Back To Top
Dolar ve faiz düşerken nedir bu karamsarlık?

Dolar ve faiz düşerken nedir bu karamsarlık?

 - Son Güncelleme: 24.01.2019 Perşembe 09:32
- A +

Her ne kadar dolar geçen yılın ağustos ayının ortasında 7,0 lirayı görmüşse de ağırlıklı yüksek fiyat eylül ayında yaşandı.

Şöyle izah edelim:

Dolar ağustos ayında ortalama 5,92 fiyattan işlem gördü. Eylül ayı ortalama fiyat ise 6,33 lira oldu. Ekim ayında ise yeniden 5,82 ortalama fiyat ile ağustos ayının bile gerisine düştü.

Bugün ise dolar 5,30

Keza faizlerde de benzer süreç yaşandı. Eylül ayında yüzde 27,0’lerde gezinen kısa vadeli tahvil faizi şimdi yüzde 18,0 seviyelerinde.

Ortalık aslında epey iyimserleşmiş. Tabii ki ekonomiyi dolar ve faiz hareketleri ile değerlendiriyorsanız.

Dün borsa endeksi 100 bin seviyesine geldi. Daha bu ayın başında 90 bin seviyesinin altındaydı oysa.

Borsa yükseliyorsa,

dolar düşüyorsa,

faizler de düşüş yaşanıyorsa ekonomi düzeldi diyebilir miyiz?

***

Dün Ocak ayı Tüketici Güven Endeksi açıklandı. Aralık ayında 58,7 olan endeks yüzde -0,9 düşüşle 58,2’ye geriledi.

Tüketici Güven endeksi 2018 yılının ilk 8 ayında 70,9 ortalama düzeyindeydi. Eylül 2018’de çok sert yaşanan bir düşüşle endeks artık 55-60 bandında seyrediyor. Son 5 aylık ortalama ise 58,9.

Dolar rekorundan önce, ekonomik büyümenin sürdüğü döneme göre tüketici güveni son beş ayda yüzde 17,0 aşağıda. Peki hangi unsurlarla yaşanıyor bu olumsuzluk?

Mesela son beş ayda geçmiş ekonomik duruma göre ‘Genel ekonomik durum’ beklentisi yüzde 22,0 daha kötü. Gelecek 12 aylık beklenti ise yüzde 19,5 aşağıda.

Kısaca tüketici dolarda, faizde yaşanan düşüşün ekonomik tabloyu düzeltme beklentisi içerisinde değil. Ya da yetersiz görüyor.

Mevcut durumun dayanıklı tüketim malı satın almak için uygunluğu adeta yüzde 27,9 ile çöküş yaşamış.

Tüketici fiyatlarının gelecek 12 ayda değişimine ilişkin beklenti ise yüzde 22,4 daha olumsuzlaşmış. Otomobil satın alma ihtimali ise zaten yüzde 27,2 ile adeta yerlerde sürünür olmuş.

***

Kısmen düzelen ve daha az etkilenen gelişmeler de var elbette.

Mesela ücretlerin gelecek 12 aylık değişim beklentisi sadece yüzde 1,4 gerileme gösteriyor. Tüketici fiyatlarının geçmiş 12 aylık duruma göre son durum bakışı ise sadece ve sadece 0,8 bozulmuş. Yani kötüyü geride bıraktık ama önümüzdeki dönem de iyi olmayacak.

Tüketici güven endeksinde yaşananları aslında perakende satış hacminde de görebiliyoruz. Mesela Ocak-Ağustos ayları arasında satış hacmi reel olarak yüzde 5,8 artış yaşıyor. Ama Eylül-Ekim-Kasım aylarını kapsayan son üç aylık döneminde satışlar yüzde 5,5 reel olarak azalıyor.

Azalıyor ama satışların azaldığı ürünler de dikkat çekici.

Mesela gıda harcaması son 3 ayda reel olarak yüzde 3,5 artış yaşıyor. Buna karşılık gıda dışı ve otomotiv yakıtı hariç tüketim reel olarak tam yüzde 9,8 daralma yaşıyor. Ses ve görüntülü ürünlerde ise tüketim adeta 1/4 oranında geriliyor.

Kısacası perakende sektörü bize halkın gıda-giyecek ve sağlık gibi sadece zaruri tüketimlerini yaptıklarını gösteriyor.

Dayanıklı tüketim mamul alımı, konut bakımı yapımı gibi uzun süreli fayda sağlayacak harcamalar adeta durma noktasına gelmiş.

***

Şimdi asıl soruya geliyoruz.

Neden dolarda, faizde yaşanan düşüş ekonomiyi düzeltmiyor? Ya da dolara & faize bakıp ekonomi düzeliyor diyebilir miyiz?

Veriler maalesef bunun için çok erken olduğunu söylüyor. Hatırlarsanız Ağustos 2018’de doların zirve yaptığı günlerde şu formülü vermiştik:

Ne kadar çok reel kriz = O kadar az finansal kriz.

Sanırım bu formül sıkı şekilde çalışıyor.

Tüketim artamıyor çünkü gelecek kaygısı devam ediyor. Aynı zamanda işsizlik artışı ile beraber gelir azalışı da yaşanıyor.

Ben asıl sorunun piyasa döngüsünde yaşandığını düşünüyorum. Karşılıksız çek, karşılıksız senet (protesto edilen senet) gibi güvene dayalı işlemlerde ciddi bir sıkıntı var.

Şu noktayı yine tekrar edelim: En başta devlet yaptırdığı işlerin parasını ödemeyerek piyasada zincirleme karşılıksızlık oluşturdu. Kamudan alacağı olan bir çok şirket, çok daha düşük borcunu ödeyemedi.

Özet mi?

Sadece dolarla faizle bu iş dönmüyor. Ulufe sisteminde reel ekonomiye bir şey kalmıyor. Ekonomide finansal düzelme maalesef reel bozukluktan besleniyor. Ve de biz bunu başarı olarak sanıyoruz. En acısı da bu olsa gerek.

Diğer Yazıları

Yorumlar

Yorumlar 600 Yorumların her türlü cezai ve hukuki sorumluluğu yazan kişiye aittir. Karar Yayıncılık A.Ş ve yazar, yapılan yorumlardan sorumlu değildir. Yorumların 600 karakteri (boşluklu) aşmaması gerekmektedir.
KARAR OKURU 26 Ocak 2019 22:18
bi yazinda gömüyorsun ,bi yazinda iyi diyosun. unuttugun bir sey var sayin kahveci. bu ülkeye para bir şekilde geliyor.
KARAR OKURU 25 Ocak 2019 03:41
Silahla ekonomi olsaydı İsveç İsviçre gllandiya Norveç batmıştı büyük ordu silah gelişmişlik olmuyo
KARAR OKURU 24 Ocak 2019 22:52
Peygamber Aleyhisselam "üç kişiye acıyın. Bir kavmin aşağı bir hale düşen yücesine, yoksullaşan zenginine, cahillere oyuncak olan bilginine" dedi.
KARAR OKURU 24 Ocak 2019 20:39
Ekonomi şudur.İhtiyacını karşılayacak üretim yapabiliyor musun!El kesesinden yiyen el kölesidir.Bunlar oyuna muhtaç olduğu boşta gezen Veli'lerin karnını doyurmak için üreten ve çalışan Ali'lerin cebine el atıp,çalıyorlar. Dolar,borsa, faiz hikaye! ABD karşılıksız kaç trilyon dolar basmış. Ama zorda.
Gercek Ekonomi 24 Ocak 2019 20:24
Abd nin yeni taktigi ulke ekonomisine saldırıp dengeleri bozarak halk ile hukumetin arasını acmak ve kendi adamlarının işini kolaylaştırmak.
Doğru düşünce! 24 Ocak 2019 19:49
1970 li yıllarda ihracatımız sadece 3 milyar şimdi 170 milyar dolar.Bu yaklaşık 850 milyar tl ihracat demek.Yok nohut ,buğday ithal ediyormuşuz.Buğdayda üretim fazlalığımız var ithalde ediyoruz.Sadece un ihracımız 1 milyar dolar.Dünya küçüldü,Aynı ürünü ucuz bulursunuz alırsınız pahalı bulursunuz satarsınız.ticaretin felsefesi budur zaten!Tarım üretimi de artıyor sanayi üretimi de bunu yüzdelere vurmanın anlamı yok!
KARAR OKURU 26 Ocak 2019 10:21
0
Komik.
Moshe 24 Ocak 2019 18:44
Secime kadar halkin end cok bildigi veriler olumlu.
Turgay 24 Ocak 2019 16:41
Sayın Yazar, 2002 den bugüne sanayinin milli gelir payı içindeki düşüşü ile ilgili bir makale yazabilir misiniz. 2015'de ki MÜSİAD raporunda yanılmıyorsam % 26 dan % 18'e düşmüş demişlerdi şimdi nedir bilmiyorum. Saygılar
KARAR OKURU 24 Ocak 2019 15:59
Borsa yükselir yabancı yatırımcı yüksek fiyattan satar.ucuza döviz alır buradan çıkar.sonrası mı? Borsa çakılır döviz uçar buyrun devalüasyona.yine aynı senaryo.arap demiş ya :benim oğlan bina okur.döner bir daha okur.hayırlısı
S.a. İbrahim Bey; Özet dediğiniz son paragraf hakikaten özetlemiş. Rahmetli Sakıp Sabancı nevi şahsına münhasır üslubuyla “üretim üretim üretim” derdi. Savaşta olan halkına yardım etmeye çalıştığımız Suriye’den patates getirmişiz, Sırbistan’dan et, daha neler... marketlerde ithal nohut pirinç görünce kanıma dokunuyor. Selam ve dua ile...
KARAR OKURU 24 Ocak 2019 20:19
4
Pirincle ulke kurtulmaz ama milli silahla kurtulur
1 24 Ocak 2019 13:33
Çin-Japonya-Almanya üretsin , Dünya da tüketsin ekonomi modelinin sonuna gelindi. Yeni modelde en büyük tüketici olan ABD başta olmak üzere ürettiğinin fazlasını borçlanarak tüketen (Türkiye de dahil buna) ülkeler de üretim kervanına katılacak, Çin-Japonya-Almanya da üretimlerini azaltıp tüketimlerini arttıracaklardır. Şimdi bu geçişin sancıları yaşanıyor. Bunun sokağa yansıması ise ekonomik daralma olarak karşımıza çıkıyor. Borçla dönen ekonomik yapı son buldukça üretime dayalı ekonomi kendine daha fazla yer bulacaktır.
KARAR OKURU 24 Ocak 2019 20:06
1
Cek-cak, cek-cak, vs., vs. de, leyleğin ömrü laklakla geçer demiş atalarımız, KO 1, otur bekle gör örekeyi. Bekle, bekle; bekleyen derviş açlıktan ööööölürmüşşşşş. Ölen ölür, kalan sağlar milliyetçi/muhfazakar(!)/mütedeyyin iktidarımıza sap olur (İnşallah!).
KARAR OKURU 24 Ocak 2019 13:30
Özet süper tebrikler iyi ki varsınız
KARAR OKURU 24 Ocak 2019 12:18
Ekonomiyi duzeltmedigini nerden cikardin ? Veriler iyilesmeye basladı.2019 senaryoları iyi.ha deyince toplanmayacagini bilirsin.ha deyince bozulur ama.abd teror devleti kurabilmek icin saldiriyor.
musto 24 Ocak 2019 10:09
Sadece istanbulda satış bekleyen 250.000 konut var ülke genelini düşünün para buralara gömüldü istanbul inşaatlar durmuş durumda bunlar satılacak da ekonomi canlanacak konut ve kira fiyatları aşırı şişirilmiş yarı yarıya düşmesi gerekiyor ve düşecekte.
Abdullah hasan 24 Ocak 2019 09:21
Reel okonomi kendi şartlarını kendisinin oluşturma reelliği nedir acaba? Kurumlaşmanın ehemmiyeti her daim her alan da bir şekilde ortaya çıkıyor.
Sayın Kahveci, ekonominin pek çok kuralı var ama, en önemlisi çarkın dönebilmesinin tek bir yolu var, TÜKETİCİNİN HARCANABİLİR GELİRİNDEKİ ARTIŞ. Bu olamadığı sürece dolar ya da faizin düşmesi, yeniden yapılandırmalar ve mali aflar, sadece sorunları ötelemeden ileri gidemez.
evin 24 Ocak 2019 05:55
herşey çok pahalı. insanlar artık sadece karnını doyurmaya ve barınmaya çalışıyor. sovyetlerin yıkıldığı zamanki ruslar gibi olmaya çok az kaldı...
KARAR OKURU 24 Ocak 2019 02:20
2019 guzel olacak ne karamsarligi. Once hdpciler yenilecek sonra da teror devleti kurdurtulmayacak. Ekonomiye saldirilar boşa cikacak.karamsarlik caresizlikten hdp ye yapışan chp ve İYİ de.
KARAR OKURU 24 Ocak 2019 05:31
2
Emevi Camii’inde namaz kılacak mıyız? İhaleler şeffaf mı olacak, denetim geri mi gelecek? Senin hiç prim ödemeden aldığın yaşlılık aylığına zam mı yapılacak? Emekliye %26 zam mı olacak? Eğitim düzelecek herhalde? Neyse Allah’a Şükür vergilerimizle milletvekilleri ve bakanların maaşını da ödeyebildik bu ayda.
göktürk börü 24 Ocak 2019 07:21
4
3 sene öncesine kadar diyarbakırda şivanla barzaniyle megri megri diye halay çeken kimdi haburda militanları serbest bıraktıran kimdi osloda mit başkanıyla pazarlık ettiren pkk lılarla ben görüştürdüm diyen kimdi simdi çıkmışsın chp iyi parti terör diyorsun yuh be
Gokboruye 24 Ocak 2019 12:03
15
Pkknin silah birakmasi icin yapilanlar ile pkk terorunu artirarak devam ederken hdp ile kankaliklar meclise sokmalar nedir ? Chp pyd ye terorist demiyor.iyi ve chp hdp li celal dogan i aday yapiyor.cozum bitti ama cozumu bile elestirenler chdp ye sessiz hatta ittifaklarda.
KARAR OKURU 24 Ocak 2019 20:10
0
Bu saatte 58 kırmızı kazandınız, Sn. KO 02:20! Güle güle harcayın, harcayacak mideniz varsa!
işci 24 Ocak 2019 02:16
karamsarlıkmı hiç markete pazara gittinizmi her şey ateş pahası üç kuruş asgari ücretle geçinen bizler ay sonunu zar zor getiriyoruz bugün 10 lira olan bir şey yarın 30 lira olmuş olarak görüyoruz damat albayraktoz pembe hayaller kuruyor onun kurdugu toz pembe hayaller bizim cebimize kara bir delik olarak yansıyor
KARAR OKURU 24 Ocak 2019 01:54
Alma mazlumun ahını demişler.
Karar Okuru 24 Ocak 2019 00:34
Kedidir o kedi.
KARAR OKURU 24 Ocak 2019 12:59
8
Evet kedi, ve kesin hani Ce-ha-pe binasındaki kedi, Şero'ydu galiba adı! Yani bir şekilde CHP'nin parmağı vardır bu işlerde, Şero'nun olma ihtimali yüksek! Kesin içine İnönü'nün ruhu girmiştir!
X

Her an haberdar olmak ister misin?

Aşağıdaki butona basarak tüm haberlerimizden anında haberdar olabilirsin. Tıpkı telefonunda olduğu gibi sana bildirimler göndereceğiz. Bu servisi dilediğin zaman iptal edebilirsin.

TIKLA HABERLER ANINDA ULAŞSIN