Yapay Zekâ ve Film Şeridi Gibi Hayatlar

13 Kasım günü ilginç bir video X'te (Twitter) dolaşıma girdi. Bu yazının yazıldığı sırada 20 milyondan fazla izlendiği söyleniyor.

Hayatın garip bir cilvesi; yapay zekâyla yapılmış, henüz var olmayan bir filmin fragmanı, 1903 yılında yazılmış, savaşın insan üzerindeki yıkıcı etkilerini anlatan bir şiir ve 1915 yılından kalma teatral bir seslendirmeyle taçlanıyor.

Fragman, Nürnberg semalarında 1561 yılında görüldüğü iddia edilen gök cisimlerini konu ediniyor. Farklı tarihsel dönemleri bir araya getiren görüntülerde Kraliçe I. Elizabeth'i, Nikola Tesla'yı ve Adolf Hitler'i çağrıştıran figürlere rastlamak mümkün.

Fragmanı izlemek isteyenler buyursunlar:

https://x.com/tupacabra/status/2121357879341166683

1903 yılında Rudyard Kipling'in Beş Ulus (The Five Nations) kitabında yayımlanan şiirin temposu enteresan. Asker botlarının yere vuruşlarından çıkan seslerin ritmiyle yazılmış; savaşın ve militarizmin insanı delirten vahşetini ve tekdüzeliğini adeta beyninize asker postallarıyla mıhlayan bir şiir.

Burada küçük bir parantez açmak gerekiyor. Kipling, aslında Britanya emperyalizminin önemli edebî savunucularından biriydi. Dolayısıyla kendisini antimilitarist bir şair olarak tanımlamak pek mümkün değil. Ancak bu şiirinde, savaşın insan ruhunda yarattığı tahribatı olağanüstü bir başarıyla anlatıyor.

Rudyard Kipling'in İngilizce yazdığı bu şiir ne kadar etkileyiciyse, tiyatro sanatçısı Taylor Holmes'un teatral okuyuşu da bir o kadar çarpıcı. Hani derler ya, karşısındakine geçiyor, tam o cinsten.

Yapay zekâ böyle bir şiir yazabilir mi? Bence hayır! Her ne kadar harika görüntüler ve ses efektleri yaratmada mahir olsa da bir askerin ümitsizliğini, savaşın trajedisini, insanın makineleşmesinin korkunçluğunu anlatacak kifayette değil henüz akıllı makinelerimiz.

Şiirin Türkçe bir tercümesini yapmaya çalıştım. Bu vesileyle Rudyard Kipling'in Çizmeler isimli şiirini aşağıda sizlerle paylaşacağım.

Şiirin kendisi kadar, 1915 yılındaki ses kaydının başında Taylor Holmes'un dilinden dökülen şu kelimeler de şiire bir başka anlam katıyor, adeta dinleyicisini büyük bir hipnoza hazırlıyor:

“Gerçek bir savaşın içinde bulunmamış olan bizler, savaşın en korkunç yönlerinden pek az haberdarız. Bunların en dehşet vericilerinden biri, piyade askerlerinin uzun ve zorunlu yürüyüşler sırasında zihinlerine çöken dayanılmaz baskıdır. Çevrelerinde durmaksızın yürüyen ayakları seyretmekten akıllarını bütünüyle yitiren askerler olduğu bilinmektedir.”

Ve şimdi Rudyard Kipling'e kulak verme zamanı:

Rap-rap-rap-rap-Arşınla Afrika'yı!
Dene-dene-dene-dene-başka şey düşünmeyi!
(Bot-bot-bot-bot-iner kalkar yine!)
Tezkereyi bekleme!

Yedi-altı-on bir-beş-bugün yirmi dokuz mil!
Dört-on bir-on yedi-otuz iki mil de dün!
(Bot-bot-bot-bot-iner kalkar yine!)
Tezkereyi bekleme!

Bak-ma-bak-ma-önündekine sakın bakma!
(Bot-bot-bot-bot-iner kalkar yine!)
Er-er-er-er-er-çıldırır baka baka!
Tezkereyi bekleme!

Dene-dene-dene-dene-başka şey düşünmeyi!
Al-lah-ım-ak-lı-mı-ko-ru-lüt-fen!
(Bot-bot-bot-bot-iner kalkar yine!)
Tezkereyi bekleme!

Say-say-say-say-bak ki kaç mermin kalmış!
U-yuk-lar-san- binerler tepene!
(Bot-bot-bot-bot-iner kalkar yine!)
Tezkereyi bekleme!

Biz-da-ya-nı-rız-açlığa, susuzluğa, yorgunluğa!
Ama-yok-yok-yok-yok-hep o botları görmeye!
Bot-bot-bot-bot-iner kalkar yine!
Tezkereyi bekleme!

Gün-düz-pek-zor değil, tertipler yanımızda!
Ama-gece-getirir-kırk milyarını sıra sıra!
Bot-bot-bot-bot-iner kalkar yine!
Tezkereyi bekleme!

Ben-tam-altı-hafta-cehennemde yürüdüm, bilirim!
Ne-ateş-ne-şeytan-ne-karanlık-hiçbiri değil!
Yalnız bot-bot-bot-bot-iner kalkar yine!
Tezkereyi bekleme!

YORUMLAR
YORUM YAZ
İÇERİK VE ONAY KURALLARI: KARAR Gazetesi yorum sütunları ifade hürriyetinin kullanımı için vardır. Sayfalarımız, temel insan haklarına, hukuka, inanca ve farklı fikirlere saygı temelinde ve demokratik değerler çerçevesinde yazılan yorumlara açıktır. Yorumların içerik ve imla kalitesi gazete kadar okurların da sorumluluğundadır. Hakaret, küfür, rencide edici cümleler veya imalar, imla kuralları ile yazılmamış, Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar içeriğine bakılmaksızın onaylanmamaktadır. Özensizce belirlenmiş kullanıcı adlarıyla gönderilen veya haber ve yazının bağlamının dışında yazılan yorumlar da içeriğine bakılmaksızın onaylanmamaktadır.