İnsan, bahtına müdâhale edebilir mi? Dayağın bile nasiple yenileceğine inanarak, bahtın açılmasını beklemek mi gerekir yoksa baht hep açıktır da biz mi görmeyiz?

Behrengî'nin, "Feleğin Peşinde" masalında, tâlihini sorgulamak için feleği arayıp bulan genç, feleğin kendisine gösterdiği kısmetleri bir bir teper. Yaptığı aptallıkları da başının ağrısından kurtulmak için bir aptalı yemesi gereken kurda anlatır. Neticede kurt, bir aptalı yiyerek baş ağrısından kurtulur.

Önüne gelen kısmeti tepmekte mâhir olanlardan biri de Tıkandı Baba’dır. Sultan ll. Mahmud zamanında yaşamış Tıkandı Baba, nasip çeşmesinin tıkandığını rüyâsında öğrendiğinden bu ismi alır. Bunu duyan Pâdişah, her gün, her bir dilimin altında altın olan bir tepsi baklava yollar. Daha sonra Baba'nın tepsiye hiç dokunmadan sattığını öğrenir. İşin peşini bırakmaz. Tıkandı Baba’yı saraya çağırır. Hazîneden, kürekle nasibini almasını ister. Fakat Baba, küreği tersine daldırır. Sonunda Pâdişah, uygun bir yerde eline bir taş alıp ne kadar uzağa atarsa oraya kadar toprağın kendisinin olacağını söyler. Zavallı adam, eline ağır bir taş alır ve uzağa değil, havaya atar. Taş gelip başına düşer ve ölür. Bunun üzerine Sultan Mahmud, meşhur sözünü söyler:

"Vermeyince Mâbud, neylesin Sultan Mahmud"

Tıkandı Baba hikâyesine atfen mi söylediği bilinmez ama, Ziyâ Paşa'nın meşhur beyiti bu durumu pek güzel açıklıyor:

“Bî-baht olanın bağına katresi düşmez
Bârân yerine dürr-i güher yağsa semâdan
(Gökyüzünden yağmur yerine inci yağsa, bahtsız insanın bağına bir tâne bile düşmez)

Binbir Gece Masalları’nda da güzel bir baht hikâyesi var. Habbal Hasan hikâyesinde Sâdi ve Suat isminde iki arkadaş baht üzerine bir iddiâya girerler. Sâdi, fakir bir urgancı olan Hasan'a iki kere altın verir ve işleterek zengin olmasını söyler. Hasan, her seferinde altınları kullanamadan, tâlihsiz kazâlar sonucu kaybeder. Sâdi, Hasan'a ne verilse işe yaramayacağı kanaatindedir. Suat ise ilâhî bir tesâdüfün, altınların yapamadığı işi yapabileceğine inanır. Hasan'a bir kurşun parçası verir ve saklamasını ister. Bir gece Hasan'ın balıkçı komşusuna, ağını tâmir etmek için kurşun parçası gerekir. Sabah balığa çıkacağından âcildir. Kurşunu Hasan'da bulur ve ertesi gün ilk avladığı balığı Hasan'a gönderir. Balığın ağzından bir elmas çıkar. Netîcede bu elmas, Hasan'ı zengin eder. Hasan, altınları kaybettiği için Sâdi'ye mahcub olsa da kısmetten öteye gidemeyeceğinin farkındadır. Her seferinde tevekkülle işine devam eder. Kurşun parçasını, "Ya nasib!" diye saklar.
…..
Olucak bir kişinin bahtı kavî tâlii yar
Biti dahî mahallinde anın işe yarar

Bir insanın bahtı açıksa îcabında bitinin bile işe yarayacağını ifâde eden bu beyit, Kânûnî’nin veziri ve dâmâdı Rüstem Paşa için söylenmiştir. Diyarbakır Vâlisi Rüstem Paşa hakkında, cüzzamlı olduğu dedikodusu çıkar. Ona kızını vermeye niyetli olan ve söylenenlerin doğruluğunu öğrenmek isteyen Sultan, Diyarbakır'a bir hekim yollar. Hekim, Paşa'nın üzerinde bit bulursa cüzzamlı olmadığına delildir. Çünkü cüzzamlı insanda bit olmazmış. Paşa'nın üzerinden bit çıkar ve hem dâmât hem sadrazam olur. Artık bir adı da, “kehle-i ikbâl Rüstem Paşa"dır.

Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın yerine kimin geçeceğine dâir tahminler, yorumlar havada uçuşuyor. Kehle-i ikbâl, hangi bakandan çıkacak? Devlet kuşu kime konacak? Hangi dâmâdın bahtı açılacak? Kim bedbaht olacak?

Cevâbı belli değil mi?

Ya taht ola ya baht ey ser-firâz
Görelüm nice emr eder bî-niyâz (Behiştî)

Not: Beyitteki taht, kaybetmek/ölmek anlamına geliyor.