Devamlı işyeri dosyamızdan kaynaklanan prim borçlarımız var. Bu borçlar, özel bina inşaatı için açacağımız SGK dosyasında teşvikli bildirge göndermemize engel olur mu? Mehmet Fatih K.
Türkiye genelinde birden fazla SGK işyeri dosyası bulunan işverenlerin, bu dosyalardan herhangi birinde vadesi geçmiş prim veya idari para cezası (İPC) borçlarının bulunması halinde, bu borçlar ödenmeden veya taksitlendirilmeden prim ve İPC borcu bulunmayan işyeri dosyaları da dahil olmak üzere herhangi bir SGK işyeri dosyasından 2/5 puanlık prim indiriminden yararlanılmasına, başka bir ifade ile MUHSGK’da 05510 kanun numarasının seçilmesine izin verilmemektedir.
05510 kanun numaralı prim teşviki dışındaki diğer sigorta prim teşviklerinde ise teşvik kanun numarasına göre faklı şekilde uygulama yürütülmektedir.
14857 kanun numaralı engelli teşvikinde uygulama
14857 kanun numaralı engelli teşvikinden yararlanılması sırasında vadesi geçmiş prim ve İPC borcunun bulunmama şartı aranılmamaktadır. Bu bakımdan vadesi geçmiş prim ve İPC borcu bulunan işyeri de dahil olmak üzere % 40 ve üzeri engeli bulunan sigortalılardan dolayı MUHSGK’da 14857 kanun numarasının seçilmesine izin verilmektedir.
Ancak, Türkiye geneli ödeme vadesi geçmiş prim ve İPC bulunan işverenler yönünden 14857 kanun numaralı engelli teşvikinden yararlanılması sırasında ikili teşvik uygulaması yapılmamaktadır.
Haliyle vadesi geçmiş prim ve İPC borcu bulunmayan işverenlere öncelikle sigortalının brüt kazancı üzerinden 05510 indirimi, ardından sigortalının asgari ücrete kadar olan kalan işveren hissesi prim oranı üzerinden (% 19,75 / %16,75’lik oran üzerinden) 14857 engelli desteği verilmektedir. Buna karşın, ödeme vadesi geçmiş prim ve İPC borcu bulunan işverenlere yalnızca engelli sigortalının asgari ücrete kadar olan işveren hissesi prim oranı üzerinden (%21,75’lik oran üzerinden) 14857 engelli desteği verilmektedir.
06111, 05746, 25225/55225,03294, 02828 kanun numaralı prim teşviklerinde uygulama
Birden fazla SGK işyeri dosyası bulunan işverenlerin bir işyeri dosyasından dolayı vadesi geçmiş prim veya İPC borcu bulunsa bile, vadesi geçmiş borcunun bulunmadığı işyeri dosyalarından dolayı gerekli şartlar sağlanmış ise; “06111-Genç ve kadın işçi desteğinden”, “05746- Ar-Ge desteğinden”, “25225/55225- Kültür yatırım/girişim desteğinden”, “03294-Sosyal yardım alanların istihdamı halinde verilen destekten” ve “02828- Sosyal hizmetlerden yararlanılanların istihdamı halinde verilen destekten” yararlanılması mümkündür.
Bu durumda, bir veya birden fazla işyeri dosyasından dolayı vadesi geçmiş prim ve İPC borcu bulunmasına rağmen, başka bir işyeri dosyasından vadesi geçmiş prim ve İPC borcu bulunmayan işverenler, prim ve İPC borcu bulunmayan işyeri yönünden MUHSGK’da 06111- 05746-25225/55225-03294-02828 kanun numarası seçildiğinde, ikili teşvik uygulaması yapılmaksızın başka bir anlatımla 05510 kanun indirimi uygulanmaksızın yalnızca ilgili kanun numarasında belirtilen oranlar üzerinden prim teşvikinden yararlanabilmektedir.
Ödeme vadesi geçmiş prim ve İPC borcu bulunan işyerlerinden dolayı ise 05510 kanun numarasında olduğu gibi MUHSGK’da 06111- 05746-25225/55225-03294-02828 kanun numarasının seçilmesine izin verilmemektedir.
15921 kanun numaralı prim teşvikinde uygulama
İşsizlik ödeneğine hak kazanmış sigortalılardan dolayı 15921 kanun numaralı prim teşvikinden yararlanılması sırasında ikili teşvik uygulanmadığı gibi prim ve İPC borcunun bulunmama şartı da aranılmamaktadır.
Bu bakımdan vadesi geçmiş prim ve İPC bulunan işverenler MUHSGK’da şartları sağlayan sigortalılar yönünden 15921 sayılı kanun numarasını seçebilecekleridir. Ancak 15921 kanun numarası ile tahakkuk işlemi yapılmış ayda işverenlerce ödenmesi gereken primler yasal süresi içinde ödenmediği takdirde söz konusu teşvikten yararlanılması mümkün olamayacaktır.
16322/26322/36322 kanun numaralı prim teşvikinde uygulama
Yatırım teşvik belgesinin alındığı işyeri için tescil edilmiş SGK işyeri dosyasından kaynaklanan prim ve İPC borcunun bulunmaması halinde MUHSGK’da 16322/26322/36322 kanun numarasının seçilmesine izin verilmektedir. Bu durumda, işverenin Türkiye genelinde tescil edilmiş diğer işyeri dosyalarından dolayı prim ve İPC borcunun bulunmaması halinde öncelikle 05510 kanun indirimi, ardından kalan işveren hissesi, ayrıca 26322 kanun numarasında sigortalı hissesinin tamamı kadar prim teşviki verilmektedir.
İşverenin Türkiye genelinde tescil edilmiş diğer işyeri dosyalarından dolayı prim ve İPC borcunun bulunması halinde ise 05510 kanun indirimi uygulanmaksızın yalnızca 16322/26322/36322 kanun numarasına ilişkin oranlar üzerinden prim teşviki verilmektedir.
Diğer taraftan, söz konusu teşvikten yararlanmış olan işverenlerin,
- Türkiye genelinde yasal ödeme süresi geçmiş prim, İPC ve bunlara ilişkin gecikme cezası ve gecikme zammı borçlarının toplamının aylık asgari ücretin brüt tutarından fazla olduğunun,
- Yasal ödeme süresi geçmiş vergi borçlarının bulunduğunun,
n Yapılandırılmış veya taksitlendirilmiş borçları ile ilgili ödeme yükümlülüklerinin yerine getirilmemesi nedeniyle yapılandırma veya taksitlendirme anlaşmalarının bozulması gerektiğinin anlaşıldığı durumlarda, söz konusu borçların bir aylık süre içinde ödenmesi hususu işverenlere bildirilmektedir.
Bahse konu borçların konuyla ilgili yazının tebliğinden itibaren bir aylık süre içinde;
- Ödenmesi halinde, teşvikten usulüne uygun olarak yararlanıldığı kabul edilmekte,
- Ödenmemesi halinde ise yararlanılan teşvik tutarları geri alınarak, gecikme cezası ve gecikme zammıyla birlikte tahsil edilmektedir.
