Sırbistan'da yaklaşık iki yıldır devam eden öğrenci protestoları, ülkenin siyasi dengelerini değiştiren bir seçim zaferiyle sonuçlandı. 25 Ekim Pazar günü gerçekleştirilen erken parlamento seçimlerinin ardından basın toplantısı düzenleyen eski Cumhurbaşkanı ve Sırp İlerleme Partisi lideri Aleksandar Vucic, partisi öncülüğündeki ittifakın seçimleri kaybettiğini duyurdu.
Vucic, henüz kesinleşmiş resmî sonuçlar bulunmamasına rağmen ellerindeki örneklem verilerinin yenilgiyi açıkça gösterdiğini belirtti. Sırp lider, öğrencilerin desteklediği Öğrenci Listesi'nin 250 sandalyeli parlamentoda yaklaşık 135 ila 140 milletvekilliği kazanacağını, kendi ittifakının ise 105 sandalye civarında kalacağını söyledi.
Vucic'in açıklaması, Sırp İlerleme Partisinin 2012 yılında başlayan 14 yıllık iktidarının sona ermesi anlamına gelen bir siyasi değişimin önünü açtı.
VUCİC YENİLGİYİ KABUL ETTİ: ÖĞRENCİ LİSTESİ KAZANDI
Seçim akşamı basın mensuplarının karşısına çıkan Vucic, sandık sonuçlarına ilişkin ellerindeki verileri paylaştı. Vucic, tabakalandırılmış örnekleme dayalı hesaplamalara göre iktidar ittifakının seçimleri kaybettiğinin açık olduğunu belirterek Öğrenci Listesi'nin kazandığını kabul etti.
Sırp basınına yansıyan açıklamasında Vucic, öğrenci hareketinin 135 ila 140, kendi ittifakının ise yaklaşık 105 sandalye elde edeceğini söyledi.
Sırbistan Parlamentosunda hükümet kurmak için en az 126 milletvekilinin desteği gerekiyor. Vucic'in açıkladığı tahminlerin resmî sonuçlarla doğrulanması halinde Öğrenci Listesi tek başına parlamento çoğunluğunu elde edebilecek.
Ancak seçim komisyonunun kesin sonuçları açıklaması ve yeni hükümetin kurulması süreci henüz tamamlanmadı.
HER ŞEY 16 KİŞİNİN ÖLDÜĞÜ TREN GARI FACİASIYLA BAŞLADI
Sırbistan'da iktidar değişiminin önünü açan öğrenci hareketinin temelleri, 1 Kasım 2024'te ülkenin kuzeyindeki Novi Sad kentinde meydana gelen faciayla atıldı. Yenilenen tren garının beton giriş saçağının çökmesi sonucu 16 kişi hayatını kaybetti.
Facianın ardından inşaat çalışmalarındaki denetimsizlik, yolsuzluk ve kamu kaynaklarının kullanımıyla ilgili iddialar ülke genelinde büyük tepkiye yol açtı.
Üniversite öğrencilerinin başlattığı protestolar kısa sürede ülkenin farklı kentlerine yayıldı. Öğrenciler, facianın sorumlularının ortaya çıkarılmasını, ilgili belgelerin açıklanmasını ve kamu kurumlarının hesap vermesini istedi.
Gösterilere zamanla akademisyenler, öğretmenler, çiftçiler, sanatçılar ve farklı meslek gruplarından vatandaşlar da katıldı.
Başlangıçta tren garı faciasının aydınlatılması talebiyle düzenlenen protestolar, giderek hükümetin yönetim anlayışına ve yolsuzluk iddialarına yönelik geniş çaplı bir siyasi harekete dönüştü.
MEVCUT MUHALEFETE ALTERNATİF OLARAK ÖĞRENCİ LİSTESİ'Nİ KURDULAR
Öğrenci hareketinin en dikkat çekici özelliklerinden biri, ülkenin geleneksel muhalefet partilerinin dışında örgütlenmesi oldu. Üniversitelerde düzenlenen öğrenci forumları ve genel toplantılarda seçimlere nasıl katılacaklarını tartışan gençler, kendi destekleyecekleri adayları belirleyerek Öğrenci Listesi'ni oluşturdu.
"Studentska lista – Studenti pobeduju" (Öğrenci Listesi – Öğrenciler Kazanıyor) adıyla seçimlere giren hareket, klasik siyasi partilerden farklı olarak tek bir lider etrafında örgütlenmedi.
Öğrenci toplantılarında belirlenen adaylar arasında üniversite öğretim üyeleri, doktorlar, sanatçılar, çiftçiler, sporcular ve sivil toplum temsilcileri yer aldı.
Hareketin listesinde doğrudan öğrencilerin yerine, öğrencilerin desteklediği ve farklı toplumsal kesimleri temsil eden isimlerin bulunması tercih edildi.
Eylül ayında seçim kuruluna sunulan liste için yaklaşık 70 bin destek imzası toplandı.
Öğrencilerin siyasi hareketine, farklı görüşlerden çok sayıda muhalefet partisi ve seçmen grubu da destek verdi.
BELGRAD SOKAKLARINDA YÜZ BİNLERCE KİŞİ TOPLANDI
Öğrenci hareketi, seçimlerden önce düzenlediği kitlesel gösterilerle ülkenin yakın tarihindeki en büyük protestolardan bazılarına imza attı. Seçimlerden üç gün önce, 22 Ekim'de Belgrad'da düzenlenen son büyük mitinge bağımsız kalabalık tahminlerine göre yaklaşık 150 bin kişi katıldı.
Ülkenin farklı kentlerinden günlerce yürüyerek başkente ulaşan öğrenciler, Sırp bayrakları ve "Öğrenciler Kazanıyor" sloganlarıyla iktidar değişimi çağrısında bulundu.
Seçimlerde yolsuzlukla mücadele, kamu kurumlarının bağımsızlığının yeniden sağlanması, hukukun üstünlüğü ve demokratik reformlar hareketin temel vaatleri arasında yer aldı.
VUCİC BAŞBAKAN OLMAK İÇİN CUMHURBAŞKANLIĞINDAN AYRILMIŞTI
Sırbistan siyasetinin son 14 yılına damga vuran Aleksandar Vucic, 2012'de Sırp İlerleme Partisinin iktidara gelmesinin ardından önce başbakan yardımcılığı, daha sonra başbakanlık ve cumhurbaşkanlığı görevlerini üstlendi. 2017'de cumhurbaşkanı seçilen Vucic, Eylül 2026'da görevinden ayrılarak erken genel seçimlerde yeniden başbakanlığa aday oldu.
Seçimleri, "Aleksandar Vucic – Birleşik Sırbistan" adıyla oluşturulan ittifakın başında yürüttü.
Vucic, seçim kampanyası boyunca öğrenci hareketini dış destekli bir siyasi girişim olmakla suçlarken, muhalifler ise iktidarın kamu kurumları ve medya üzerindeki etkisini eleştirdi.
Sandık günü yüksek katılımın yanı sıra bazı bölgelerde şiddet, seçmenlere baskı ve seçim usulsüzlüğü iddiaları da gündeme geldi.
GÖZLER YENİ HÜKÜMETİN KURULMASINDA
Öğrenci Listesi'nin seçim zaferi, Sırbistan'ın yalnızca siyasi yönetimi açısından değil, Avrupa Birliği ile ilişkileri bakımından da önem taşıyor. AB'ye aday ülke statüsündeki Sırbistan'da yeni yönetimin yolsuzlukla mücadele, hukuk devleti, dış politika ve ekonomik reformlar konusunda nasıl bir yol izleyeceği merak ediliyor.
Öğrenci hareketinin adayları arasında öne çıkan isimlerden biri, Novi Sad Üniversitesi Tıp Fakültesinden kardiyolog Ilija Srdanovic. Ancak hareket, geleneksel bir liderlik yapısı yerine kolektif karar alma anlayışını benimsiyor.
Kesin seçim sonuçlarının açıklanmasının ardından parlamento çoğunluğunun netleşmesi ve yeni hükümetin oluşturulması bekleniyor.
