kitlesinin yapısında yaşanan görece değişimle ilgilidir. 

Kürt hareketinin çeşitli siyasi partileri uzun süre oy oranları yüzde 5-6 arasında değişen, bölge seçmeni üzerine kurulu yapılar oldular. Eşik 2014’te aşıldı. Aşılan eşik sadece oy oranlarına değil, HDP’nin seçmen yapısına da ilişkindi. HDP seçmeni sayısal olarak artarken, seçmen dokusu da çeşitlenmeye başladı. Güneydoğu’daki sosyo-ekonomik gelişme, kentleşme, kentlerde yükselen orta kesim ve kentli sermaye ve bunun HDP’ye yansıması, seçmen çeşitlenmesinin ilk ve görünen verisidir. HDP’nin Güneydoğu dışında, özellikle büyük kentlerdeki seçmen dokusu da gerek köken gerek siyasi eğilim gerek sınıfsal doku açısından heterojen bir yapıda karşımıza çıkmaktadır. Bu çerçevede HDP seçmeni ile HDP teşkilat ilişkisi “militan parti-militan müşteri/partili” ilişkilerinin ötesine  geçmektedir. Diğer bir ifadeyle HDP politikaları ile HDP seçmeni arasında ilişki tam bir mütekabiliyet ilişkisi değildir. HDP seçmeni görece olarak kendi başına bir siyasi kategori oluşmakta ve siyasi anlamı bakımından özerk bir boyut taşımaktadır. Bu seçmen,  baskı altındaki Kürt alanına ve HDP’ye sahiplenme bakımından homojen, HDP’nin stratejileri açısından heterojen bir siyasi davranış göstermektedir.  

Çok boyutlu, çok katmanlı muhtemel bir seçmen dokusuna işaret eden bu gelişme hem Kürt sorunu hem Türk siyaseti için yeni bir girdidir. Bu girdinin, Kürt hareketinin sistemin içine, merkeze çekilmesi bakımından bir imkan oluşturduğunu belirtmek gerekir. Bugün ülkede seçmen sosyolojisi bakımından doğmakta olan yeni eğilimlerden birisi, kutuplaşmayla eriyen toplumsal merkezin yeniden kurulması, buna ilişkin siyasetin öne çıkması ise, HDP’nin mevcut seçmen dokusuyla bu çerçevede ve alanda bir rolü olacağını,  Kürt hareketi içinde bu yönde bir siyasi duruşu teşvik edeceğini görmek gerekir. Bu tür bir gelişme Türkiye’de siyasi alanının yeniden kurulması kadar Kürt sorununu çözümü istikametinde önemli araçtır, yeter ki, siyasi aktörler rüzgara karşı yürümekten hızla vazgeçsinler.  

Bu iki hususa başka unsurlar eklemek de mümkün. 

Öcalan’ın avukatlarıyla yaptığı görüşmede sonrası ilettiği metin ve içeriği buna bir örnektir, en azından siyasi iktidarın Öcalan’ın sesinin duyulmasına yeniden ihtiyaç duyduğunu, en azından bunun test ettiğini göstermektedir. Bu ihtiyacın nasıl ve nereden hasıl olduğuna dair ortada henüz somut bir bilgi yok. İstanbul seçimleri, beka söyleminden kısmi sapış, Ortadoğu’da ortaya çıkan muhtemel baskılar ve pazarlıklar gibi bir çok ihtimalden söz edilebilir. Ancak bugün itibariyle önemli olan Öcalan’ın siyasi iktidar tarafından aktarılmasına onay verilen, dolayısıyla faydalı gördüğü görüşleridir. Bunlar kısaca, “toplumsal uzlaşma, demokratik müzakere, Suriye’nin bütünlüğü, burada Kürtlerin yerel demokrasiyle yetinmeleri ve Türkiye’nin hassasiyetlerini dikkate almaları” olarak özetlenebilir. 

Bu haliyle bile söz konusu olan bir pencere açılmasıdır, Kürt sorununun iklimiyle ve siyasi normalleşme beklentileriyle ilgili olarak önemsenmesi gerekir.  

Koşullar oluşursa ve siyasi akıl galebe çalarsa, bir bütün halinde bu gelişmeler, gerek muhalefet denkleminde gerek siyasi iktidarın hareket tarzında Kürtler, Kürt meselesi ve Kürt hareketinin yeni bir yer bulabileceği, dışlanma, beka ve asayiş dışı bir limana doğru yelken açabileceğini göstermektedir.  

23 Haziran İstanbul seçimleri bu açıdan önemli bir sınavdır. Kanımız odur ki, AK Parti adayının kaybetmesi halinde, ilk yarayı Cumhur İttifakı alacaktır ve siyasi kartlar şu veya bu şekilde yeniden karılacaktır. 

Diğer Yazıları

Yorumlar

Yorumlar 600 Yorumların her türlü cezai ve hukuki sorumluluğu yazan kişiye aittir. Karar Yayıncılık A.Ş ve yazar, yapılan yorumlardan sorumlu değildir. Yorumların 600 karakteri (boşluklu) aşmaması gerekmektedir.
ahmet yakar 25 Mayıs 2019 10:47
her zaman ki gibi harika bir değerlendirme. umaraım herkes gerekli dersi çıkartır. ülkenin önünü açar.
KARAR OKURU 24 Mayıs 2019 21:20
Bizim ülkemizin sağlam bir hukuğa ve ahlaklı politikacılara acilen ihtiyacı var ondan sonra biz ülke olarak bütün sorunlarımızı çözeriz.
KARAR OKURU 24 Mayıs 2019 00:00
Akp nin hamlesi tamamen opportunist olsada türkiye icin olumlu oldugunu düsünüyorum, tabi samimi ve problemi cözmeye yönelik olmasi gerekirdi ama artik öyle yüksek beklentilerim yok. Yalniz burda hdp nin kendi icinde bir muhasebe yapmasi gerekli degilmi? Cözüm süreci tam gaz giderken haziran secimlerinden sonra akp ye aldigi muhalif tavir cok vahim bir hataydi. Sürecin kiymetini bilemediler, muhalefetin cazibesi ne kapildilar. Bana göre kirilma noktasi bu idi. Ha hdp gereginden fazla örselendigi icin bu hatalari konusulmuyor, iktidarda olan akp konusuluyor.
KARAR OKURU 23 Mayıs 2019 23:29
Sayın yazar, Türkiye'de sanki "Açılım" denen şey hiç yaşanmamış gibi yazıyorsunuz.
KARAR OKURU 23 Mayıs 2019 22:22
Bunlar güce taparlar.
KARAR OKURU 23 Mayıs 2019 22:09
Ulkenin beka sorununun kaynagi mevcut yonetim, 17 yil yonettikten sonra beka sorunumuz var demeye insan utanir
KARAR OKURU 23 Mayıs 2019 16:26
Bu fetoculer ve hendekcilerin ortak özelliği asla ama asla yüzleri kizarmiyor, asla özeleştiri yapmıyorlar hatta bunun teklif dahi edilmesi yasak, iyide gardasim etiniz ne budunuz ne capiniz ne , nedir bu havalar ya...
E.K 23 Mayıs 2019 15:17
Iki hafta once kurtlere terorist diyen bir zihniyetin bir kac oy ugruna soylemini degistirmesi gercekci degil.. Kurt secmenini ciddiye almamaktir bu... Kurlter bu ulkenin asli unsurudur ve secimlerde kullanilacak entstruman degildirler... Bunlarin farkinda olarak Kurt secmen Akp'nin sark kurnazligindan umariz uzak dururlar... Akp ve Mhp'nin beka meselesi vardir..Ulkenin degil.. Artik Kurtleri potansiyel dusman gibi algilamaktan bazilari vaz gecsinler..Herkesi esit vatandas olarak gorsunler...Secim olmadigi zamanlarda da...
Seyirci 25 Mayıs 2019 11:48
0
E.K. söylediklerini sonuna kadar destekliyorum düşünki daha düne kadar apo için ip atan bahçeli bugün Cumhur ittifakı için apo için olumlu cevap veriyor yani siyasetimizin omurgası yok ayrıca HDP oyları her geçen gün oyları artıyor neden mi? Doğuda her ailenin çocukları batıdan en az 3-5 fazla ve 2023 seçimlerinde %15 bandında olacağını tahmin ediyorum ayrıca şu Suriyeli meselesini bile daha dikkate almıyorum
Sercan 23 Mayıs 2019 14:35
Hani Allah insanları kavim kavim yaratmıştı?? Öyleyse her kavim kendi kimliğiyle yaşama hakkına sahip değil mi? Tabi egemenlerin bahşettiği "hak"larla değil. En doğal haklarıyla...
Mustafa Soylutürk 23 Mayıs 2019 14:06
Anlaşılan yine yaraların depreşmiş! Önce suyu bulandıralım sonra da yoldaşlarla balık tutmaya çıkarız!Tekrar ne kadar AKİL olmayan insan varsa toplanır barış GEZİlerini başlatır Batının gözüne girer gözde aydın oluruz! Dünya barışına katkı sağlarız! İnsanlık öldümü!? Kaldığımız yerden Yurdumuza HİZMETTE bulunuruz!
Umut Emiroğlu 23 Mayıs 2019 13:52
30 yıldan fazladır bu mesele silah ile çözülmeye çalışılıyor. Sonuç sıfır. Oysa çözüm Hakk ölçüsünde. Yani, kendine verdiğin değeri herkese verecek, kendine reva gördüğünü herkese görecek ve kendine reva görmediğini de kimseye reva görmeyeceksin. Mesele bu namusla ele alınırsa, PKK'nın istismar ettiği konular bir bir elinden alınır. Bir de şu var; dünyadaki gelişmiş ülkelerin ortak noktası ne parlamenter ne de başkanlık sistemi. Bu ülkelerin ortak noktası güçlü yerel yönetimler ve bağımsız-adil hukuk düzenidir. Bu yola girilmeden bu sorun
KARAR OKURU 25 Mayıs 2019 03:23
0
Evet efendi tavirlarini birakip ulufe vermekten vazgeçsinler! Lutuf degil gaspedilen haklarin iadesidir mezubahis olan . Gerçekten Yaradandan dolayi seviyorsan, kendin için istedigini baskasina taviz olarak görmeyeceksin. Orhun anitlarina yol yapiyorsun benden aldigin vergiyle. Bana ne putperestlerin anitlarindan? Devlet olarak zamaninda Kürd Hikmet Çetin'i atam demeye o taslarin yanina gönderdin! O kadar cigerliysen müslümanlara Cehennem azabi yasatan Çin'e dayilan! Bana müslümanliktan bahsediyorsun ama bütün uygulamalarin kafatasçi. Neden benim dilimi yasaklarken, kendi ban
KARAR OKURU 23 Mayıs 2019 12:16
Kurtler ulkenin sigortasi gibi, bu olumlu bir durum
KARAR OKURU 23 Mayıs 2019 14:37
1
Kürtler sigorta falan değil, Türkler gibi bu ülkenin sahibidir.
KARAR OKURU 29 Haziran 2019 20:48
0
Yok ya
KARAR OKURU 23 Mayıs 2019 12:05
Geyik muhabbeti...
KARAR OKURU 23 Mayıs 2019 11:12
Bu liberaller in fantazi si bitmiyor. Hdp yı doğru yola getirmek yerine Türkiye yi yolundan çıkarmak için çalışıyorlar. Tek yol devletin çok güçlü olması, terör örgütü güçten anlar. Bilim adamıyım diye Türk milletinin çıkarına aykırı düşünmek zorunda değilsin.
KARAR OKURU 23 Mayıs 2019 11:39
6
millerin çıkarı demokrasi, hukuk ve refahtır. senin çıkarın ne bilmiyorum.
KARAR OKURU 23 Mayıs 2019 16:04
5
Tamam boyle devam o zaman , sizin yonteminiz cok iyi isliyor. Sanki baris denenmis kararli durus sergilenmis gibi konusuyorsunuz . yillardir sizin dediginiz yontemle neyi cozduk? Hamas a karsi israilin yaptigini yapalim kurtlere diyorsunuz yani.. israil dede filistinliler yasiyor bu arada . Fko ve hamas sorun cikariyor demekki orda da
METİN P. 23 Mayıs 2019 11:01
Sayın bayramoğlu;hdp nın türkiye siyasetindeki yerini ve oy oranlarını anlatırken demirtaşın mitinglerindeki bez afişlerde yer alan kaleşnikof resmini ve öcalan posterlerini hesaba katmamışsınız.Bizzat dağlı ekiplerin özellikle köylere giderek bu sandıktan hdp dışında bir parti çıkarsa siz bilirsiniz tehditlerini unutmuşsunuz.
KARAR OKURU 23 Mayıs 2019 09:37
PKK'lı olmayan hiçbir Kürt ile sorunum yok ama bu Kürt sorunu dipsiz bir kuyu. Kürtler Sibirya'da ya da Avusturalya'da yaşasaydı kim kale alacaktı? Fakat enerji koridorunun üstünde oturuyorsun ABD'den Rusya'ya 40 ülke arkanda. Bugün anadilde eğitim, yarın anayasal kimlik, öbür gün federasyon, sonra bağımsızlık, ardından daha fazla toprak talebi. Bu işler bütün dünyada aynı yoldan geçiyor. Önce özerklik alan sonra bağımsızlık isterim demeye başlıyor. Güçlü devletsen bir yerde kesip atacaksın.
KARAR OKURU 23 Mayıs 2019 11:16
3
sanki kesip atınca bitiyor. tek çözüm rızadır. silah boş iş, havanda su dövmek.
KARAR OKURU 23 Mayıs 2019 11:16
2
ispanya'da öyle değil. iran'da da değil. dünyadaki ülkelerin çoğu federasyon. malezya'dan brezilya'ya say sayabildiğin kadar. hepsi çalışıyor. paranoya ile yaşanmaz. ayrıca anca silahla bir arada kalan ülke olmaz. ülkeler rıza üzerine kurulur, silah değil.
KARAR OKURU 23 Mayıs 2019 11:43
0
güçlü devlet değilsin. yakın gelecekte de olamayacaksın.
KARAR OKURU 23 Mayıs 2019 16:09
7
Bir araştırın. Dünyada bütün özerk, otonom bölgelerde gücü yeten bağımsızlık hareketi başlatıyor.
KARAR OKURU 23 Mayıs 2019 16:14
3
11.16, Masal anlatma, dünyadaki bütün devletler silahla kuruldu, silahla yok oldu...
KARAR OKURU 23 Mayıs 2019 22:24
2
Kürtler özerklik isterse ben de bir İzmir'i olarak bağımsızlık istiyorum. Zorunda mıyım AKP yönetimine? Yok öyle yağma kürtler kurtulsun biz mahkum olmaz.
METİN P. 23 Mayıs 2019 09:30
Güler yüzlü,güzel çehreli yumuşak kelimeli belağat çatlatan yazarların gerçek niyetini şimdi irdelemiyorum.O işin paranoya,psikolojik ve istihbarat kısımlarına giriyor.Ama şunu açık ve net bir şekilde ifade edebilirim ki bu yazarların hayal dünyasında kurguladıkları şeyler hiçbir zaman olmayacaktır.Bugün kürt hareketini yöneten malum çevrelerin yerli görüşlerle değil,mossad ,cia.bundesnachrichtendienst(BND) ve benzeri örgütlerin ve her ırka ayrı bir devlet diyen fransız devriminin bir ürünüdür.Daha kürt sorunu olmadan bile bu vardı.
Kamil 23 Mayıs 2019 07:54
PKK terörünü maskeleyip “Kürt sorunu yada Kürt gerçeği” gibi pazarlayan liberallerin fantezi dünyası ile bu ülkenin gerçekleri tamamen farklı. Liberallere kulak vererek yapılan açılım, sonu Hendek savaşları ve kurtarılmış bölgeler olarak karşımıza çıktı, bedeli de ağır oldu. PKK terörü ve sözde Kürt meselesi ABD İsrail ortak projesidir, bunu son 30 yıldır yaşananlar defalarca ispatladı. Artık geri dönüş yok, herkese anladığı dilden cevap verilecek
KARAR OKURU 23 Mayıs 2019 11:15
10
Çok doğru size katılıyorum. Bunların işi hep aykırı düşünmek iş olsun.
KARAR OKURU 23 Mayıs 2019 11:40
8
Bu kendini ülkenin tek sahibi sanan zihniyet bizi batırıyor. Ayrıca PKK bir Rus projesi. Kıbrıs'a cevap.
KARAR OKURU 23 Mayıs 2019 13:40
5
35 yıldır sadece kendi bildiğin dilden konuşuyorsun zaten. hiç bir sonuç alamadın. tersine kangren ettin.
KARAR OKURU 23 Mayıs 2019 07:21
Icisleri bakani Tatvan'da belediye meclisinin 9 HDPli uyesinin vekilligine son vermis. Kurt sorunu icinden cikilmaz bir hale getirildi. Yakin gelecekte HDPnin tumuyle kapatilmasi az ihtimal degil gibi.
KARAR OKURU 23 Mayıs 2019 04:01
Sadece öcalan değil artık bu denklemde bir de demirtaş var. Siyaset alanı genişletilmeli ki sorunlar çözülsün. Daralan siyaset ve adâlet terörün ekmeğine yağ sürer. Şiddet olmadan fikirler özgürce ifade edilebilmeli. İyi ve güzel günler için dua...
KARAR OKURU 23 Mayıs 2019 03:26
Bulunduğu delikten kafasını uzatmış. Islak rüyalar... Laf ola beri gele.
musto 23 Mayıs 2019 01:55
Birde çözüm nedir onu söyle Barzani ve Talabani bağımsızlıkta bir araya gelemediler.Kürtçe eğitim olayını geçti bu durum yarın doğu ve güney doğuda federasyon verdin oradaki arap nüfus diğer azınlıklar ve zazalar razı olacakmı esas kavga kurmancıya karşı başlayacak ve Yugoslavyaya döneceğiz. Kürtlerin karar vermesi lazım iç içe girmişiz doğudaki kadar batıda yaşıyorlar.
KARAR OKURU 23 Mayıs 2019 07:06
4
Birileri kininden arindigi vakit herşey konuşulup çözüm bulunur. Anadilde eğitim hakkı sadece kürt insanı için değil bütün azınlıkları kapsar. Ornek verirken , kötü olanları (yugoslavya) özenle mi seçiyorsunuz. Būgun, MEB yolladığı 40 öğretmen türkçe öğretiyor UK devlet okulunda. Bahaneler bulmaktan vazgeçince herşey güzel olacak.
KARAR OKURU 23 Mayıs 2019 07:46
7
çözüm belli. 20-30 eyaletli federasyon. sırf kürtler için değil türklerin dertleri için de çözüm bu. ispanya, birleşik krallık, almanya, japonya, endonezya, hindistan, iran, vb çözümü federasyonda bulmuş. federasyon hem çok etnili ülkelerdeki kimlik meselelerini yönetmek hem iktidarı dağıtıp denge-denetimi güçlendirmek, hem de karar mekanizmalarını seçmene yaklaştırmak için en iyi çözüm.
musto 23 Mayıs 2019 11:47
6
07.06 kuzenlerimin üç dedeside Hamidiye komutanı Sivasta ruslarla savaşırken yüzlerce şehit verip Kayserideki köyümüze yerleşiyorlar üçünüde tanıdım ortak anlaşma dili türkceydi kürtce çoğumuz anlardık dayılar okudu hakim mühendis oldular 70 lerde İstanbul hakimi olan dayıyı makamında ziyarete gittiğimizde makam odasında onlarca kürt ileri gelenleri ile nasıl bir kürt devleti kuracaklarını konuşurlardı.Hali toprak sokaktaki kürdün derdi dil değil iş aş ekmek demişti.
KARAR OKURU 23 Mayıs 2019 12:40
2
Sen tarihi anlatirsan biz hun duk diye . Adamlari bu ulkenin uniter yapisi disina atarsan. Hangi aidiyet hissiyle hareket etsinler ?
KARAR OKURU 23 Mayıs 2019 13:37
2
kemalistler hala kürt meselesini kimlik değil ekonomi meselesi sanıyor. öyle olduğuna inanmak istiyor.
X

Her an haberdar olmak ister misin?

Aşağıdaki butona basarak tüm haberlerimizden anında haberdar olabilirsin. Tıpkı telefonunda olduğu gibi sana bildirimler göndereceğiz. Bu servisi dilediğin zaman iptal edebilirsin.

TIKLA HABERLER ANINDA ULAŞSIN