Medyaya yansıyan haberlere göre, Ankara Adliyesinde görev yaparken Ocak 2025’te hayatını kaybeden bir zabıt katibinin, ölümünden kısa süre önce kaleme aldığı “İhbar Mektubudur” başlıklı iki sayfalık suç ihbarı, yargı teşkilatına yönelik son derece ciddi iddiaları gündeme taşıdı.
Medya çevrelerinde şok etkisi oluşturan mektupta, yaklaşık 20 milyon dolarlık bir alacak ve arsa anlaşmazlığı üzerinden, aralarında savcı, hâkim, başsavcı vekili, icra müdürü, avukat ve polislerin bulunduğu kişilerin rüşvet, sahtecilik, tehdit ve yargı kararlarına müdahale gibi usulsüzlüklere karıştıkları öne sürülüyor.
Mektupta, savcıya iki taksitte toplam 1 milyon dolar, bir hâkime 100 bin dolar rüşvet verildiği; ayrıca bir polis görevlisine 100 bin dolar ve başka kişilere 4 kilogram altın teslim edildiği iddia ediliyor. Bu bağlamda, bir kişinin hukuka aykırı biçimde tutuklatıldığı ve yargı süreçlerinin çıkar ilişkileri doğrultusunda yönlendirildiği de ileri sürülüyor.
İhbarın ilgili kurumlara ulaştırılmasının ardından Hâkimler ve Savcılar Kurulunun (HSK) adı geçen savcı hakkında soruşturma başlattığı bildiriliyor. Henüz yargı kararıyla kesin hükme bağlanmamış olmakla birlikte bu iddialar, yargı sisteminin güvenilirliği, denetimi ve hesap verebilirliği açısından ciddi soru işaretleri doğuruyor.
Olayda en dikkat çekici taraf, yalnızca iddia edilen rüşvet miktarları değil; tutuklama, yargılama, bilirkişi ve icra süreçlerinin farklı kademelerindeki kamu görevlilerinin bir yolsuzluk ve rüşvet tezgahı oluşturarak birlikte hareket ettikleri yönündeki suçlamalardır.
Bunlar son derece vahim, vatandaşın devlete ve adalet mekanizmasına olan güvenini temelden sarsabilecek; güvenlik ve yargı sisteminin yapısı, işleyişi ve denetim süreçleri hakkında ciddi soru işaretleri doğuran iddialardır. Doğrulanmaları, hukuk devleti adına utanç vericidir ve ister istemez geleceğe ilişkin derin endişelere kapılmamıza neden olacaktır.
Burada dile getirilenler, herhangi bir kamu kurumundaki sıradan bir usulsüzlük olayı değildir. Adaleti sağlamak, hukuku korumak, suçla mücadele etmek ve vatandaşın haklarını güvence altına almakla görevli kişilerin; bizzat hukuku ve kuralları çiğnemesi ve kanunun kendilerine tanıdığı yetkileri yüzsüz kızartıcı şekilde kişisel çıkarları için kullanması söz konusudur.
Şu anda konu soruşturma aşamasında…
Elbette herkes, suçluluğu hukuken sabit oluncaya kadar masum kabul edilir. Hiç kimse yalnızca bir ihbar, mektup veya medya haberi üzerinden suçlu ilan edilemez. Hukukun temel ilkelerinden olan masumiyet karinesinin, özellikle böyle durumlarda titizlikle korunması gerektiği şüphesizdir.
Ancak bir kişinin suçluluğunun yargı kararıyla kesinleşmesi ile “yargı sisteminin güvenilirliğinin” ve “vatandaşın adalete duyduğu güvenin korunması” birbirinden farklı meselelerdir. Birincisi ceza hukukunun ve yargılamanın konusu iken ikincisi, aynı zamanda devletin kurumsal sorumluluğunu, denetim mekanizmalarının ve kamu yönetiminin işleyişini ilgilendiriyor.
Son zamanlarda yargı ve güvenlik camiasında rüşvet, yolsuzluk, nüfuz kullanımı ve görevin kötüye kullanılmasıyla ilgili medyaya ve kamuoyuna yansıyan iddia ve söylemlerin giderek yoğunlaşması; bunların tamamı hakkında kesinleşmiş bir mahkûmiyet kararı bulunmasa bile, yargı sisteminin güvenilirliğini ve vatandaşın devlete olan güvenini ciddi biçimde zedelediği gerçeğini ortaya koyuyor.
Çünkü toplumun adalete duyduğu güven, yalnızca suç işleyenlerin cezalandırılmasıyla değil, adalet mekanizmasının dürüst, tarafsız ve her türlü çıkar ilişkisinden uzak işlediğine ilişkin güçlü bir toplumsal kanaatin varlığıyla da mümkündür.
Hâkim ve savcıların rüşvet ve yolsuzlukla suçlanmaları, haklarında soruşturma yürütülmesi, yargılanmaları ve cezalandırılmaları son derece ağır ve üzerinde hassasiyetle durulması gereken durumlardır. Adaleti sağlamakla görevli kişilerin bizzat adaleti menfaat karşılığında yönlendirdikleri yönündeki iddialar, diğer kamu görevlileri hakkındaki benzer iddialardan çok daha derin bir güven bunalımına yol açar.
Hâkim ve savcının rüşvet aldığı bir yerde adalet bitmiştir. Çünkü böyle bir durumda yalnızca bir kararın doğruluğu değil, adaletin tarafsızlığına ve hukuk önünde eşitlik ilkesine duyulan inanç da ortadan kalkar.
Yargıda rüşvetin, yalnızca tesadüfen ortaya çıkan veya basına yansıyan birkaç olayla sınırlı olduğunu düşünmek doğru değildir.
Sanıldığından çok çok daha fazladır ve ne yazık ki çürümenin tüm yapıyı sirayet ettiğine dair güçlü emareler mevcuttur.
Yargı sisteminin güvenilirliği, sadece suçluların cezalandırılmasına bırakılamayacak kadar önemli bir meseledir. Çünkü ceza yargılamasının sonuçlanması yıllar alabilir; oysa kamuoyunun adalete duyduğu güven çok daha kısa sürede ve bazen telafisi son derece güç biçimde sarsılabilir.
Mesela hakkında ciddi, yaygın ve somut emarelerle desteklenen iddialar bulunan kişileri, yetkili makamların gerekçeli kararlarıyla, soruşturmanın selameti ve kamu güveninin korunması amacıyla; geçici veya gerekiyorsa daimi olarak aktif görevden uzaklaştırmak veya uygun başka görevlere almak gibi tedbirler değerlendirilmelidir.
Varsın gerekli görüldüğünde doğrudan aktif yargı görev yapmadan maaşını alsın. Böyle bir tedbirin kamuya getireceği maliyet, gerçekten rüşvet alan bir kişinin görevini sürdürerek adaleti zedelemesinin ve kuruma duyulan güveni tahrip etmesinin yol açabileceği zararın yanında çok daha sınırlı kalır.
Bu çerçevede mevcut yargı süreçlerinin yanında, hukuk devleti ilkelerinden taviz vermeyen, ancak çok daha etkili, hızlı ve önleyici nitelikte idari ve kurumsal çözümlerin geliştirilmesi zorunludur.
