Back To Top
Zamlar kimin?

Zamlar kimin?

 - Son Güncelleme: 22.01.2019 Salı 09:52
- A +

Soğan depoları basılırken TV5’de şöyle bir açıklamada bulundum:

“80’lerde ülkemizde 70 sent yok muydu? Elbette vardı ama ihtiyaç durumumuz bizi 70 sente muhtaç ülke sloganına çevirdi. Şimdi 30-40 tonluk soğan depoları basarak ülkeyi 1 kilo soğana muhtaç algısına düşürüyoruz.”

Gıda fiyatlarının yüksekliği sorunu hakkında ise defalarca yazılar yazdım. Verileri ortaya çıkartıp, çözüm yollarını açıkladım.

Neydi temel sorun?

1-Gıda fiyatları özellikle 2010 sonrası genel fiyatlardan daha hızlı arttı. Hatta yaş sebzede fiyatlar daha da hızlı artış gösterdi.

2- Aynı dönemde tarla fiyatları bırakın artmayı, enflasyonun bile gerisinde kaldı. Hatta çiftçi enflasyonun çok altında bir fiyattan ürün satmak zorunda kaldı.

Yani, tüketici gıdaya yüksek fiyat öderken, çiftçi zarar ediyordu.

Peki, sistem nerede kilitleniyordu?

Orada da Merkez Bankasının özellikle Şubat 2015’de açıkladığı rapor sorunu teşhis ediyordu. Rapor şunu söylüyordu:

“Gıda fiyatlarındaki sorun, aracı vs değil. Üretim sorunu da temel olarak ana mesele değil. Ana mesele büyük tekelleşmiş perakende devleridir.

Yani son 15 yılda kurduğumuz AVM’leşme ve perakende tekelleşmesi bizi yüksek gıda fiyatına mahkum etti. 

Bakın domates, soğan, patates örneklerini verdim. Yine tekrar edeyim:

2010 yılında tarla fiyatı 0,84 kuruş olan soğan, marketlerde 1,31 TL’ye satılıyordu. Tarla-raf fiyat farkı yüzde 57 oranındaydı. Ama aynı soğan 2017 yılında tarlada 0,53 kuruşa satılmışken, rafta 1,30 TL’den tüketiciye sunulmuş. Kısaca ürünün bol olduğu yılda tarla fiyatı 2010 yılının bile gerisine düşerken, raf fiyatı sabit kalmış. 2018 yılında ise tarlada 0,79 kuruşa satılan soğan, rafta 2,25 liradan tüketiciye sunulmuş.

Kısaca 2010 yılında tarla-raf fiyat farkı yüzde 57 oranına sahipken, 2017 yılında yüzde 147, 2018 yılında ise yüzde 184 olmuş.

Ya patates?

Orada da 2010 yılında yüzde 71 olan tarla-raf fiyat farkı oranı artık yüzde 145’e çıkmış. 2018 yılında tarlada 0,94 kuruş olan patates artık rafta 2,30 TL’den satılmış.

Bu oranlar elbette yıllık ortalama oranlar. Şu anda ne soğanı ne de patatesi bu fiyatlara bulamazsınız. Artık soğan 5,50-6,0 lira fiyatlarından satılırken, patateste de fiyat 4,0 lira seviyelerinde.

2010 yılında tarlada 1,02 lira olan domates, 2018 yılında 1,65 liraya yükselmiş. Tarla fiyatındaki artış yüzde 62,0. Ama aynı domates raflarda 1,58 liradan 3,59 liraya yükselmiş. Yani tarla fiyatı yüzde 62,0 artan domates raflarda tam yüzde 127 fiyat artışı yaşamış.

***

İyi ama hükümetin gıda sorununda temel meselenin marketlerde olduğu tezini anlaması neden bu kadar gecikti?

Neden sadece bir iki zincir market hedef alınıyor?

Neden sorunun AVM kısmına el atmıyor, laf söylemiyor?

Neden bu sistemi kendilerinin kurduklarından hiç söz etmiyor?

Bu sistem kurulurken, yapılan uyarıları neden hiç dikkate almadıklarını dile getirmiyor?

YA KÖPRÜLERİN FİYATI

“Karlarınızdan biraz feragat edin” diyoruz.

İyi ama parası ödenmiş, masrafı kat be kat çıkmış, rahmetli Özal ve Demirel’in yaptırdığı köprülere 2016 sonrasında yüzde 157 zam nasıl izah edilecek?

Devlet zam yaparken iyi...

Ama özel sektörün zammı kötü...

Öyle mi?

Zam listesine bakarken siyasetçilerin yaptığı zamları da aklımıza getirmemiz gerekiyor. Elektrik zamları, doğalgaz zamları...

Ama bunların içinde en acısı köprü ve otoyollara yapılan zamlardır. Çünkü özel sektöre yaptırılan şimdinin köprü ve otoyolları çok pahalı ve Türk Halkı bu yolları kullanmak istemiyor. Hazine garantilerini karşılamak için rahmetli Özal ve Demirel’in yaptırdığı köprü ve yollara zamda çare bulundu.

Kısaca Türk Milletine zam şikayetinde bulunurken kendi zamlarımızı da hatırlamakta fayda var derim.

Diğer Yazıları

Yorumlar

Yorumlar 600 Yorumların her türlü cezai ve hukuki sorumluluğu yazan kişiye aittir. Karar Yayıncılık A.Ş ve yazar, yapılan yorumlardan sorumlu değildir. Yorumların 600 karakteri (boşluklu) aşmaması gerekmektedir.
Bahri Polat 29 Ocak 2019 09:18
AVM'lerin fiyat artırdığını söylüyorsunuz ama bizim mahalle manavı AVM'lerden daha pahalıya satıyordu.
KARAR OKURU 24 Ocak 2019 00:19
İbrahim bey köprülerle ilgili vurgularınız dikkatimi çekiyor. Çanakkale köprüsü ile ilgili bir şeyler yazmanız mümkün mü acaba. Teşekkür ederim.
DÜP DÜRÜM 23 Ocak 2019 21:45
Gıda fiyatlarına bir darbe de McDonnald's'dan geldi. 30 cm dürüm köfte ve yaninda kola 10.99 TL.
Analogical Example 23 Ocak 2019 19:54
Birbirlerini beğenen kızlarla erkeklerin konuşmasının,tanışmasının evlenmesinin toplumsal baskıyla zorlaştırıldığı, bunların fiziksel veya mantıksal olarak birbirinden izole edildiği ortamlarda nasıl aracılara ihtiyaç oluyor ve evlilik simsarlarına gün doğuyorsa, ve bu nedenle TTK da evlilik simsarlarına bir sorumluluk yüklenmiyorsa,Gıdada da alıcı ve satıcı buluşamıyorsa simsarlara gün doğuyor. Bir muhabbet kuşunu kafese kapatıp onun yumurtlamasını beklemek gibi bir olay bu gıdada aracı olayı.
KARAR OKURU 23 Ocak 2019 21:16
0
Evlilik simsari borclar kanununda var TTK 'da yok. Kafayi karistirmissin. Cok sacma sapan ornekler.
KARAR OKURU 23 Ocak 2019 10:15
Marketlerin kira ulaşım işçilik maliyetleri arttıkça hem çiftçiye hem tüketiciye vuruyorlar
mumin kahveci 23 Ocak 2019 01:34
ibrahim bey koprulere yapilan zamlarla ilgili yazilariniza lutfen ulasim perspektifinden bakin .bu tur yazilar hem halki yanlis yonlendiriyor yasam standartini dusuruyor hem de ulasim problemini derinlestiriyor.
KARAR OKURU 23 Ocak 2019 00:24
Bir çiftçi olarak üretim planlaması ucuz girdi yani mazot gübre tohum ilaç bilgi teknoloji olacak işte ozaman başarırız Sizleri seviyorum hoşça kalın
KARAR OKURU 23 Ocak 2019 00:08
En büyük mafya gıda mafyası.herşey yasaya uygun. Çünkü kuralları kendine göre oluşturmuşlar.çok vahşi kapitalizm düzeni bu. "Bol üretim olunca fiyatlar düşer " düşüncesi boş laf. Sanki iktisat kuralları işletiliyor ülkede. Irmağa dökerler yine fiyatları ucuzlatmazlar....
KARAR OKURU 22 Ocak 2019 22:17
Ben bedava elektrik konusuna değindim ama yayınlanmadı.şimdi şu 80 tl bedava elektrik hak mi adalet mi.be çalışanım ve elektrik tasarrufu için her gün on takla atıyorum.bana değil ama çalışmayana bedava.
demir 22 Ocak 2019 20:39
doğalgaz, elektrik zamları epdk nın köprü zamları karayollarının onlar açıklar indirimler müjdeler bizim bakanlar açıklar
Gida fiyatlari konusunda tam da dediginiz gibi,aracilar kar marjlarini arttiriyor,uretici kar edemedigi icin uretmemeye basliyor,yerli uretim arzi azaliyor fiyatlar artiyor, ithalat basliyor yerli uretici sehre goc ediyor, ithalatcilar ve gemiciler ve toptancilar parakandeciler kar marjlarini daha da arttiriyor dolar artiyor ithal gida fiyati artiyor.Dolardan Ulasim maliyeti tonluk kamyonlar icin bu kadar fiyat arttirmaz.
Gida fiyatlari konusunda tam da dediginiz gibi,aracilar kar marjlarini arttiriyor,uretici kar edemedigi icin uretmemeye basliyor,yerli uretim arzi azaliyor fiyatlar artiyor, ithalat basliyor yerli uretici sehre goc ediyor, ithalatcilar ve gemiciler ve toptancilar parakandeciler kar marjlarini daha da arttiriyor dolar artiyor ithal gida fiyati artiyor.Benzin fiyati artiyor yerli uretici uretimi birakiyor.Dolardan Ulasim maliyeti tonluk kamyonlar icin bu kadar fiyat arttirmaz.
Kremalı Püskevit 22 Ocak 2019 19:21
Koprulere hazine garantisi veren kimdir?Siyasetci midir?Burokrat midir? Yoksa her ikisi midir?Gecilmeyen, pahali yapildigi soylenen koprulere Hazine garantisi verilirken donemin Hazinedeki burokratlari,ulastirma bakani ve hazineden sorumlu bakani, hazine garantisini nasil hesapladiklarini nasil risk analizi yaptiklarini cikip aciklamayacak midir?
KARAR OKURU 22 Ocak 2019 18:29
Marketler aç gözlü .
Vatandas 22 Ocak 2019 18:21
Halk haramda ... ter dökmeden para kazaniyorlar ... oy ugruna Devletin mallari bedava dagitiliyor ... gelecek cok zor ... ama bir musibet 1000 nasihatten iyidir
KARAR OKURU 22 Ocak 2019 18:06
Bim markettede fiyatlar katlandı.bim ey marketler sınıfıba giriyormu gitmiyormu.
Köyde yaşayanlar da yazları biz köyümüze gittiğimizde de süt, yoğurt, yumurta gibi ihtiyaçlarımızı ilçede yeni açılmış, ülke çapında yaygın marketler zincirlerinden karşılıyoruz. Bunu da maharet sanıyoruz. Hem sağlıktan oluyoruz hem paradan... Ne güzel değil mi... selam ve dua ile...
kararlı 22 Ocak 2019 15:07
demeyeyim demeyeyim diyorum ama ibram bey boş yazı olmuş... semt pazarlarınıda mı avm ler yönetiyor. bazı ürünler semt pazarında daha pahalıya satılıyor.
Abdullah hasan 23 Ocak 2019 09:03
0
sen hangi semtin pazarına gidiyorsun ki farkı görmüyorsun.
Bir Not: 22 Ocak 2019 14:27
Gelismis ulkelerde emeklilik yasi 65. Bizde 38 yasinda emekli olanlar var. Turkiye'deki resmi arac sayisi Almany ve Japonya gibi gelismis ulkeleri 20 ye katliyor. Eeee zam yapmadan, bunlar nasil odenecek. Milyonlarca ne idi belirsiz suriyelilerin barinmasi, devletin imkanlarinin peskes cekilmesi vs...
KARAR OKURU 22 Ocak 2019 13:31
Marketleri kapat olsun bitsin.Dunyada gida ucuzluyor. Buyuk Halk Pazarlari kur.Yap ithal. Bu yerlerde sat . Vatandas ucuz alsin.Bizde yuzde 300 kazanmayinca olmaz.Koylu edebiyatini birak.Herkes uyanik.Serbest piyasa kurallarina uymak lazim.
KARAR OKURU 22 Ocak 2019 13:21
Normal bir ulkede iktidar toplumun hizmetinde, ekonominin hizmetindedir. Ekonomide verimliligin, uretimin ve rekabet gucunun gelismesini saglayan tedbirler alir, boylece ekonomi gelisir, toplumun refahi artar, fakirlerin de durumu iyilesir. Turkiye' de toplum ve ekonomi iktidarin hizmetinde. Iktidar iktidarda kalabilmek icin ekonomiyi gelistirici degil, yikici ne kadar tedbir varsa aliyor: faizler yukseldi, indir emri veriyor, fiyatlar artinca indir baskisi yapiyor, YID ile vergileri carcur ediyor, kamuyu vasifsiz iscilerle dolduruyor vb. Iktidarda kalmak icin sorumsuz bir cahil yonetimi bu..
KARAR OKURU 22 Ocak 2019 13:20
Yıllardır hükümet tarladaki fiyat ile marketteki fiyat farkını yok edeceğiz der ama bir türlü olmaz. Yıllardır Ramazan gelir gıdaya zam olur. Yıllardır Kurban bayramı gelir kurbana zam olur. Bu hep böyle olur. Bir kişi de tutup Tarım bakanına hesap sormaz. Tarım bakanlığı ülkenin en başarısız bakanlığıdır. Yazar ve yorum yapanlar uyumayın gözünüzü açın. Bunların sebebi beceriksiz Tarım bakanlığı bürokrasisi.
ati 22 Ocak 2019 13:00
devlet iki başlı görünüyor. cb ve meclis. otorite ve güven çok azaldı. yargı da cb ve akpartinin vesayetinde davranıyor gibi. en azından algı böyle. bu yüzden rantiye ve bürokrasi ''gemi azıya aldı''... söz dinlemiyorlar, tehditlere de aldırmıyorlar. insanların tüketmek zorunda olduğu tüm ürün kalemlerine saldırıyorlar. korkunç karlar ediyorlar. devlet ne mi yapıyor? izliyor... arada bir cb tehditkar bir kaç cümle söyleyip ''gaz alıyor'' . o kadar. bu seçimlerde bir ders gelecek gibi.
D 22 Ocak 2019 12:11
Kardeş 10 milyonu bedava bakarsan tabiki bu insanlar üretim yapmaz. Köyünden gelip açım deyip partiden iki tane adam buldunmu heleki iki üç tane de oyun varsa tamam sosyal yardımı da cebe indirdi mi e evde bir yaşlı veya birden fazla yaşlı üstüne de özürlü varsa tamam bakım parası kim gider tarla sürer. Dünyanın hiç bir ülkesinde oy verecek diye bu kadar insan bedava bakılmaz. Bunun yanında aynı kişiler bir de belediyelerden yardı alıyor kuponla ekmek veya çeklerle belirli marketlerden alış veriş. Bu ülkede üretim olurmu. Fakirmi ver devletin ekilmeyen b
KARAR OKURU 22 Ocak 2019 15:16
1
Çalışan yokki bu milleti TV diziler bozduğu dizilerde çalışan gördün mü herkes lüks yaşıyor ama yorulanyok
KARAR OKURU 22 Ocak 2019 11:50
Biraz da işin temeline in. Doları artıran saldiriyi sebebini anlat.anca etiket ekonomistligi yapiyorsun
15TemmuzGazisi 22 Ocak 2019 11:46
Perakendecilik ile alakası yok tamamen yakıt fiyatı yüksek olduğu için böyle. Ürünler tarladan şehirlere ışınlanarak gelmiyor. Yakıttaki vergiyi kaldırın ve petrol piyasasında ucuzlayan petrole rağmen fiyatı indirmeyen pompacıların peşine düşün soğancıların değil. Devletin kendisi enflasyonla mücadele etmiyor, ediyormuş gibi yapıyor sadece. Elektriği doğalgaza zam yaparak mücadele mi olur? Bu yapılan zamlar üreticiye, 'üretme, satma' tüketiciye ise 'alma' demektir. Ama millet anlamadığı için ekonomiden, her şeyin sebebinin harcamadan alınan vergi ol
KARAR OKURU 22 Ocak 2019 11:45
Abd teror devletini kurabilmek icin ekonomiye saldiriyor.ibo gibilerde zam diyor ekonomi yazisi kasıyor.
musto 22 Ocak 2019 11:26
Planlama olmadan bir şey olmaz bu sene soğan az seneye soğan ekeriz nohut fasülye olmaz teşvikleri yandaşa veririz şu kadar teşvik verdik diye övünürüz bir kasabada bir ziraat birde veteriner olur onlar da evrak işi ile uğraşır toprak analizi istenir rasatgele bir yerden toprak alınır oy veren de alan da bu durumdan memnun boş yer havanda su döğüyoruz.
Hasan Hacıoğlu 22 Ocak 2019 10:51
2010 yılında marketlerin kira elektrik işçi ücretleri ne idi.2018 de nedir? Bunu da hesaplayıp öyle yorum yapmak gerekir ki sağlıklı değerlendirme olsun.
SOĞAN İLE İLGİLİ YORUMYAPMAK İÇİN İRFAN DONAT'IN (Bloomberg HT) YAZISINI OKUMAK LAZIM
Karar Okuru 22 Ocak 2019 09:42
Zamlari ben yapiyorum. Ben yapiyorum, oluyor.
Menderes Fırat 22 Ocak 2019 09:18
Bence Sayın yazarın teşhisi doğru değil. Yazarın iddiasını doğru kabul edersek Türkiye'deki tüm market ve AVM'lerin bir araya gelip ortak fiyat belirledikleri anlamı çıkıyor. Böyle bir şeyin gizli kalması mümkün değil. Hatta bu durumda pazarcılar da bu komplonun içinde. Bence sorun basiretsiz Ankara bürokrasisinde. Kendimizden bir örnek: Kardeşim besi danası yetiştiriyor. Bürokrasi üretim-tüketim dengesini kuramadığı için ithalata yöneldi. Bizim danalar elde kaldı. Battık.
KARAR OKURU 22 Ocak 2019 08:25
Üretim çok olunca bu zincir marketler fiyat indirmek zorunda kalmıyor mu? Marketle uğraşmak yerine öngörülebilir üretime dayalı tarım politikaları istemeliyiz. Madem üretim artınca fiyat düşüyor o zaman üretimi artiralim
KARAR OKURU 22 Ocak 2019 11:43
2
Ha deyince üretim yükselmiyor,tarlada emek vereceksin ,dikeceksin,bakacaksin daha sonrada satacaksin.Lafla üretim artmiyor.
KARAR OKURU 22 Ocak 2019 19:27
0
Evet eğer kendi ürunlerimizi kendimiz üretebilseydik dediğiniz gibi fazla uretime bağlı olarak ürunlerin fiyatı düşmesi gerekirdi ancak biz ithalat yaptığımız için ve doğal olarak ithal ettiğimiz ürünlerin fiyatlarıda dolara bağlı olarak arttığından talep degil maliyet enflasyonu ile karşı karşıyayız ve tek çözüm bu yanlış politiladan vazgeçilip üretim odaklı politika izlenilmeli.
Raşit 22 Ocak 2019 08:19
Sn.yazar irtica gelecek korkusu paranoya sayılmaz.Nedeyse gerçekleşiyordu. Onun için hani geldi mi diye sormanız yersiz olmuş.Eğer hain 15 temmuz darbe girişimi başarılı olsaydı ülkeye ne gelecekti İsveç demokrasisi mi..
Pori 22 Ocak 2019 10:33
1
Olayı yine 15 temmuza bağladınız ya, helal olsun
Raşit 22 Ocak 2019 15:17
2
Özür, 08.19 yorumum , Sn.Elif Çakır'ın irtica korkusu ile ilgili bugünkü yazısına olacaktı.sehven yapılmış bu hata için tekrar özür dilerim..
KARAR OKURU 22 Ocak 2019 07:46
Biz üreticiyiz, bu iktidar döneminde üreticinin perişan oldu. en küçük bir sarsıntıda ithal kozunun devreye sokulup üreticiyi şamar oğlanına çevirenler şimdi sağa sola saldırıyor, günaydın. Üreticiyi bu kadar küstürürsen istihdam biter, vergiyi veren biter. Sonrada böyle hiç birşey üretmeyen ama herşeyi satan güçlü marketler çıkar, sende onlara mahkum olursun. Ulufe dağıtım işi bitirilip adam gibi ülke yönetilmeli yoksa bu günleride çok ararız.
X

Her an haberdar olmak ister misin?

Aşağıdaki butona basarak tüm haberlerimizden anında haberdar olabilirsin. Tıpkı telefonunda olduğu gibi sana bildirimler göndereceğiz. Bu servisi dilediğin zaman iptal edebilirsin.

TIKLA HABERLER ANINDA ULAŞSIN