Kıbrıs’ta çözüm umudu var mı?

Bu soruyu, 30 küsur yıllık köşe yazarlığım sırasında kendime ve okuyucuya kaç kez sorduğumu doğrusu hatırlamıyorum. Ama eminim çok kez sormuş, çoğunda da cevabım olumsuz olmuştur. Bu kez de farklı olmayacak; tarafların pozisyonu ve dünyanın hâli düşünüldüğünde, BM Genel Sekreterinin Kişisel Temsilcisi Holguín’in tüm çabalarına rağmen tıkanıklığın aşılabilmesinin mümkün görünmediğini tekrarlayacağım.

Çünkü her şeyden önce Rum tarafı; koşullu görüşmeye, tarih ve süreç belirlemeye hazır değil. KKTC Cumhurbaşkanı Erhürman’ı yumuşatmak ve BM’nin de belli ki gözünü boyamak için ortaya attıkları 19 maddelik güven artırıcı önlem paketinin hiçbir maddesi, “Uzlaşmazsak ne olur?” sorusunun cevabını içermiyor, müzakere süresine sınır koymuyor. Oysa yeni kapıların açılmasıyla, futbol karşılaşmalarıyla sorunun aşılması ya da çözülmesi çok zor.

Zaten öneri paketinin geneli, Türklerden çok Rumların, biraz da Maronitlerin beklentilerini yansıtır nitelikte. Çözüm olmadan yerleşim birimlerinde Rum adlarının kullanılmasının; Maraş’ın neredeyse karşılıksız biçimde, “Rum tarafına jest olsun ama Mağusa Limanı da AB tarafından yönetilsin” diye verilmesinin mantıken açıklanabilecek bir tarafı yok. Bana makul gelen tek maddesi, 2017’de Crans-Montana’da bırakılan yerden başlanılması önerisi.

Türk tarafı haklı olarak süreci önemsiyor; sınırı ve sonucu belli olmayan bir müzakereye daha başlayıp, sonuç getirmeyen konuşmalarla zaman kaybetmek istemiyor. Kabaca, “ya yaşayabilir federal bir çözüm olsun ya da iki devlet bir arada yaşasın” diyor. Aslında hepsinin parametreleri belli ancak Rum tarafında samimi bir çözüm iradesi yok. Daha doğrusu güç paylaşımına, 1960 Cumhuriyeti’nin temel egemenlik anlayışını canlandırmaya hazır değil.

Diğer yandan, pazartesi günü İKV çatısı altında buluştuğumuz uzman, emekli diplomat ve hukukçuların arzu ettiği, BM kararlarına rağmen mümkün olduğunu söylediği iki devletli çözüme ulaşmak da imkânsıza yakın. İstediğimiz kadar BM Güvenlik Konseyinin (BMGK) 186, 541 ve 550 sayılı kararlarının hukuki zafiyetlerinden yararlanalım, Kıbrıs Cumhuriyeti’nin AB’ye katılımının problemli olduğunu söyleyelim; bizi dinleyecek devlet bulmak, KKTC’nin tanınmasını sağlamak imkânsıza yakın.

1960 Cumhuriyeti’nin kurucu iradesinden yola çıkıp Türklerin kendi kaderini belirleme hakkı olduğunu söylemek de fark yaratacak bir argüman sayılmaz. Sonuçta karşımızda 10 numaralı protokolle AB’ye katılmış, egemenliği fiilen olmasa dahi hukuken tüm ada üstünde tanınmış bir “devlet” var. Bu statükoyu ya güç kullanarak veya şu an Türkiye ve KKTC’nin benimsediği gibi ön koşullu müzakereyle değiştirebiliriz.

Böylece Rum ve tabii ki Türk tarafı müzakereler sonrasında ortaya çıkan yeni yönetim tarzını ve paylaşım biçimini beğenmezse, şu anki fiilî durum hukuki hâle dönüşür. BM Güvenlik Konseyi de alacağı bir kararla bunu baştan kabul eder. İdeal bir müzakere ortamında, ikinci olasılığın parametreleri de görüşülür. Sınırların nasıl belirleneceği, isteyenlerin nasıl geri dönebileceği, mülkiyet sorununun ne şekilde çözüleceği tartışılır.

“Bu kadarı başarılır mı?” derseniz buna da cevabım hayır olur. Zaman sınırlamasını bile kabul etmeyen Rum tarafı ötesine bence geçmez. AB kolay kolay pozisyonundan taviz vermez. Dünyada bunca kanlı sorun varken, İran’la Amerika ve İsrail savaş hâlindeyken, Ukrayna’daki “özel operasyon” bitmemişken; bir de üstelik Amerika, Çin ve Rusya, Avrupa’yı dışlayıp tam da uzlaşmaya, dünyayı etki alanlarına bölmeye hazırlanırken Kıbrıs pek kimsenin umurunda olmaz.

Türkiye de sanırım statükoyu kökünden sarsacak bir adım atmaz. KKTC ise çok olasıdır ki bir süre daha arafta kalmaya, tanınmışlıkla tanınmamışlık arasında varlığını sürdürmeye mahkum yaşar. Umarım tanınmamışlığa atfettiği sorunlarını kendi içinde alacağı hukuki, mali, siyasi ve diğer tedbirlerle aşmaya gayret eder. Müzakereden de müzakere için ön koşul koymaktan da vazgeçmez. Olumsuz çıkabilecek BM raporlarından çekinmez…

YORUMLAR (2)
YORUM YAZ
İÇERİK VE ONAY KURALLARI: KARAR Gazetesi yorum sütunları ifade hürriyetinin kullanımı için vardır. Sayfalarımız, temel insan haklarına, hukuka, inanca ve farklı fikirlere saygı temelinde ve demokratik değerler çerçevesinde yazılan yorumlara açıktır. Yorumların içerik ve imla kalitesi gazete kadar okurların da sorumluluğundadır. Hakaret, küfür, rencide edici cümleler veya imalar, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar içeriğine bakılmaksızın onaylanmamaktadır. Özensizce belirlenmiş kullanıcı adlarıyla gönderilen veya haber ve yazının bağlamının dışında yazılan yorumlar da içeriğine bakılmaksızın onaylanmamaktadır.