ABD’de 11 Eylül saldırılarının planlayıcısı olmakla suçlanan Halid Şeyh Muhammed’in FBI ajanlarına verdiği ifadelerle ilgili kritik bir karar çıktı. Askeri yargıç, CIA’nın geçmişte uyguladığı işkence ve ağır sorgulama yöntemlerinin etkisinin devam ettiğine hükmederek söz konusu ifadelerin duruşmada delil olarak kullanılmasını engelledi.
Karar, 11 Eylül saldırılarının 25. yıl dönümü yaklaşırken görülen davanın seyrini değiştirebilecek nitelikte. Savcılık, karara itiraz ederse 2012’den bu yana sonuçlanamayan davanın başlaması daha da gecikebilir.
Duruşmanın 5 Haziran 2028’de başlaması planlanıyor.
İTİRAFLARIN ARKASINDA CIA SORGULARI VAR
Halid Şeyh Muhammed, 2003 yılında yakalandıktan sonra CIA tarafından yurt dışındaki gizli gözaltı merkezlerinde tutuldu. 2006’da Guantanamo Körfezi’ne nakledilene kadar dış dünyayla iletişim kurmasına izin verilmedi.
Gazete Oksjen’de yer alan haberine göre, CIA'nın sorgulama programında Muhammed'e, aralarında 183 kez uygulanan su tahtası işkencesinin de bulunduğu ağır yöntemler uygulandı. Savcılık, bu dönemde elde edilen ifadeleri davada kullanmaktan vazgeçmişti.
Ancak Muhammed’in 2007’de Guantanamo’da FBI ajanlarıyla yaptığı görüşmelerde verdiği ifadeler de şimdi yargı kararıyla delil kapsamının dışına çıkarıldı.
Yargıç Yarbay Michael Schrama, 45 sayfalık kararında savcılığın Muhammed’in FBI’a verdiği ifadelerin gönüllü olduğunu yeterli kanıtla ortaya koyamadığı sonucuna vardı.
“CIA’NIN PSİKOLOJİK BASKISI DEVAM ETTİ”
Schrama, Muhammed’in Guantanamo’daki sorguları sırasında CIA tarafından uygulanan psikolojik baskının etkilerinin sürdüğüne dikkat çekti.
Kararda ayrıca FBI ajanlarının Muhammed’e susma hakkı bulunduğunu, avukat talep edebileceğini ve söyleyeceklerinin mahkemede aleyhine kullanılabileceğini açıkça bildirmediği tespitine yer verildi.
Savunma avukatları, CIA’nın yıllarca süren tecrit ve işkence uygulamalarıyla Muhammed’i sonraki sorgulamalarda yetkililerin duymak istediği bilgileri vermeye şartlandırdığını savunuyordu.
Muhammed’in avukatı Gary Sowards, kararı hükümetin işkenceye başvurmaması gerektiğini hatırlatan önemli bir karar olarak değerlendirdi.
YAKLAŞIK 3 BİN KİŞİNİN ÖLÜMÜNDEN SORUMLU TUTULUYOR
Halid Şeyh Muhammed, New York, Pensilvanya ve Pentagon'u hedef alan 11 Eylül saldırılarının planlayıcısı olmakla suçlanıyor. Saldırılarda dört yolcu uçağı kaçırılmış, yaklaşık 3 bin kişi hayatını kaybetmişti.
Savcılık, Muhammed’in 1990’lı yıllarda saldırı planını hazırladığını, planı Usame bin Ladin’e sunduğunu ve saldırıda kullanılan hava korsanlarının seçilmesi ve eğitilmesine yardımcı olduğunu ileri sürüyor.
SAVCILARIN DELİL SEÇENEKLERİ DARALIYOR
Muhammed’in FBI’a verdiği ifadelerin kullanılamaması, savcılığın elindeki önemli delillerden birini ortadan kaldırıyor.
Savcıların bundan sonraki süreçte belgeler, telefon dinlemeleri ve diğer görüşmelerin kayıtları gibi delillere dayanması bekleniyor. Ancak bu materyallerin bir bölümü de davada tartışma konusu.
Başsavcı Tuğamiral Aaron C. Rugh, savcılık ekibinin kararı değerlendirdiğini ve itiraz edip etmeyeceklerine kısa süre içinde karar vereceklerini açıkladı. Savcıların normal koşullarda itiraz için beş günü bulunuyor; gerektiğinde ek süre talep edilebiliyor.
DİĞER SANIKLARIN İFADELERİ İÇİN KARAR VERİLMEDİ
Yargıç Schrama, davadaki diğer sanıklar Walid bin Attash ve Mustafa el-Hawsawi’nin itiraflarının delil olarak kullanılıp kullanılamayacağı konusunda henüz karar vermedi.
Daha önce farklı bir yargıç, Muhammed’in yeğeni Ammar el-Baluchi’nin itiraflarını delil kapsamı dışında bırakmıştı. El-Baluchi, bazı hava korsanlarının finansman ve seyahat işlemlerine yardımcı olmakla suçlanıyor.
USS Cole saldırısı davasında da benzer bir karar verilmiş, başka bir askeri yargıç CIA’nın Abd al-Rahim el-Nashiri’ye işkence yaptığını tespit ederek itirafının kullanılmasını engellemişti.
DAVA 14 YILDIR SONUÇLANMAYI BEKLİYOR
11 Eylül davasında sanıklar ilk kez 2012’de hakim karşısına çıktı. Ancak duruşma öncesi hukuki tartışmalar ve CIA'nın sorgulama programına ilişkin deliller nedeniyle dava bugüne kadar esas aşamasına geçemedi.
Davada bugüne kadar dört farklı yargıç, sanıkların işkence altında verdikleri ifadelerin hukuki durumunu değerlendirdi.
Yargıçlardan biri beşinci sanık Ramzi Binalshibh’i yargılanmaya uygun olmadığı gerekçesiyle davadan ayırmıştı. Binalshibh’in avukatları ise bu durumun CIA tarafından uygulanan işkencelerin sonucu olduğunu savundu.
Yeni kararın ardından 11 Eylül saldırılarının sorumlularının yargılanmasına yönelik süreçte bir hukuki engel daha ortaya çıkmış oldu.
