Suudi Arabistan’ın ham petrol ihracatında kritik rol oynayan Doğu-Batı Boru Hattı’nda faaliyetler, 10 Eylül Perşembe günü düzenlenen saldırıların ardından durduruldu. Hürmüz Boğazı’ndaki geçiş kısıtlamaları nedeniyle önemi artan alternatif güzergâhın devre dışı kalması, petrol piyasasında yeni bir arz endişesine yol açtı. Financial Times’ın haberine göre, gelişme petrol fiyatları üzerindeki yukarı yönlü baskıyı artırıyor.
Suudi Arabistan resmî haber ajansı SPA’nın Enerji Bakanlığından bir kaynağa dayandırdığı açıklamaya göre, Riyad ve Medine bölgelerinde boru hattına yönelik saldırılarda yaralananlar oldu. Yaralı sayısına ilişkin ayrıntı paylaşılmadı.
Bakanlık kaynağı, hattaki operasyonların “tedbir amaçlı” durdurulduğunu, acil müdahale ve uzman teknik ekiplerin hattı güvenceye almak ve güvenliğini değerlendirmek üzere çalışmalara başladığını bildirdi.
Yeni gelişmelerin kamuoyuyla paylaşılacağı belirtilirken, faaliyetlerin yeniden başlaması için tarih verilmedi.
SUUDİ ARABİSTAN: İHA’LAR IRAK’TAN GELDİ
Suudi Arabistan Dışişleri Bakanlığı, saldırının Irak’tan gönderilen insansız hava araçlarıyla gerçekleştirildiğini açıkladı.
Bakanlık, Irak başbakanının Bağdat yönetimine saldırıların önlenmesi için gerekli adımları atma fırsatı verilmesi yönündeki talebi üzerine, Suudi Arabistan’ın “bu aşamada” karşılık vermeme kararı aldığını bildirdi.
Riyad yönetimi, Irak hükümetinin çabalarını desteklediğini belirtirken egemenliğini, güvenliğini, tesislerini ve ülkede yaşayanları korumak için gerekli tedbirleri alma hakkını saklı tuttuğunu vurguladı.
HÜRMÜZ’Ü AŞAN 1.200 KİLOMETRELİK GÜZERGÂH
Yaklaşık 1.200 kilometre uzunluğundaki Doğu-Batı Boru Hattı, Suudi Arabistan’ın doğusundaki başlıca petrol sahalarından çıkarılan ham petrolü Kızıldeniz kıyısındaki Yanbu Limanı’na taşıyor.
Hat, İran’ın Hürmüz Boğazı’ndan geçen tankerlere uyguladığı kısıtlamalara rağmen Suudi Arabistan’ın günlük milyonlarca varil petrol ihraç edebilmesini sağlıyordu.
ABD ve İsrail’in İran’la savaşı başladıktan sonra bu güzergâhtan taşınan petrol miktarı artırılmıştı. Hat, nisan ayında da saldırıya uğramış, ancak Suudi Aramco faaliyetleri kısa sürede yeniden başlatmıştı.
BRENT PETROLDE HAFTALIK ARTIŞ YÜZDE 8’İ AŞTI
Boru hattına yönelik saldırıya ilişkin haberler ve uydu görüntülerinin perşembe günü yayılmasıyla petrol fiyatları hızla yükseldi. Brent petrol, cuma günü haftayı yüzde 8’i aşan artışla varil başına 104 doların üzerinde tamamladı.
ABD’de motorinin galon fiyatının aynı hafta 6 dolarla rekor seviyeye çıkması da Kongre’nin kontrolünü belirleyecek ara seçimler öncesinde Trump yönetimi üzerindeki siyasi baskıyı artırdı.
KIZILDENİZ’DE DE SEVKİYAT RİSKİ BÜYÜYOR
Petrol piyasasındaki kaygılar, boru hattındaki kesintiyle birlikte Yemen’deki gelişmeler nedeniyle de büyüyor. İran destekli Husiler, hafta boyunca Suudi Arabistan’ın güneyindeki enerji tesislerine füze ve insansız hava araçlarıyla saldırılar düzenledi.
Husilerin Yemen’deki ilerleyişi, Kızıldeniz’i Aden Körfezi’ne bağlayan Bab el-Mendeb Boğazı çevresindeki denetimlerini güçlendirdi. Bu durum, grubun kritik su yolundan geçen gemilere yönelik tehdit kapasitesini artırdı.
RBC Capital Markets analisti Helima Croft, Husilerin ilerleyişinin savaş sırasında petrol akışını rahatlatan başlıca alternatif güzergâhlardan birini tehlikeye attığını belirtti. Croft, ABD’nin bu su yolunda daha ağır bir kesintiyi önlemek için devreye girip girmeyeceğinin belirleyici olacağı değerlendirmesinde bulundu.
TRUMP’TAN İRAN İDDİASI
ABD Başkanı Donald Trump, cumartesi günü Dublin’de yaptığı açıklamada boru hattına yönelik saldırının arkasında İran olduğuna inandığını söyledi.
Husilerin ABD ile iletişim kurduğunu belirten Trump, grubun Amerikan güçleriyle çatışmak istemediğini ve gemilerin çoğunun boğazdan geçmesine izin verdiğini savundu.
Trump, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman’la henüz görüşmediğini belirtirken gelişmelerin olumlu sonuçlanacağına inandığını ifade etti.
Financial Times’a konuşan bir Suudi yetkili ise ABD’nin Husilere karşı mücadelede yardım etmeme kararı alıp almadığına ilişkin soruyu yanıtlamadı. Yetkili, Körfez ve Kızıldeniz’de seyrüsefer serbestisini sağlamak için ABD dahil ortaklarıyla yakın çalıştıklarını söyledi.
İHRACATTA 2013’TEN BU YANA EN DÜŞÜK SEVİYE
Financial Times’ın Uluslararası Enerji Ajansı verilerinden aktardığına göre, Doğu-Batı hattının daha yoğun kullanılması Suudi Arabistan’ın toplam petrol ihracatının haziran ayında günlük yaklaşık 6 milyon varile toparlanmasına yardımcı olmuştu.
Ancak Husilerin Kızıldeniz’de Suudi tankerlere yönelik saldırıları, son haftalarda bu güzergâhın kullanımını sınırladı. Ağustosta Yanbu Limanı’ndan günlük yalnızca 2,5 milyon varil petrol ihraç edilirken, ülkenin toplam ihracatı 2013’ten bu yana en düşük seviyesine geriledi.
Hürmüz Boğazı’ndaki trafik ise toparlanma işaretlerine rağmen savaş öncesinde günlük 20 milyon varil petrol ve akaryakıtın geçtiği düzeyin oldukça altında kalıyor.
TankerTrackers.com analistleri, Irak, Kuveyt, Suudi Arabistan, Katar, Birleşik Arap Emirlikleri ve Umman’ın toplam petrol ihracatının günlük ortalama 10 milyon varili aştığını tahmin ediyor. Aynı değerlendirmede İran’ın petrol ihracatının sıfır seviyesinde olduğu belirtiliyor.
