Avrupa Birliği, küresel dengelerin hızla değiştiği bir dönemde Kanada ile ilişkilerini bugüne kadar görülmemiş bir seviyeye taşımaya hazırlanıyor. Avrupa Birliği ile Kanada arasındaki tarihi yakınlaşmanın arkasında yalnızca ekonomik ve güvenlik gerekçeleri bulunmuyor. Her iki tarafın ABD Başkanı Donald Trump yönetimiyle ilişkilerinde yaşadığı gerilim, yeni ortaklık arayışının başlıca jeopolitik nedenlerinden biri olarak öne çıkıyor.
The New York Times’ın 16 Eylül tarihli haberinde de öne çıkarılan gelişme, Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’in Strasbourg’da Avrupa Parlamentosu’nda yaptığı yıllık “Birliğin Durumu” konuşmasında duyuruldu. Von der Leyen, Kanada’nın AB’nin ilk “associate member”ı olmasının önünü açmak istediğini söyledi.
VON DER LEYEN: KANADA İLE İLİŞKİYİ EN ÜST SEVİYEYE ÇIKARMAK İSTİYORUZ
Von der Leyen, dünyadaki artan jeopolitik gerilimlere işaret ederek AB’nin güvenilir ortaklarla yeni ilişkiler kurması gerektiğini söyledi.
Kanada ile Avrupa’nın demokrasi, Ukrayna’ya destek, savunma, kritik ham maddeler ve tedarik zincirleri başta olmak üzere birçok konuda ortak hareket ettiğini belirten von der Leyen, yapay zekâdan iklim değişikliğine ve Arktik bölgesine kadar geniş bir iş birliği alanına dikkat çekti.
Von der Leyen’in teklifi Avrupa Parlamentosu üyeleri tarafından ayakta alkışlandı. Komisyon Başkanı daha sonra salonda bulunan Kanada Başbakanı Mark Carney’in yanına giderek kendisine sarıldı.
AB TARİHİNDE BİR İLK OLACAK
Ancak “associate member” statüsünün ne anlama geleceği henüz net değil. AB’nin mevcut antlaşmalarında böyle bir üyelik kategorisi bulunmuyor. Dolayısıyla Kanada için düşünülen modelin hukuki ve kurumsal çerçevesinin baştan oluşturulması gerekecek. Teklifin hayata geçirilebilmesi için AB üyesi ülkelerin de onayı gerekiyor.
Reuters’a konuşan bir AB diplomatı, teklifin kurumlar içinde de sürpriz yarattığını belirterek henüz statünün tam olarak ne anlama geleceğinin bilinmediğini söyledi. Bazı üye ülkelerin geçmişte benzer esnek üyelik modellerine mesafeli yaklaştığı da belirtiliyor.
TAM ÜYELİK DEĞİL
Kanada Başbakanı Mark Carney ise daha önce yaptığı açıklamada Ottawa’nın Avrupa Birliği’ne tam üye olmayı hedeflemediğini açıkça belirtmişti.
Carney, hedeflerinin AB ile “benzersiz bir ittifak” oluşturmak olduğunu söylemiş, Kanada ve Avrupa’nın aynı değerleri ve birçok ortak önceliği paylaştığını ifade etmişti.
Dolayısıyla tartışılan model, Kanada’nın AB kurumlarına klasik bir üye devlet gibi katılmasından ziyade ekonomik, güvenlik ve teknoloji alanlarında çok daha ileri düzeyde bütünleşmesini öngören yeni bir ortaklık statüsü olarak şekilleniyor.
SAVUNMADAN YAPAY ZEKÂYA GENİŞ İŞ BİRLİĞİ
Von der Leyen’in çizdiği çerçeveye göre Kanada ile AB arasındaki yeni ilişki modelinde;
savunma sanayii, ekonomik güvenlik, ileri imalat, yapay zekâ ve teknoloji, enerji, kritik mineraller, batarya teknolojileri, kuantum teknolojileri, siber güvenlik ve Arktik bölgesindeki iş birliğinin geliştirilmesi hedefleniyor.
AB ile Kanada zaten kapsamlı bir serbest ticaret anlaşması olan CETA üzerinden yakın ekonomik ilişkilere sahip. Yeni modelin, mevcut ticaret ortaklığının çok daha ötesine geçmesi amaçlanıyor.
TRUMP DÖNEMİNDE KANADA YÖNÜNÜ AVRUPA’YA ÇEVİRİYOR
Girişimin arka planında Kanada ile ABD arasındaki ilişkilerde yaşanan sertleşme de bulunuyor.
Başbakan Carney, ABD ile yaşanan ticari gerilimlerin ardından Kanada ekonomisinin Washington’a bağımlılığını azaltmaya yönelik bir politika izliyor. Kanada hükümeti, ABD dışındaki ülkelerle yaptığı ticareti gelecek 10 yılda iki katına çıkarmayı hedefliyor.
Kanada hükümeti de Carney’nin Avrupa ziyaretini, ülkenin ortaklıklarını çeşitlendirme ve Avrupa ile ticaret, yatırım ve güvenlik bağlarını güçlendirme stratejisinin parçası olarak tanımladı.
CARNEY AVRUPA PARLAMENTOSU’NA HİTAP EDECEK
Mark Carney, von der Leyen’in konuşmasını Strasbourg’da izledi. Reuters’a göre Carney, Avrupa Komisyonu Başkanı’nın yıllık Birliğin Durumu konuşmasına katılan ilk yabancı hükümet başkanı oldu.
Kanada Başbakanı’nın 17 Eylül Perşembe günü Avrupa Parlamentosu’na hitap ederek AB ile kurulmasını istediği yeni ittifakın ayrıntılarını anlatması bekleniyor. Kanada ile AB arasındaki ilişkilerin geleceğine dair daha kapsamlı görüşmelerin ise ekim sonunda Montreal’de yapılacak Kanada-AB Zirvesi’nde sürdürülmesi planlanıyor.
